V SA/Wa 2697/10

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. K. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z 8 grudnia 2010 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką synów, posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, że uzyskują wraz z żoną dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 2.178,30 zł, zaś z działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 203,26 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, iż jego roczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 2.439,15 zł. Wskazał również wydatki rodziny, w tym wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 12 stycznia 2011 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 28 stycznia 2011 r., w którym wskazał, iż w 2010 r. otrzymał płatności do gruntów w wysokości 23.072,97 oraz płatności ONW w wysokości 4.970,83 zł. Oświadczył, iż w 2010 r. poniósł stratę w uprawach, w związku z podtopieniami. Wnioskodawca posiada dwa rachunki bankowe, z których wyciągi załączył do pisma. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie zobowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi – obliczony jako wpis stosunkowy na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia, wskazanej w rubryce 3.6 formularza PPF – w wysokości 231 zł; k. 15 akt sądowych), z drugiej zaś strony jego możliwości majątkowe i finansowe. Oceniając złożone przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jego i jego żony uznano, iż skarżący nie wykazał tego, że spełnia przesłanki udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym oraz prowadzonej działalności gospodarczej, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Analizując przedstawione wydatki – niezbędne dla utrzymania – zauważyć należy, iż po ich zsumowaniu pozostaje małżonkom kwota przekraczająca 1.000 zł. Biorąc zatem pod uwagę inne wydatki niezbędne dla utrzymania dwojga osób, związane z wyżywieniem i ubraniem (nie wskazane wprawdzie w konkretnej wysokości) oraz porównując je z opłatą od skargi w wysokości 231 zł, przyjąć należało, iż wnioskodawca posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędna dla utrzymania, do których nie można zaliczyć wykazanych kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wskazać trzeba, iż w 2010 r. wnioskodawca otrzymał dopłaty w łącznej wysokości 28.043,80 zł oraz zasiłek celowy w wysokości 4.000 zł, w związku ze szkodami spowodowanymi przez powódź. Ponadto wzięto pod uwagę operacje dokonywane na dwóch rachunkach bankowych, które wskazują na ciągły obrót środkami pieniężnymi w wysokości, która przekracza ciążące na skarżącym koszty wpisu sądowego od skargi przy uwzględnieniu oświadczonych wydatków niezbędnych dla utrzymania. Z przedłożonych wyciągów wynika, iż wnioskodawca posiada środki pieniężne w wysokości 15.253,19 zł na jednym rachunku oraz w wysokości 7.058,14 zł na drugim rachunku bankowym. Na koniec przywołać wypada stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne w Internecie na stronie www.nsa.gov.pl), iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu oraz posiadanie zaoszczędzonych środków pieniężnych przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.