V SA/Wa 2640/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017r. sprzeciwu S. Ż. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. Ż. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: I. uchylić postanowienie referendarza sądowego z 15 lutego 2017r. o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym; II. przyznać skarżącemu S. Ż. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; III. oddalić w pozostałym zakresie, co do ustanowienia radcy prawnego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1350 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie ma środków na zapłatę kosztów i nie ma rozeznania w sprawach prawnych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2,32 ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż jego żona uzyskuje miesięczny dochód z tytułu renty w wysokości 660 zł. Do swoich stałych wydatków wnioskodawca zaliczył opłaty za gaz, wodę i energię elektryczną w łącznej wysokości 450 zł. Do oświadczenia dołączono zaświadczenie Urzędu Gminy w S. z 27 października 2016r. o posiadaniu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha na terenie gminy. W wyniku wezwania skierowanego do strony przez referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżący oświadczył, że zarówno on, jak i jego żona "chorują", w związku z czym żona skarżącego otrzymuje rentę chorobową w wysokości 660 zł, natomiast skarżący jest "na zasiłku chorobowym, który wynosi 320 zł". Małżonkowie ponoszą wydatki w wysokości 450 zł, a nadto ponoszą koszty leczenia, które wynoszą "czasami" 500 zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż "dopłata z ARiMR na rok wynosi 1.522 zł". Do pisma załączył: kopię decyzji z dnia [...].01.2016 r. o przyznaniu płatności na rok 2015; kopię decyzji z dnia [...].11.2016 r. o ponownym ustaleniu jego żonie wysokości renty rolniczej; zaświadczenie z dnia [...].12.2016 r. o posiadaniu gospodarstwa rolnego; przekaz pocztowy zasiłku chorobowego za okres od 20.10. do 20.11.2016 r. Postanowieniem z 15 lutego 2017r., doręczonym stronie w dniu 27 lutego 2017r., starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wskazał wysokości miesięcznego dochodu z tytułu gospodarstwa rolnego, nie udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące jego sytuacji rodzinnej, nie wyjaśnił, czy posiada dzieci, rodziców, rodzeństwo, nie wskazał także jaki jest stan majątkowego posiadania członków jego rodziny, czy osiągają one dochody i w jakiej miesięcznej wysokości, czy posiadają nieruchomości, ruchomości o znacznej wartości bądź zasoby pieniężne. Z zachowaniem ustawowego terminu (w dniu 2 marca 2017r.) S.Z. wniósł sprzeciw od tego postanowienia, zarzucił mu niewłaściwą ocenę sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego. Jak wyjaśnił wnoszący sprzeciw, jego dochody to zasiłek chorobowy w wys. 320 zł, renta chorobowa żony w wys. 660 zł, roczna dopłata z ARiMR w wys. 1522 zł oraz dochód z nieruchomości rolnej o pow. 2,32 ha, który wynosi 4000 zł. Dalej wskazał, że w chwili obecnej mieszka z żoną, a rodzice oraz starsza siostra nie żyją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osoby fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oceniając złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania mu zwolnienia w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Na powyższą ocenę wpływ miały – zadeklarowana przez stronę wysokość dochodów – zasiłek chorobowy Strony w wys. 320 zł, renta chorobowa w wys. 660 zł, a także przyznanie płatności w wys. 1524 zł (zgodnie z decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] stycznia 2016r. nr [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015) oraz dochód z nieruchomości rolnej w wys. 4000 zł rocznie. Miesięczne wydatki skarżącego to: gaz, woda, prąd – 450 zł, koszty leczenia żony oraz leki skarżącego – ok. 500 zł. W aktach sprawy znajduje się wypis z księgi wieczystej z 1 lutego 2017r. dotyczącej nieruchomości rolnej Skarżącego, z której wynika, że w Dziale III – "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" - wszczęto egzekucję z nieruchomości, z treści Działu IV – "Hipoteka" wynika, że nieruchomość jest obciążona hipoteką umowną (350,000,000,00 zł) na rzecz B. oraz przymusową (10000,00 zł) na rzecz Banku S. w G. W związku z powyższym Sąd uznał, że sytuacja materialna w jakiej znajduje się Skarżący, w tym obecne dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego i jego żony. Zatem Sąd udzielił Stronie zwolnienia w zakresie kosztów sądowych uznając, że na tym etapie postępowania, ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi, gdyż skarga została już skutecznie wniesiona (sygn. akt: V SA/Wa 2640/16). Był to dla Sądu dodatkowy argument przemawiający za wyborem zakresu prawa pomocy przyznanego Skarżącemu w sytuacji uznania, że spełnia on przesłanki jedynie częściowego zakresu prawa pomocy. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z 19 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.