V SA/Wa 2736/07

WyrokWSA w Warszawie2008-02-19

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Beata Krajewska, Andrzej Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wydana wobec wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej jest dopuszczalna, jeśli nie wydano wcześniej decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na wspólników?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postępowanie w sprawie umorzenia składek było bezprzedmiotowe, ponieważ nie wydano decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej na jej wspólników. Bez takiej decyzji wspólnicy nie mogą być obciążeni składkami spółki, a tym samym nie mogą ubiegać się o ich umorzenie. Alternatywnie, jeśli decyzja była skierowana do nieistniejącej spółki, była ona wydana wobec podmiotu niebędącego stroną postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący, wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej, złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanki całkowitej nieściągalności należności. Po utrzymaniu w mocy decyzji przez Prezesa ZUS, skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na wspólników oraz prowadzenie postępowania wobec nieistniejącej spółki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi R. R. - wspólnika P.W. W. s.c. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi z 3 października 2007r. wniesionej przez R R jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. o odmowie umorzenia należności za zatrudnionych pracowników z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia [...] marca 2007 r. S S oraz R R złożyli do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników powstałego w spółce cywilnej P W ,,W". We wniosku wnioskodawcy wskazali, iż spółka cywilna, której byli wspólnikami została rozwiązana z dniem [...] stycznia 2007 r. Wnioskodawcy zaznaczyli, iż bezpośrednią przyczyną upadku spółki był brak płynności finansowej spowodowany nie uregulowaniem należności dla ich spółki ze strony kontrahentów. Ponadto pomimo kierowania spraw na drogę postępowania sądowego i uzyskania korzystnych dla spółki wyroków nie odzyskano należności. Zaznaczono również, iż spółka w trakcie działalności nie wywiązywała się także z zobowiązań wobec urzędu Skarbowego. Na poczet tych zobowiązań Urząd Skarbowy przejął komputer i samochód dostawczy. Zobowiązani podkreślili, iż są w ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej, gdyż są [...] ludźmi z 40 letnim stażem pracy, bez szans na stałe zatrudnienie. Decyzją Nr [...] z dnia [...]lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek pracowniczych w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż do dnia wydania decyzji Drugi Urząd Skarbowy w B. nie dokonał zwrotu przekazanych do realizacji tytułów wykonawczych wobec W s.c. jak również nie umorzył postępowania z powodu bezskuteczności prowadzonej egzekucji. W ocenie organu w zaistniałym stanie faktycznym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż nie zaszła ustawowa przesłanka przewidziana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. ( Dz. z 2007 Nr 11, poz. 74 tekst jednolity ) dalej jako u.s.u.s w postaci całkowitej nieściągalności. Organ rozważył też przesłanki zawarte w treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, wskazując, iż przepis ten ma zastosowanie jedynie do ubezpieczonych będących jednocześnie w okresie prowadzenia działalności gospodarczej płatnikiem składek. Zakład zaznaczył, iż zakres umorzenia składek nie obejmował także składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, gdyż z uwagi na treść art. 30 u.s.u.s, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie stosuje się ulg i umorzeń. Organ odniósł się także do podniesionej we wniosku kwestii nie wywiązywania się przez kontrahentów z zobowiązań wobec spółki wskazując, iż ryzyko związane z działalności gospodarczą ponosi zawsze płatnik, zaś trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą stanowić automatycznie podstawy zastosowania ulgi, czy umorzenia należności wobec ZUS. Zakład podkreślił ,iż umorzenie zadłużenia z tytułu składek ma charakter instytucji nadzwyczajnej, bowiem zasadą jest opłacanie składek, zaś nie wywiązywanie się z obowiązkowych świadczeń w postaci składek, degeneruje system, prowadząc do przerzucenia ich ciężaru na ogół społeczeństwa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. R R złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...]lipca 2007 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pisma wnioskodawca wskazał, iż organ błędnie stwierdził brak spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Zainteresowany zaznaczył, iż wbrew twierdzeniom organu postępowanie egzekucyjne w sprawie z wniosku wierzyciela - ZUS prowadził Komornik Sądowy, a nie [...]Urząd Skarbowy. Skarżący podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na skutek stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Ponadto podniósł, iż z treści postanowień Komornika Sądowego rewiru [...] z dnia [...] lutego 2007 r. oraz [...] lutego 2007 r. tytuły wykonawcze zostały zwrócone do ZUS. Zdaniem wnioskodawcy organ wydając zaskarżoną decyzję działał w oparciu o niekompletny i nierzetelnie zebrany materiał dowodowy. Zaznaczył również, iż wbrew twierdzeniom organu nie zostało mu doręczone pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. dotyczące wezwania do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Skarżący podkreślił, iż uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu pozbawiło go możliwości złożenia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...]Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż Spółka W. s.c. rozliczała się na trzech oddzielnych kontach rozliczeniowych, na każdego ze wspólników zostało założone oddzielne konto na ich indywidualny NIP oraz założono odrębne konto pracownicze. Spółka nie opłaciła należnych składek w całości za wspólników jak i za pracowników. Prezes Zakładu zaznaczył, iż w stosunku do składek za pracowników prowadzone było postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem II Urzędu Skarbowego w B. i dotychczas Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Organ zaznaczył, iż postanowienie Komornika Sądowego o stwierdzeniu bezskuteczności prowadzonej egzekucji, na które powołuje się zainteresowany jest w przedmiotowej sprawie bez znaczenia, gdyż egzekucja sądowa prowadzona była w celu realizacji zadłużenia z tytułu składek figurującego na koncie rozliczeniowym R R jako wspólnika. Organ wskazał, iż przedmiotem wniosku spółki oraz przedmiotowej sprawy jest ewentualne umorzenie składek za pracowników, których przymusowe dochodzenie prowadzi Naczelnik II Urzędu Skarbowego w B , który nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności. Ponadto podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie stwierdzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję jest jedyną przesłanką, której spełnienie może dać podstawę do umorzenia należności za pracowników finansowanych przez płatnika składek. Prezes Zakładu zaznaczył, iż dowody świadczące o problemach skarżącego oraz jego trudnej sytuacji życiowej nie mają wpływu na podjęcie decyzji w kwestii umorzenia należności ZUS, ponieważ przedmiotem obecnego postępowania są wyłącznie nieuregulowane składki za pracowników spółki W.. Organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s, przepis ten ma zastosowanie jedynie do ubezpieczonych będących jednocześnie w okresie prowadzenia działalności gospodarczej płatnikiem składek. Organ odniósł się także do podnoszonej przez wnioskodawcę kwestii braku doręczenia pisma informującego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz pozbawienia możliwości dostarczenia dokumentów, w tym wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wskazano ,iż stosowne pisma o wszczęciu i zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności zostały wysłane na adres, który ustalono na podstawie pisma wspólników spółki z dnia [...] marca 2007 r. Organ zaznaczył, iż nowy adres zamieszkania skarżącego ujawniony został po złożeniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 o ponowne rozpoznane sprawy. Prezes Zakładu ustosunkował się do kopii złożonego w Sądzie Rejonowym w B wniosku o ogłoszenie upadłości wskazując, iż nie ma on znaczenia w sprawie. Organ rentowy zaznaczył, iż fakt złożenia w/w wniosku o ogłoszenie upadłości nie może stanowić przesłanki pozwalającej skorzystać z przepisów dotyczących umorzenia nieuregulowanych składek. Ponadto wskazał, iż tego rodzaju dokument miałby znaczenie w postępowaniu dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na jej wspólników. Prezes Zakładu podkreślił, iż umorzenie zadłużenia z tytułu składek ma charakter instytucji nadzwyczajnej, bowiem zasadą jest opłacanie składek Pismem z dnia 3 października 2007 r. R R złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 8,9 i 10 k.p.a, oraz pozostałych artykułów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku Nr 98 poz.1071 ze zmianami, zwanej dalej kpa), stanowiących konkretyzację zasad wypływających z w/w przepisów. * art. 107 k.p.a, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. * art. 28 u.s.u.s, poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. -art. 115 ustawy ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie w związku z art. 31 u.s.u.s, oraz nieuwzględnienie okoliczności, iż spółka cywilna W. zaprzestała działalności i została zlikwidowana, co powoduje że postępowanie w sprawie niniejszej było niedopuszczalne. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, iż organ w sposób pozorny zawarł uzasadnienie faktyczne i prawne, gdyż wywody organu nie odzwierciedlają stanu prawnego jaki ma zastosowanie w niniejszej sprawie, a tym samym nie znajdują uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. Zainteresowany wskazał, iż spełnia kryteria określone w art. 28 u.s.u.s. Podniósł, iż ewentualna egzekucja po likwidacji spółki cywilnej, a nawet w trakcie jej istnienia mogła się toczyć w stosunku do całego majątku osobistego wspólników -przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Skarżący podkreślił, iż stwierdzenie przez komornika prowadzącego egzekucję należności ZUS, iż egzekucja jest bezskuteczna z powodu braku majątku, z którego można by prowadzić to postępowanie uzasadnia przyjęcie, iż wszelkie egzekucje skierowane do dłużnika będą odnosić ten sam skutek. W ocenie zobowiązanego dowolność ustaleń organu w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego - doprowadziła do nie rozważenia w sposób wyczerpujący zaistnienia przesłanek do umorzenia należności określonych w art. 28 u.s.u.s. Zainteresowany podniósł także, iż nie zapewniono mu prawa do wypowiedzenia się zarówno przed wydaniem decyzji I jak i II instancji, co stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto zaznaczył, iż gdyby umożliwiono mu zapoznanie się z materiałem zebranym w sprawie - mógłby przedłożyć postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2007 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na brak majątku, który mógłby wystarczyć na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Za najbardziej istotne naruszenie w sprawie skarżący uznał nie zastosowanie przez organ przepisu art. 32 u.s.u.s, w związku art. 107 § 3k.p.a.,co spowodowało prowadzenie niedopuszczalnego postępowania w stosunku do spółki cywilnej P.W. W. s.c. z uwagi na brak bytu prawnego tej spółki. Zainteresowany zaznaczył, iż treść art. 31 u.s.u.s, nakazuje do należności z tytułu składek stosować odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 115 tej ustawy. Skarżący wskazał, iż wezwaniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. organ ograniczył jego prawo do przedłożenia istotnych w sprawie dokumentów, gdyż zaniedbał obowiązku udzielenia informacji faktycznej i prawnej w niniejszej sprawie czym naruszył art. 9 k.p.a. Zdaniem zobowiązanego informacje udzielone w sprawie były niepełne, pomijające w nich okoliczności prawne i faktyczne mające znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy. Dodatkowo zarzucono nie uwzględnienie przez organ wniosku o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący podniósł także, iż organy orzekające przed wydaniem decyzji powinny umożliwić mu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków, zwłaszcza że on sam wyrażał taką wolę. Zdaniem zainteresowanego nieuwzględnienie jego wniosku z [...] sierpnia 2007 r. o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia ewentualnych żądań dowodzi, iż postępowanie toczyło się z naruszeniem przepisów proceduralnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto odniósł się do zarzutów zawartych w skardze. Organ zaznaczył, iż przepis art. 10 k.p.a, nie wymaga od organu konieczności wyznaczenia stronom przed wydaniem decyzji konkretnego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, a jedynie przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co zebranego dowodu. W ocenie Prezesa ZUS płatnik nie wykazał, iż zostałby pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień. Organ zaznaczył, iż wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się w sprawie jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracyjny powinien oczekiwać na jej stanowisko w sprawie, zaś skorzystanie strony z przysługującego jej prawa pozostawione jest jej uznaniu. Organ odniósł się do zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a, wskazując, że nie można wywodzić istnienia po stronie organu obowiązku informowania z urzędu strony postępowania o wszystkich środkach prawnych przysługujących jej w postępowaniu. Organ ma obowiązek informować z urzędu stronę o środkach zaskarżania rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania. W zakresie pozostałych środków prawnych przysługujących stronie organ ma obowiązek informowania o tych środkach jedynie na wniosek, gdyż w przeciwnym wypadku organ zobowiązany byłby świadczyć w toku postępowania nieograniczoną pomoc prawną. Prezes ZUS zaznaczył, iż w decyzji I jak i II instancji prawidłowo podano podstawę prawną jej wydania oraz wskazano przepisy, na których oparto rozstrzygnięcie. Podano również miejsce publikacji tekstu pierwotnego lub tekstu jednolitego aktu oraz wskazano dane dotyczące ostatniej nowelizacji aktu. Ponadto wskazano przyczyny, z powodu których nie zastosowano instytucji umorzenia istniejącej zaległości oraz rozważono szczegółowo kwestie istnienia okoliczności uzasadniającej zastosowanie instytucji umorzenia należności. Organ zaznaczył, iż ustosunkował się do twierdzeń, które strona uważała za istotne dla sposobu załatwienia sprawy. Prezes ZUS odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 115 w związku z art. 31 u.s.u.s podkreślił, iż zaległość z tytułu składek spółki W. powstała w okresie, gdy skarżący był jej wspólnikiem. Organ zaznaczył, iż warunkiem odpowiedzialności byłego wspólnika jest wykazanie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji. Natomiast z akt postępowania organów podatkowych nie wynika, aby postępowanie egzekucyjne zakończyło się formalnym aktem organu egzekucyjnego pozwalającym uznać, iż egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Organ rentowy uznał za nieuzasadnione stanowisko, iż dalsze prowadzenie postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników jest niemożliwe z uwagi na rozwiązanie spółki, a w konsekwencji utraty przez nią podmiotowości prawnopodatkowej. Prezes ZUS podkreślił, iż w sytuacji gdy spółka przestała być stroną postępowania na mocy art. 115 § 2 Ordynacji podatkowej stali się nią wspólnicy spółki, gdyż przepis ten daje uprawnienie organom do prowadzenia w stosunku do nich postępowania egzekucyjnego z tytułu składek spółki, której byli wspólnikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, iż nie jest jasne, kto jest adresatem zaskarżonej decyzji (spółka cywilna czy też jej wspólnicy) albowiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oznaczeniu strony decyzji wskazał jako adresata zarówno P.W. W s.c. jak i wspólników tej spółki tj. S S oraz R R Przyjmując, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest adresowana do wspólników spółki cywilnej tj. S S oraz R R oraz biorąc pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji ( organ dokonał analizy sytuacji spółki) należy na wstępie podkreślić, iż rozstrzygnięcie organu dotyczy składek, które ciążyły na spółce. W przypadkach, gdy wydane decyzje zawierają rozstrzygnięcia w zakresie składek, które ciążyły na spółce, to w takiej sytuacji ustawodawca w art. 31 u.s.u.s, nakazał do należności tych stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) dalej: Ordynacja podatkowa, w tym art. 115. Przepis ten stanowi, że wspólnik spółki cywilnej, jak również były wspólnik tej spółki, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. O odpowiedzialności orzeka się w decyzji wydanej na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 115 Ordynacji podatkowej. Określenie wysokości zobowiązania - zgodnie z art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej - następuje w jednej decyzji łącznie z orzeczeniem o odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż wspólnicy zlikwidowanej spółki cywilnej, zgodnie z przepisami o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, nie są jej następcami prawnymi, lecz - według ustawy - Ordynacja podatkowa - zaliczani są do kręgu osób trzecich. W przypadku więc rozwiązania spółki cywilnej za jej zobowiązania odpowiadają w szczególnym trybie, przewidzianym w przepisie art. 115 Ordynacji (patrz, wyrok NSA I SA/Wr 2499/00). Powyższe oznacza, że obciążenie wspólnika składkami, które ciążyły na spółce jest możliwe w wyniku wydania i doręczenia decyzji, o której mowa w art. 108 i art. 115 Ordynacji podatkowej. Dopiero wówczas - po powstaniu zobowiązania wspólnika do zapłaty składek - istnieje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należałoby zauważyć, iż w aktach sprawy, brak jest decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za te należności na wspólników spółki cywilnej P.W. W. O tym, że taka decyzja (do chwili wydania w przedmiotowej sprawie orzeczenia przez organ II instancji) nie została wydana - zdaniem Sądu - świadczy to, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, iż "przedmiotem wniosku spółki i niniejszej sprawy jest ewentualne umorzenie składek za pracowników, których przymusowe dochodzenie prowadzi Naczelnik II Urzędu Skarbowego w B. i dotychczas nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności". Jeśli więc decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności nie została wydana należy podkreślić, iż nie ma podstaw do obciążenia byłych wspólników spółki cywilnej składkami, które ciążyły na spółce. Nie istnieje również możliwość zastosowania w niniejszej sprawie ulgi w postaci umorzenia składek, albowiem instytucji tej nie można stosować do należności, za które podmiot wnioskujący o umorzenie nie odpowiada. A zatem przyjmując, iż adresatem decyzji są wspólnicy zlikwidowanej spółki cywilnej należy stwierdzić, iż postępowanie w niniejszej sprawie w przedmiocie umorzenia składek było bezprzedmiotowe. Jeśli natomiast uznać, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest adresowana do P.W. W s.c, to należy wskazać, że we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek pracowniczych z dnia [...] marca 2007 r. wspólnicy spółki cywilnej W. zaznaczyli, iż spółka ta została rozwiązana z dniem [...] stycznia 2007 r. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy na karcie 33 znajduje się kserokopia decyzji Prezydenta Miasta B. o wykreśleniu w dniu [...] marca 2007 r. z ewidencji działalności gospodarczej P W W R R, co może wskazywać na rozwiązanie spółki. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku rozwiązania spółki cywilnej traci ona podmiotowość prawną, co sprawia, iż z tym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym. A zatem w momencie gdy spółka przestała istnieć, to również przestała istnieć strona, mogąca występować w postępowaniu administracyjny, a tym samym nie może być wszczęte ani toczyć się w stosunku do niej takie postępowanie i w konsekwencji nie może być wydana wobec tego podmiotu decyzja. W związku z powyższym (przyjmując, że adresatem decyzji jest nieistniejąca spółka cywilna) należałoby uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana i skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji jednoznacznie ustali, w razie potrzeby wzywając S S oraz R R do złożenia stosownych dokumentów, czy spółka cywilna P.W. W została rozwiązana zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, następnie jednoznacznie sprecyzuje stronę postępowania i adresata decyzji oraz postąpi zgodnie z wyżej wskazanymi zaleceniami z poszanowaniem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, w związku z naruszeniem przez organ administracji art. 77§1, art.80, art.7 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło