V SA/Wa 2750/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat K. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji o odmowie przyznania pomocy finansowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., wydanej przez [...] Oddział Regionalny Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach i rozważaniach: Zgodnie z § 21 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840 z późn. zm.), pomoc finansowa w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczącej wcześniejszej emerytury jest przyznawana rybakowi, który: - trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, - ukończył co najmniej 55 rok życia - pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat. Jednocześnie pojęcie "rybaka" definiuje art. 3 lit. B rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z 15.08.2006 r.), który mówi, iż rybak to "osoba, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego". Nie jest więc możliwe przyznanie pomocy osobie, która nie pracuje czynnie w zawodzie. Takiej osoby nie można bowiem uznać za rybaka w świetle ww. przepisu, gdyż nie zajmuje się ona (aktualnie, a nie w przeszłości) wykonywaniem tego zawodu. Taka interpretacja zgodna jest z celem przedmiotowego środka, a ponadto w pełni urzeczywistnia definicję rybaka zawartą w ww. artykule. Powyższe oznacza, że beneficjent w momencie składania wniosku o dofinansowanie powinien być zatrudniony jako rybak. Jednocześnie podkreślono, że fakt posiadania dokumentów upoważniających do wykonywania zawodu rybaka, nie jest jednoznaczny z wykonywaniem tego zawodu na pokładzie czynnego statku rybackiego, a zatem nie ma podstaw merytorycznych do udzielenia przedmiotowej pomocy rybakom, którzy odeszli z zawodu przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. W wyniku analizy dokumentacji sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż ubiegający się o dofinansowanie nie przedstawił dokumentów potwierdzających, iż w dniu składania wniosku o dofinansowanie był rybakiem w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006. Z dokumentów w postaci świadectw pracy dołączonych do akt sprawy wynika, że wnioskodawca odszedł z zawodu rybaka 14.10.2008 r. Natomiast zgodnie z wyciągiem pływania zamustrowany był w okresie od 13.10.2008 r. do 06.10.2009 r., jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia i potwierdzenia w świadectwach pracy. Zatem R. W. odszedł z zawodu rybaka przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie tj. 12.10.2009 r. Ponadto dołączone do odwołania umowy o pracę, świadectwa pracy i kopia książeczki żeglarskiej potwierdzają następujące okresy zatrudnienia: od 13.10.2008 r. do 14.10.2008 r. oraz od 23.07.2010 r. do 23.07.2010 r. i także nie potwierdzają, że R. W. pracował w zawodzie rybaka na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył R. W., podnosząc, iż w jego ocenie przez cały czas jest czynnym rybakiem. Skarżący przypomniał, że ostatnie zamustrowanie miało miejsce w jego przypadku 13 października 2008 r. Następne dopiero 23-24 lipca 2010 r., ale już w nowej książeczce żeglarskiej. Podkreślił, że wyciąg pływania uzyskał 6 października 2009 r. i musiał się tego dnia zamustrować, ponieważ w książeczce żeglarskiej pozostała mu jedynie ostatnia strona. To wszystko uzasadnia twierdzenie, iż przez cały czas jest czynnym rybakiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy m.in. interpretacji przepisu § 21 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej (...). Organy orzekające w sprawie, opierając się na treści świadectw pracy dołączonych do wniosku ustaliły, iż skarżący nie wykonywał zawodu rybaka w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie, czyli nie spełnił przesłanki określonej w ust. 1 ww. przepisu. Skarżący podniósł natomiast w skardze, iż w jego ocenie przez cały czas jest czynnym rybakiem. Zgodnie z art. 21 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 wsparcie z Europejskiego Funduszu Rybackiego mające na celu dostosowanie wspólnotowej floty rybackiej dotyczy rekompensaty społeczno-gospodarczej w celu zarządzania wspólnotową flotą rybacką zgodnie z art. 27. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia Europejski Fundusz Rybacki może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują wcześniejsze odejście z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. W art. 3 lit. b rozporządzenia zawarto przy tym definicję rybaka jako osoby, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowski – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 Komisja i państwa członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej z EFR z politykami, priorytetami i działaniami Wspólnoty oraz jej komplementarność z innymi instrumentami finansowymi Wspólnoty. Ta spójność i komplementarność znajduje swoje odbicie w programie operacyjnym, który, stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia, jest opracowywany przez każde z państw członkowskich w celu realizacji polityki i priorytetów, które mają być współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rybackiego. Zgodnie zaś z At. 20 ust. 2 rozporządzenia dla każdej osi priorytetowej określonej w tytule IV państwo członkowskie ustanawia w ramach swego programu operacyjnego warunki i procedury ich stosowania. Należy również zauważyć, iż na gruncie prawa krajowego warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej zostały określone w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619, z późn. zm.) Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy, w ramach osi priorytetowej 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, na podstawie delegacji zawartej w art. 19 ustawy, w której wytycznych wskazano m.in., iż regulacje podstawowe mają zapewnić prawidłową realizację programu oraz mieć na względzie istotę i cel poszczególnych środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej (...). W § 21 ust. 1 powołanego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 marca 2010 r. wskazano, iż pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który: 1) trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, 2) ukończył co najmniej 55 rok życia 3) pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat. Przedmiotowa pomoc finansowa może być zatem przyznana rybakowi spełniającemu łącznie wszystkie wyżej wymienione warunki. W ocenie Sądu organy administracyjne na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego słusznie uznały, iż skarżący nie spełniał podstawowego warunku określonego w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r., tj. nie był rybakiem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Świadczą o tym m.in. świadectwa pracy potwierdzające stan zatrudnienia skarżącego w latach 1967-1985, 1988-1992, 1996-1998 i 2005-2008. Świadectwa pracy nie potwierdzają natomiast zamustrowania do dnia 6.10.2009 r. Wyjaśnić należy, iż definicja pojęcia "rybak" określona została w art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego. Zgodnie z treścią tego przepisu na potrzeby przedmiotowego rozporządzenia przez pojęcie "rybak" rozumie się: osobę, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Rybakiem w rozumieniu tego przepisu jest zatem wyłącznie taka osoba, która aktywnie wykonuje zawód rybaka na statku rybackim. Tym samym nie można uznać za rybaka osoby, która posiada wprawdzie uprawnienia do pracy w zawodzie rybaka, lecz faktycznie zawodu tego nie wykonuje. Skarżącego nie można było zatem uznać za rybaka w rozumieniu przepisu art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006. Do spełnienia przesłanki wymienionej w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r. konieczne jest więc zatrudnienie wnioskodawcy na statku rybackim w zawodzie rybaka w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie, a następnie trwałe zaprzestanie wykonywania tego zawodu do dnia wydania decyzji przyznającej pomoc. Nie jest więc możliwe przyznanie pomocy finansowej w formie wcześniejszej emerytury wnioskodawcy, który odszedł z zawodu rybaka przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, gdyż osoba taka składając wniosek nie jest już rybakiem w rozumieniu art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006. Powyższa definicja rybaka określona w art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 znajduje także zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" środek 1.5 "Rekompensaty społeczno gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" jest bowiem rozpoznawany na podstawie regulacji krajowych, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r., które wydane zostało na podstawie art. 19 ustawy z 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, przy uwzględnieniu regulacji WE tj. rozporządzenia Rady WE nr 1198/2006 i rozporządzenia WE nr 498/2007 z 26 marca 2007 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady WE nr 1198/2006 (Dz. Urz. L 120 z 10.05.2007 r.). Podkreślenia wymaga, iż krajowe kryteria selekcji dotyczące podmiotów, którym może być przyznana pomoc na operację "Wcześniejsze emerytury" w ramach środka 1.5 muszą być zgodne z prawem Unii Europejskiej, a tym samym w razie jakichkolwiek wątpliwości, wszelkich interpretacji w zakresie stosowanych definicji ustawowych należy dokonywać w oparciu o źródłowe regulacje prawa UE. Podkreślić również należy, iż skoro dopiero ubiegając się o pomoc rybak musi złożyć pisemne zobowiązanie o zaprzestaniu wykonywania zawodu rybaka, to zamiarem prawodawcy było wyłączenie z katalogu potencjalnych wnioskodawców osób, które zaprzestały już prowadzenia działalności rybackiej (por. załącznik nr I ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r.). Przedmiotowy program operacyjny nie jest też programem pomocy socjalnej związanym z funkcjonowaniem branży rybackiej w krajach członkowskich w latach ubiegłych. Program ten ma bowiem zapewnić restrukturyzację gałęzi gospodarki i zmian w stosunku do stanu obecnego. Jego celem nie jest objęcie pomocą pracowników sektora rybackiego wykonujących pracę w okresach poprzednich, lecz ochrona socjalna pracowników sektora rybołówstwa dotkniętego skutkami realizacji programu operacyjnego "zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich na lata 2007-2013". Udzielenie pomocy podmiotom, które nie wykonują zawodu rybaka, nie byłoby zatem zgodne z celem tego programu. W przedmiotowej sprawie skarżący składając wniosek w dniu 10 października 2009 r. nie wykazał zatrudnienia na statku rybackim na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie. Oznacza to, że w świetle powyższego, w tym zwłaszcza w świetle kryteriów przyznania pomocy finansowej organy obu instancji zasadnie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącego. Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 151 p.p.s.a.