V SA/Wa 2808/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia ... sierpnia 2014 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy K.Z.(dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że utrzymuje się z działalności gospodarczej. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje syn. Wskazała, że na miesięczne koszty utrzymania składa się opłata za gaz w kwocie ... zł, za prąd w kwocie ... zł, środki czystości i higieny ... zł, opłaty telekomunikacyjne w kwocie ... zł, paliwo w kwocie ... zł, wyżywienie ... zł i corocznie - opał ... zł. Skarżąca utrzymuje się z działalności gospodarczej, z której uzyskuje miesięcznie ... zł brutto. Posiada dom o powierzchni .... m2, mieszkanie o powierzchni ... m2 i łąkę o powierzchni ... ha. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 9 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż skarżąca mieszka w domu, natomiast mieszkanie jest wynajmowane za kwotę ... zł miesięcznie (z tej kwoty opłacany jest czynsz oraz użytkowanie wieczyste). Skarżąca nie posiada środków trwałych w związku z prowadzoną działalnością. Do pisma załączono podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. w związku z prowadzoną działalnością pod firmą ..., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. w związku z prowadzoną działalnością pod firmą ..., zeznanie podatkowe za 2013 r., historię rachunku bankowego w ... Bank S.A. za okres od dnia 6.10.2014 r. do 31.01.2015, historię rachunku bankowego w ...Bank S.A. za okres od dnia 01.10.2014 do dnia 31.01.2015, trzy deklaracje podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2014 r. oraz dokumenty i rachunki potwierdzające wysokość ponoszonych bieżących kosztów utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "p.p.s.a."). Podkreślić jednak należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności Sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie stanowi pozytywnej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca jest w stanie poczynić oszczędności z dochodów na opłacenie kosztów sądowych. instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Przed wyłożeniem motywów jakie legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia wskazać także należy, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W przypadku wnioskodawczyni na obecnym etapie postępowania obciążenia finansowe wynoszą ... zł. Według oświadczenia wnioskodawczyni uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości ... zł brutto, jak również ... zł netto z wynajmu mieszkania znajdującego się w W. przy ulicy ... Z zeznania PIT-36L za rok 2013 wynika, że skarżąca uzyskała ... zł przychodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, natomiast koszty uzyskania przychodów wyniosły ... zł. W podsumowaniu księgi przychodów i rozchodów dotyczącej jednoosobowej działalności gospodarczej skarżącej za 2014 r. ujęto kwotę ... zł jako przychód oraz kwotę ... zł jako koszty uzyskania przychodu. W podsumowaniu księgi przychodów i rozchodów dotyczącej działalności skarżącej prowadzonej w formie spółki jawnej za 2014 r. ujęto kwotę ... zł jako przychód oraz kwotę ... zł jako koszty uzyskania przychodu. Skarżąca jest jednym z dwóch wspólników spółki jawnej (mającym 50% udziału w spółce – według oświadczenia w polu 20 PIT B). Sąd podziela w tym miejscu stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jeśliby nawet przyjąć, że skarżąca w działalności gospodarczej ponosi jedynie straty, na co wskazywałyby zeznania podatkowe oraz podsumowania księgi przychodów i rozchodów, to stoi to w oczywistej sprzeczności ze wskazaniem w polu 10 formularzu PPF, że osiągany przez skarżącą dochód wynosi ... zł brutto z działalności gospodarczej. Do równie istotnych wniosków prowadzi analiza rachunków bankowych skarżącej. Na żadnym z rachunków nie występuje debet. Regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, na co wskazują załączone wyciągi, świadczy o możliwościach płatniczych skarżącej. Rachunki te także potwierdzają dużą skalę prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej (co nietrudno ustalić również na podstawie informacji dotyczącej działalności skarżącej znajdującej się w internecie – hotel pod ..., w kompleksie pałacowo-parkowym, .... Ponadto, z rachunku skarżącej prowadzonego przez ... S.A. wynika, że w dniu 24 grudnia 2014 r. wpłynęła kwota ... zł tytułem "zwrot ..." z Sądu Okręgowego w Warszawie. Oznacza to, że skarżąca brała udział w innym postępowaniu sądowym i ponosiła koszty w tymże postępowaniu w wysokości ... zł, zwrócone przez sąd w dniu 24 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu tutejszego brak zatem przeszkód, aby skarżąca nie miała uiszczać kosztów także w przedmiotowym postępowaniu przed sądem administracyjnym, zwłaszcza że na obecnym etapie wynoszą one ... zł, czyli istotnie mniej niż przed sądem karnym. Sąd zauważa, że jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez ..., w dniu 23 grudnia 2014 r. skarżąca otrzymała również wypłatę udziałów członkowskich z Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w ... w wysokości .., 05 zł, przy czym kwota ta stanowi dopiero pierwszą ratę. Skarżąca jest zatem członkiem spółdzielni mleczarskiej i otrzymała z tego tytułu znaczącą kwotę tytułem udziału członkowskiego. Kwota ta jest znacząco wyższa od kwoty kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy. Skarżąca posiada mieszkanie w Warszawie przy ul. ... i czerpie dochody z jego najmu w wysokości ... zł. Skarżąca ponosi opłaty z tytułu czynszu za mieszkanie, jednak zauważyć należy, że opłata za użytkowanie wieczyste jest uiszczana jednokrotnie w ciągu roku i wynosi ... zł. Dodatkowo, jak wynika z polisy ubezpieczeniowej seria TPP nr ..., skarżąca posiada samochód .... o wartości katalogowej ... zł. Sąd pozostaje na stanowisku, że koszty ewentualnego prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej. Struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez skarżącą wskazują, że dała on pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności, podczas gdy jej sytuacja finansowa pozwala na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. W ocenie Sądu nie można uznać, by skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą ... zł. Nie można bowiem, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1524/13, LEX nr 1417308). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.