V SA/Wa 2654/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - specjalista Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; 1. oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. W. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu zażalenia A.i L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w sprawie skargi na czynności egzekucyjne Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2011 r nr. [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wojewodę [...] o nr [...] oraz o nr [...] wystawionego przez Wojewodę [...] egzekucję do majątku A. Z. Zawiadomieniem z dnia 9 lutego 2010r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę A. Z., o którym powiadomiono Zobowiązaną w dniu 12 lutego 2010 r. przesyłając jej odpis zawiadomienia o zajęciu oraz odpisy ww. tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 18 lutego 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia 10 czerwca 2010 r. Zobowiązana wniosła skargę na dokonaną czynność egzekucyjną kwestionując dochodzenie należności, Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] umorzył postępowanie, wszczęte skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uznał bowiem, iż wobec wniesienia (w trybie art. 33 u.p.e.a) zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, których treść jest tożsama ze skargą dotyczącą czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę, nie podlegała ona merytorycznemu rozpatrzeniu. Strona powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła do Ministra Finansów, wnosząc o zmianę postanowienia i orzeczenie o istnieniu albo nieistnieniu dochodzonych należności. Minister Finansów uznał, iż zastosowany przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] tryb postępowania był niewłaściwy. W konsekwencji postanowił uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie organu nadzoru i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] rozpoznając sprawę ponownie postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną uznając wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Strona pismem z dnia 27 maja 2011 r. wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Według Strony wskazane przez nią w zażaleniu zobowiązania są sporne i do czasu wyjaśnienia zaistniałego sporu nie powinny być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Uznając bezzasadność zażalenia organ odwoławczy podniósł, że skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. Organ nadzoru dokonuje zatem oceny czynności egzekucyjnej badając czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. W ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają bowiem jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania. Nie można zatem podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zatem skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (m.in. zarzuty, zażalenia na postanowienia) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Przypomniano, że zgodnie z art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy, tj. egzekucję z wynagrodzenia za prace. Stosując ten środek organ egzekucyjny na podstawie art. 72 par. 1 i 2 ustawy dokonuje zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego. Z powołanego przepisu wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. Materiał dowodowy potwierdza, że zawiadomienie z dnia 9 lutego 2010 r., o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie zostało doręczone zarówno pracodawcy jak i Zobowiązanemu. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Podkreślił, że z akt sprawy wynika, że Strona nie zgadzając się z faktem dokonania ww. czynności nie kwestionuje prawidłowości jej zrealizowania, oczekuje natomiast, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne zostaną zbadane kwestie wymagalności zobowiązania i zasadności jego dochodzenia. Zakres postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, koncentruje się jednak na czynnościach o charakterze wykonawczym, które zmierzają do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach tego postępowania nieuprawnione jest zatem żądanie rozpoznania innych działań organów egzekucyjnych podlegających ocenie w odrębnych trybach postępowania administracyjnego. Ponadto organ administracji publicznej zgodnie z zasadą określoną w art. 19 kpa nie jest uprawniony do rozpatrywania spraw, których problematyka wykracza poza zakres jego kompetencji. Organ zatem rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania m.in. kwestii istnienia wierzytelności. Wskazano jednocześnie że kwestie nieistnienia zaległości wynikających z tytułu wykonawczego z [...] listopada 2009 r., nr [...] i z [...] listopada 2009 r. nr [...], były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w sprawie zarzutów. W związku z powyższym podkreślono, że środek zaskarżenia w postaci skargi na czynności egzekucyjne nie może być stosowany zamiennie z trybem unormowanym w art. 34 u.p.e.a. Poruszone w zażaleniu kwestie odnoszące się do wymagalności zobowiązania pozostają wiec poza zakresem postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. Poza tym należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie należą do kategorii należności spornych. Należności te były również przedmiotem rozpoznania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, bowiem, że organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nie znajdując przesłanek stanowiących podstawę zastosowania trybu art. 59 § 1 u.p.e.a. Wskazano również, że uprawnienie do zastosowania instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego zostało przyznane organowi egzekucyjnemu i organowi nadzoru w określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przypadkach. Minister Finansów natomiast nie posiada w tym zakresie kompetencji. Stąd sformułowane w zażaleniu żądania wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, nie znajduje uzasadnienia. Wyjaśniono także, że Strona niezależnie od trybów instancyjnych, na mocy art. 168b u.p.e.a., posiada uprawnienie do dochodzenia odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. Postanowienie Ministra Finansów zaskarżyli A. i L. Z. Strona skarżąca twierdzi, że jeżeli zbadanie i ustalenie rzeczywistej treści zaistniałych stosunków faktycznych i prawnych, które stały się źródłem wierzytelności i przyczyną nie wyrażenia dotychczas wierzytelności w formie prawomocnego wyroku lub prawomocnej ugody sądowej nie należy do kompetencji organów administracji publicznej to powinny to wyraźnie i jasno wyrazić lub wykazać, że nie ma to znaczenia dla dopuszczalności egzekucji, bądź wstrzymać się z prowadzeniem egzekucji. Poza tym strona skarżącą zauważa, że treść Jej wystąpienia z dnia 10.06.2010 r. nie pozostawiała wątpliwości, co do tego, iż "podanie z dnia 18.02.2010 r. pod różnymi zaproponowanymi nazwami było żądaniem, prośbą, skargą o zbadanie rzeczywistej treści stosunków, które stały się źródłem wierzytelności i przyczyną braku formy ich wyrażenia." Dlatego też organy Państwa, nie tylko skarbowe, powinny odnieść się do całej jego treści- każdy we właściwym dla siebie trybie oraz zadośćuczynić temu żądaniu/prośbie/skardze. Twierdzi, że tak się dotychczas nie stało. Rzeczywista treść stosunków i przyczyna braku formy wyrażenia wierzytelności nie zostały dotychczas ustalone i wyjaśnione. Środek egzekucyjny – zajęcie wynagrodzenia, a nie wskazanej wierzytelności od Skarbu Państwa- nie został więc zastosowany prawidłowo. Nie zostały także ostatecznie wyjaśnione kwestie istnienia wierzytelności nabytych od M. S. Podnosząc powyższe okoliczności skarżąca wniosła o: 1. Spowodowane uwzględnieniem zażalenia z dnia 27.05.2011 r. przez wstrzymanie egzekucyjnej ingerencji w Jej mienie inne niż nabyte przez L. Z. lub przez Nią od M. S. wierzytelności przysługującej od Skarbu Państwa. 2. Spowodowanie ustalenia rzeczywistej treści zaistniałych stosunków faktycznych i prawnych, które stały się źródłem wierzytelności przysługujących od Skarbu Państwa i przyczyn nie wyrażenia tych wierzytelności w formie prawomocnego wyroku sądowego lub prawomocnej ugody sądowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z ar. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.). W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Należy stwierdzić, iż skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, którego celem jest przymusowe ściągniecie wymaganej należności obciążającej zobowiązanego. Służy kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności. Ocenie, w ramach skargi na czynności egzekucyjne, podlegają działania organu egzekucyjnego (egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007 r., III SA/Wa 1580/07, http://orzeczeczenia.nsa.gov.pl / dotyczące skargi na inne określenie odsetek w zawiadomieniu o zajęciu rachunku niż w tytule wykonawczym oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r., III SA/Wa 33/08, LEX nr 485741 dotyczące błędnego zawiadomienia o zajęciu prawa). W związku z powyższymi rozważaniami należy stwierdzić, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, której przedmiotem była skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegająca na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę bada, czy jest ona zgodna z art. 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w art. 1 a pkt. 12 lit. a- środek egzekucyjny tj. egzekucje z wynagrodzenia za pracę. Należycie zastosowano również art. 72 ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego, zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych, wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi (§ 1 ust 1). Z akt sprawy wynika, że stosowne zawiadomienie o zajęciu ( z dnia 9 lutego 2010 r. ) zostało przesłane pracodawcy skarżącej a skarżąca została o tej czynności powiadomiona albowiem otrzymała ona zarówno odpis zawiadomienia o zajęciu jak i odpisy tytułów wykonawczych będących podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd rozpoznający przedmiotową skargę nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie tak zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem w sprawie niniejszej uzasadnione było przeprowadzenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Sąd nie stwierdził w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym. Jeśli chodzi o treści zawarte w skardze, to wskazują one na to, iż skarżąca zarzuca w istocie to, że nie zbadano w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii odnoszących się do wymagalności jej zobowiązania i zasadności jego dochodzenia w sytuacji istnienia (zdaniem skarżącej) wierzytelności, które jej przysługują od Skarbu Państwa. W związku z tym wskazać należy, że przewidziana w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w tej ustawie. Skarga na czynności egzekucyjne nie może zatem dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd stwierdza, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.06.2008 sygn. akt III SA/Wa 83/03, LEX s533606). Organy w niniejszym postępowaniu nie posiadały więc uprawnień do rozstrzygania kwestii wymagalności zobowiązania w związku z istnieniem wierzytelności, która (jak twierdzi skarżąca) przysługiwały jej od Skarbu Państwa. Podkreślenia wymaga także to, że problematyka dotycząca istnienia zaległości wynikających z obu tytułów wykonawczych ( z dnia [...].11.2009 i z dnia [...].11.2009r.) była przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w sprawie zarzutów. Oznaczało to, że w ramach rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne wykluczona była możliwość ponownej oceny kwestii rozstrzygniętych już poprzednio ( w sprawie zarzutów). W związku z tym należy stwierdzić, iż organy wydając postanowienia w obu instancjach prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i na jego podstawie wydały właściwe postanowienia. Nie naruszyły one przepisów prawa materialnego, ani procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., sąd oddalił skargę.