V SA/Wa 2640/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego bądź rzecznika patentowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z dwójką dzieci, posiada mieszkanie o pow. 55 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,20 ha, a także dzierżawione około 90 ha gruntów, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczyła, iż uzyskuje miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.300 zł, a nadto otrzymuje alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie. Dodatkowo przedstawiła swoje wydatki, związane z mieszkaniem i utrzymaniem. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 29 października 2015 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 16 listopada 2015 r. (potwierdzenie na k. 35 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że na skutek niewypełnienia wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć skarżąca w postępowaniu sądowym, z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Wskazała też, że w przypadku uznania, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości jest niezasadny, wnosi o przyznanie prawa pomocy w części poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To w interesie strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. Należy podkreślić, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych wnioskodawcy w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, Sąd musi mieć dostęp do pełnej informacji o jego sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPF jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. Jeżeli oświadczenie wnioskodawcy, co do jego sytuacji majątkowej, okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, wnioskodawca ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jego sytuację rodzinną, majątkową, czy dochody (art. 255 p.p.s.a.). Należy w tym miejscu podnieść, że w przedmiotowej sprawie tryb, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., został wykorzystany – w zarządzeniu z dnia 29 października 2015 r. Skarżąca jednak, pomimo ww. wezwania jakie, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, wystosował do niej referendarz sądowy, uchyliła się od przedłożenia jakiegokolwiek z żądanych dokumentów i informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa. Informacje te nie zostały też wskazane we wniesionym przez skarżącą sprzeciwie. Jak natomiast wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej skarżącej, mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że złożony przez nią wniosek o przyznanie mu prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na koniec odnosząc się do zakresu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że postanowienie z dnia 10 grudnia 2015 r. dotyczyło odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skoro zatem sytuacja skarżącej nie uzasadniała i jak wyjaśniono powyżej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w szerszym zakresie to tym bardziej nie uzasadnia przyznania tego prawa w węższym zakresie (częściowego zwolnienia od kosztów sądowych). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.