V SA/Wa 2817/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w części i w tym zakresie umorzenie postępowania oraz odmowy przystąpienia do egzekucji; oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez M. P. (dalej: "Skarżący", "Strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IS") z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], w części dotyczącej odmowy nadania klauzuli administracyjnego organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz w części dotyczącej zwrotu tytułu egzekucyjnego M.P. i w tym zakresie umarzające postępowanie pierwszej instancji, w pozostałej części utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. otrzymał do realizacji tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący należności z tytułu "wykonania zobowiązania pieniężnego" wystawiony w dniu [...] stycznia 2015 r. przez M. P.. Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.), dalej: "ustawa egzekucyjna", postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], organ: 1. odmówił nadania klauzuli administracyjnego organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, 2. odmówił przystąpienia do egzekucji zgodnie z wnioskiem M. P. oraz 3. zwrócił tytuł wykonawczy M. P. Podstawą takiego rozstrzygnięcia była stwierdzona przez organ niedopuszczalność drogi postępowania egzekucyjnego w administracji wobec cywilnoprawnego, a nie publicznoprawnego charakteru należności wskazanej w ww. tytule wykonawczym. Ponadto, jak podano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przedmiotowy tytuł wykonawczy nie zawierał wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej) oraz klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej). Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. M. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W ocenie Skarżącego bezspornym jest, że zgodnie z § 2 aktu notarialnego z dnia [...] października 2014 r. Repertorium A Nr [...], zapłata kwoty [...] zł winna nastąpić przez Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. w części dotyczącej odmowy nadania klauzuli administracyjnego organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz w części dotyczącej zwrotu tytułu egzekucyjnego M. P. i w tym zakresie umarzające postępowanie pierwszej instancji, w pozostałej części utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że o tym, czy dany obowiązek pozostaje w zakresie właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, decyduje to, czy ustanawiające go przepisy prawa albo przepisy określające zadania i kompetencje organów zaliczanych do administracji publicznej przewidują zapewnianie realizacji takiego obowiązku przez dany organ administracji. Zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej, wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Organ podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wierzycielem - w rozumieniu przepisów ustawy egzekucyjnej - nie może być ani osoba fizyczna, ani inny podmiot prawa prywatnego, wierzycielem może być jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykonujący funkcje władcze. Wobec powyższego Dyrektor IS stwierdził, że M. P., jako osoba fizyczna, nie jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, jak stwierdził organ II instancji, przedmiotowy tytuł wykonawczy, wystawiony przez M. P., obejmuje "wykonanie zobowiązania pieniężnego'" na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] sygn. akt [...]. Wskazanym postanowieniem została nadana klauzula wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, stanowiącemu akt notarialny z dnia [...] października 2014 r. repertorium A Nr [...] na rzecz wierzyciela M. P. przeciwko dłużnikowi P. Sp. z o.o. w G., co oznacza, że zobowiązanym wobec Skarżącego jest P. Sp. z o.o., a nie wskazany w tytule wykonawczym Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. Ponadto Dyrektor IS stwierdził, że organ egzekucyjny stwierdzając niedopuszczalność egzekucji lub niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 winien był orzec wyłącznie o nieprzystąpieniu do egzekucji. Wobec tego uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej punktów 1 i 3, umarzając w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji. W skardze z dnia 27 maja 2015 r. M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. wypłacenie kwoty [...] zł z odsetkami. W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że dłużnikiem rzeczywistym kwoty [...] zł jest Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., a wierzytelność ma charakter publicznoprawny. Ponadto Strona wskazała, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt [...]wydał Sąd Okręgowy w P., a nie Sąd Rejonowy, jak to wskazał organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.). Przedmiotem skargi jest postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej w W., którym uchylono postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] stycznia 2015 r. w części dotyczącej odmowy nadania klauzuli administracyjnego organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz w części dotyczącej zwrotu tytułu egzekucyjnego M. P. i w tym zakresie umarzające postępowanie pierwszej instancji, w pozostałej części utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe (art. 27 ustawy egzekucyjnej), ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 97, Nb.1). Jedną z pozytywnych przesłanek wszczęcia egzekucji, która musi być spełniona, aby organ egzekucyjny mógł wszcząć egzekucję stanowi przesłanka wystawienia tytułu wykonawczego przez uprawniony organ. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej). W myśl art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Decydujące znaczenie dla ustalenia, czy wykonanie konkretnego obowiązku winno być realizowane w trybie egzekucji administracyjnej ma regulacja zawarta w art. 2 ustawy egzekucyjnej. Katalog obowiązków wymieniony w art. 2 § 1 tej ustawy determinuje, czy w trybie egzekucji administracyjnej będzie mógł być wykonany obowiązek, którego realizacji domaga się organ lub podmiot we wniosku o wszczęcie egzekucji. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Natomiast art. 4 ustawy egzekucyjnej stanowi, że do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Wyżej wskazane unormowania jednoznacznie wskazują, że obowiązki poddane egzekucji administracyjnej muszą należeć do właściwości organów administracji rządowej lub organów jednostek samorządu terytorialnego albo muszą być przekazane do realizacji na drodze egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego lub być wprost wymienione w art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej. W art. 1a pkt 13 powołanej ustawy zawarto regulację definiującą wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którym, w rozumieniu tej ustawy, jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Sąd podziela pogląd Dyrektora IS, wyrażany również przez sądy administracyjne (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1162/05), że wierzycielem - w rozumieniu przepisów ustawy egzekucyjnej - może być jedynie podmiot administracji publicznej lub organ (instytucja) wykonujący funkcje władcze. Nie może zaś być nim ani osoba fizyczna, ani inny podmiot prawa prywatnego. Wobec powyższego uzasadnione prawnie jest stanowisko organów, że M. P., jako osoba fizyczna, nie jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym Nr [...] w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto przedmiotowy tytuł wykonawczy, wystawiony przez M. P., obejmuje "wykonanie zobowiązania pieniężnego'" na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. Wydział [...] sygn. akt [...]. Wskazanym postanowieniem została nadana klauzula wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, stanowiącemu akt notarialny z dnia [...] października 2014 r. repertorium A nr [...] na rzecz wierzyciela M. P. przeciwko dłużnikowi P. Sp. z o.o. w G. w zakresie § 2 aktu notarialnego. W związku z tym na podstawie ww. postanowienia Sądu zobowiązanym wobec M. P. jest P. Sp. z o.o., a nie, jak to słusznie podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., wskazany w tytule wykonawczym Nr [...]. W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że wskazane w tytule wykonawczym Nr [...] należności nie mają charakteru należności publicznoprawnej, lecz mają charakter cywilnoprawny, ponieważ podmiot dochodzący roszczenia nie jest podmiotem publicznoprawnym. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organ egzekucyjny miał zatem uzasadnione podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji bowiem podmiot, który wystawił tytuł wykonawczy nie był wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej, a obowiązek wskazany w tytule wykonawczym Nr [...] nie podlega egzekucji administracyjnej. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.