V SA/Wa 2837/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi B.M.R. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę. Przedmiotem skargi B.R. (dalej: Strona, Skarżąca), było postanowienie Ministra Finansów (dalej jako: "Minister" lub "organ odwoławczy") z ... lipca 2016 r. nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P.(dalej jako: "Dyrektor Izby" lub "organ pierwszej instancji") z ... stycznia 2016 r. nr ... oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony na podstawie tytułów wykonawczych nr ... z dnia 24.11.2015 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu realizacji powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniami ... z dnia 24.11.2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności Zobowiązanej z rachunku bankowego w ... Banku ... . w S.. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Stronie 11 grudnia 2015 r., a bankowi 27 listopada 2015 r., co wynika z potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Pismem z 25 grudnia 2015 r. Strona złożyła do Dyrektora Izby skargę na powyższe czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że czynności organu egzekucyjnego polegające na próbie zajęcia wierzytelności Zobowiązanej ww. Banku na podstawie wskazanych zawiadomień o zajęciu są bezprawne. Uzasadniając wniesioną skargę wskazała, że wniosła do Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zarzuty. Postanowieniem z ... stycznia 2016 r. nr ... Dyrektor Izby oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Strona wniosła zażalenie do Ministra. Strona zarzuciła pominięcie zasadniczych dowodów występujących w sprawie, tj. - sfałszowanie przez nieznanego z imienia i nazwiska pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentu z dnia 13.05.2011 r., na mocy którego w stosunku do Zobowiązanej powstał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej; - fakt, że czynności egzekucyjne zostały skierowane wobec osoby nie będącej dłużnikiem a wierzycielem; - manipulowanie danymi osobowymi; - bezprawność działania polegającego na realizacji zamiaru podjęcia próby zajęcia nieruchomości wierzyciela osobistego – B. P., zamieszkałego w ... Postanowieniem z ... lipca 2016 r. o powyżej wskazanym numerze Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby z ... stycznia 2016 r. Dokonując oceny prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego, Minister nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. W jego ocenie czynności podjęte przez organ egzekucyjny nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa. Minister Podkreślił, że zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonano poprzez przesłanie do banku zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Ponadto wezwano bank zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności doręczono także Stronie (jako zobowiązanej). Do zajęcia wierzytelności wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Minister dodał, że pismem z 30 listopada 2015 r. bank poinformował organ egzekucyjny, że Strona nie jest klientem banku. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, że zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Organ zauważył, że Zobowiązana skorzystała z trybu zaskarżenia określonego w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu ...06.2016 r. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. wydał postanowienie nr ..., którym nie uwzględnił zarzutów w sprawie postępowania prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie Ministra Skarżąca nie zawarła zarzutów kwestionujących prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Wniosła o jego uchylenie "z powodu jego spóźnionego wydania w związku z rozstrzygnięciem sprawy już wcześniej przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z ... kwietnia 2016 r. i zaniechaniem działania w tej sprawie Dyrektora II Oddziału ZUS w P.(...)". W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.e.a.") oraz przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.– Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a"). Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). W myśl art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego Pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych. Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności, czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, jak prawidłowo wskazał organ II instancji, kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach. Zdaniem Sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12, wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA/Wa 827/99). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany zgodnie z art. 80 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu jego zastosowania, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Sąd zauważa, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 24 listopada 2015 r. nr ... wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 27 listopada 2015 r., natomiast Skarżącej 11 grudnia 2015 r. Przedmiotowe zawiadomienia wydane zostały zgodnie z ówcześnie obowiązującym wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655) oraz zawierały wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 u.p.e.a. Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a. rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru wydaje w formie postanowienia. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 144 K.p.a. do rozpatrywania zażaleń wniesionych na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy art. 138 K.p.a., co oznacza, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, albo uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania co do istoty. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 wymienionej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego). Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 4 u.p.e.a. Sąd przypomina, że w skardze na czynności egzekucyjne nie zawarto żadnych zarzutów co do czynności wykonawczych związanych z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, jak również w treści skierowanej do Sądu skargi Skarżąca nie wskazała natomiast żadnych zarzutów, które podważałyby prawidłowość podjętych przez organy rozstrzygnięć w niniejszej sprawie. Sąd podziela również wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu ocenę Ministra dotyczącą opisanej przez Skarżącą w zażaleniu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz prawidłowości jego prowadzenia. Powyższe kwestie nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Jak słusznie zauważył Minister, w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko czynności wykonawcze związane z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Kwestie dotyczące wymagalności dochodzonego obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego podlegają natomiast rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (na etapie wszczęcia egzekucji) lub art. 59 u.p.e.a. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu Sąd zauważa, że wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1262/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia ... września 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.