V SA/Wa 2680/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. T. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z ... października 2010 r. (data nadania pocztowego) G. T., (zwana dalej: skarżącą), działając przez ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalj: ARiMR) z ... czerwca 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, iż ARiMR pouczyła skarżącą o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo dotyczące odmowy przyznania pomocy ze środków finansowych wskazując 30 dniowy termin liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, bądź 60 dniowy termin liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji nie udzielenia odpowiedzi na wniesione wezwanie. Wobec tak sformułowanego pouczenia skarżąca oczekiwała na odpowiedź ARiMR, którą udzielono jej pismem z ... września 2010 r., zawierającym informację, iż nie doszło do naruszenia prawa. W ocenie pełnomocnika skarżącej skoro ARiMR doręczyła skarżącej rozstrzygnięcie z ... września 2010 r. po upływie 60 dni od dnia doręczenia "decyzji" w czerwcu 2010 r. uznać należy, iż pouczenie w treści rozstrzygnięć jest błędne. Już w treści pisma z ... lipca 2010 r. ARiMR obowiązana była wskazać, iż skarżącej w związku z tym, że ARiMR zamierza odpowiedzieć na pismo skarżącej w terminie późniejszym niż 60 dni przysługuje prawo wniesienia skargi w terminie 60 dni, liczonego od dnia wniesienia pisma z ... czerwca 2010 r. tj. od dnia ... czerwca 2010 r. W ocenie pełnomocnika skarżącej, ARiMR nie wypełniła tym samym nałożonego na nią obowiązku kierując do skarżącej błędne pouczenia co do terminu zaskarżania decyzji, wprowadzając tym samym skarżącą w błąd. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi wskazując m.in. na jej niedopuszczalność i wniesienie jej po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożenie w niniejszej sprawie skargi nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu. Z regulacji art. 22 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że w przypadku odmowy przyznania pomocy w ramach działań, co do których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Art. 53 § 2 p.p.s.a., stanowi natomiast, iż w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych został rozpatrzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez wydanie pisma z ... czerwca 2010 r. Skarżąca pismem z ... czerwca 2010 r. (data złożenia w organie) wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie zostało przez organ rozpatrzone pismem z ... września 2010 r. i doręczone skarżącej ... września 2009 r. Wobec udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, które nastąpiło ... czerwca 2010 r., przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., upływał ... sierpnia 2010 r. Wniesiona zatem do Sądu skarga ... października 2010 r. jest skargą złożoną po upływie terminu. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 87 § 1, §2 i §4 ustawy p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie stanowią bowiem przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu podnoszone przez pełnomocnika skarżącej okoliczności, sprowadzające się do błędnego przez ARiMR pouczenia skarżącej co do przysługujących środków zaskarżenia. Pismo ARiMR z ... czerwca 2010 r. odmawiające przyznania skarżącej pomocy, na które przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wnoszenia środków zaskarżenia (k. ... akt adm.), z którego skarżąca skorzystała wnosząc w terminie m.in. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu treść pouczenia zawartego w zaskarżonym piśmie z ... czerwca 2010 r. o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wymaga dla jego zrozumienia wiedzy prawniczej, jednak w przypadku wątpliwości co do treści pouczenia skarżąca powinna była skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co jak się wydaje uczyniła ... października 2010 r. udzielając r.pr. J. K. stosowanego pełnomocnictwa. Nie można się zgodzić z argumentem pełnomocnika skarżącej zawartym we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jakoby ARiMR obowiązana była wskazać, iż zamierza odpowiedzieć skarżącej na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa po upływie 60 dniowego terminu, liczonego do dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa tj. od ... czerwca 2010 r., ponieważ tej okoliczności w dacie otrzymania wezwania do usunięcia naruszenia prawa Agencja nie mogła przewidzieć. Podnieść przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07 (pub. ONSAiWSA 2007/3/60, ZNSA 2007/2/83), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin 60 dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin 30 dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin 60 dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 (LEX nr 334277) podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin 30-dniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z ... czerwca 2010 r. i powtórzone w piśmie ARiMR z ... września 2010 r. zgodne było z regulacjami prawnymi odnoszącymi się do trybu i terminu wnoszenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (art. 52 – 53 p.p.s.a.), którym było pismo ARiMR z ... czerwca 2010 r. odmawiające –przyznania pomocy finansowej wobec czego zarzut dotyczący zawarcia w nich błędnego pouczenia o przysługującej skardze nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony. Nadto zależy zauważyć, iż złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zawiera żadnych innych danych uprawdopodabniających brak zawinienia, w szczególności powodu skorzystania przez skarżącą z profesjonalnej pomocy prawnej już po upływie terminu do jej wniesienia W tej sytuacji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji