V SA/Wa 2854/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Asesor WSA - Łukasz Jarocki, Protokolant st.specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. sprawy ze skarg [...] w W., [...] oraz [...] sp. z o.o. sp.j. w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 13 października 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.44.2021.PP w przedmiocie uznania stosowanych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów 1. oddala skargi [...] w W. oraz [...] sp. z o.o. sp.j. w [...] 2. umarza postępowanie w sprawie ze skargi [...]; Zaskarżoną decyzją z 13 października 2023 r. nr RzPP-DPR-WPZ.45.44.2021.PP Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: Rzecznik, organ) – działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2020 r., poz. 849 - dalej: u.p.p.) – I) uznał praktyki stosowane przez [...] sp. z o.o. sp. (dalej: podmiot leczniczy, [...] lub spółka), polegające na stosowaniu produktów zawierających salinomycynę, wlewów z witaminy C i curcuminy oraz bio-elektroterapii w leczeniu pacjentów z chorobami onkologicznymi, za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, oraz nakazuję zaniechanie ich stosowania; II) zobowiązał podmiot leczniczy do złożenia Rzecznikowi Praw Pacjenta w nieprzekraczalnym 30-dniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji działań zmierzających do zaniechania stosowania praktyk, o których mowa w pkt I; III) decyzji w pkt I nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec powzięcia wątpliwości w zakresie ordynowania w spółce pacjentom z chorobami nowotworowymi następujących produktów: salinomycyny, conium maculatum, curcuminy, wlewów z witaminy C, selolu oraz stosowania wobec nich metod polegających na "rozbijaniu komórek rakowych prądem" i stosowaniu odzieży ECCT wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmiot leczniczy w postaci bezprawnych, zorganizowanych działań lub zaniechań mających na celu pozbawienie lub ograniczenie prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.p.p. W toku postępowania organ pismem z 8 marca 2021 r. wezwał podmiot leczniczy do złożenia wyjaśnień w zakresie stosowanych praktyk, których udzielono przy piśmie z 26 marca 2021 r. Dalej Rzecznik wyjaśnił, że pismem z 26 lipca 2021 r. wystąpił do sześciu konsultantów wojewódzkich (dla województwa śląskiego i mazowieckiego) po dwóch z dziedziny radioterapii onkologicznej, onkologii klinicznej i chirurgii onkologicznej z prośbą o wydanie wspólnej opinii i udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) podmiot leczniczy oferuje (bądź kieruje do wykupienia) pacjentom w chorobach nowotworowych stosowanie: a) Salinomecyny b) Conium maculatum; c) Wlewy z curcuminy; d) Wlewy z witaminy C; e) Selol; f) Rozbijanie komórek rakowych prądem (bio-elektro-terapia); g) ECCT . Proszę o wskazanie, w jakich przypadkach klinicznych uzasadnione medycznie jest stosowanie ww. działań i produktów ? 2) czy stosowanie substancji i czynności wskazanych w pkt 1 lit. a-g jest uzasadnione medycznie w przypadku rozpoznania i przebiegu choroby nowotworowej? czy takie postępowania jest zgodne z aktualną wiedzą medyczną ? 3) czy stosowanie ww. produktów, w tym także w formie wlewów dożylnych, powinno być w każdym przypadku poprzedzone konsultacją lekarską i badaniami laboratoryjnymi (jeżeli tak to jakimi)? 4) czy stosowanie ww. substancji i działań należy uznać za świadczenie zdrowotne w rozumieniu ww. definicji ustawowej oraz czy takie postępowanie jest zgodne z aktualną wiedzą medyczną, w szczególności w zakresie i z powodów, które podał w pisemnych wyjaśnieniach podmiot leczniczy oraz które wynikają z dokumentacji medycznej pacjentów (ewentualnie w jakim zakresie tak, a w jakim nie) ? 5) czy stosowanie ww. usług może spowodować powstanie u pacjentów działań niepożądanych - jeżeli tak, to jakich ? 6) kto z personelu medycznego powinien zlecać, a kto podawać ww. substancje oraz kto powinien sprawować nadzór na czynnościami m.in. rozbijania komórek nowotworowych ? W dniu 22 października 2021 r. do biura Rzecznika wpłynęła indywidualna opinia dr n.med. W. B., Konsultanta wojewódzkiego dla województwa śląskiego w dziedzinie onkologii klinicznej. Konsultant odpowiedział na poszczególne pytania: Ad 1: "żadna z wymienionych substancji nie są stosowane w leczeniu chorych na nowotwory złośliwe. Być może powyższe substancje i/lub procedury są badane w ramach kontrolowanych badań klinicznych. Jeśli tak, to wówczas ich stosowanie podlega odpowiednim przepisom prawa dotyczącym eksperymentu medycznego. Zastosowania powyższe substancji i/lub procedur poza leczeniem nowotworów złośliwych pozostają poza zakresem moich kompetencji". Ad 2: "Nie. Nie jest medycznie uzasadnione. Tym samym nie jest zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Odrębną sprawa pozostaje czy w [...] w/w substancje i procedury były stosowane jako "leczenie choroby nowotworowej". Ad 3: "Jeśli w/w substancje i procedury były stosowane w [....] jako "leki" to ich podanie podlega zasadom, zgodnie z którymi lekarz stosuje leczenie zgodnie z aktualną wiedzą medyczną z zachowaniem wszelkiej staranności związanej z bezpieczeństwem leczenia. Jeśli to nie są "leki" to - wg mnie nie wolno ich podawać dożylnie - tym samym fakt wykonania konsultacji lekarskiej czy badan krwi przestaje być zasadny". Ad 4: "Definicje prawne pozostawiam Pańskim Prawnikom. Niezależnie od tego, jeśli w/w substancje i procedury były stosowane w [...] jako "leczenie choroby nowotworowej" to ich podanie nie znajduje uzasadnienia w aktualnej wiedzy medycznej. Co do innych wskazań i powodów stosowania w/w procedur i substancji - nie mam wiedzy w tym zakresie". Ad 5: "Podanie każdej substancji zarówno dożylnie jak i doustnie może spowodować działania niepożądane. Niestety nie dysponuję wiedzą, jakie powikłania mogą powstać po podaniu wymienionych w punkcie pierwszym substancji i/lub procedur bowiem: i. nigdy nie podawałem ii. nie ma żadnych rzetelnych badan naukowych na ten temat". Ad 6: "Nikt. Takie zabiegi nie powinny być stosowane jako leczenie chorych na nowotwory złośliwe. A jeśli były stosowane w innym celu to nie dysponuję wiedzą, kto bierze za to odpowiedzialność i w jakim zakresie". Natomiast w dniu 11 października 2021 r. do Biura Rzecznika wpłynęła opinia Prof. dr hab. n.med. A. K., Konsultanta wojewódzkiego dla województwa mazowieckiego w dziedzinie radioterapii onkologicznej, w której wskazano: Ad 1: "wszystkie substancje i metody wymienione w podpunktach a - g nie znajdują racjonalnego zastosowania w leczeniu chorych na nowotwory złośliwe. Nie istnieją wiarygodnie dowody oparte na wynikach prawidłowych metodologicznie badań klinicznych, które przemawiały za jakąkolwiek skutecznością wymienionych produktów w leczeniu onkologicznym". Ad 2: "jak w pkt. 1, stosowanie wymienionych metod w leczeniu onkologicznym nie jest zgodne z obecną wiedzą medyczną". Ad 3: "każde świadczenie medyczne musi być poprzedzone konsultacją lekarską uwzględniającą analizę niezbędnych danych klinicznych. Stosowanie wymienionych produktów i metod nie jest świadczeniem akceptowalnym w świetle współczesnej wiedzy medycznej, tak więc trudno mówić o niezbędnym zakresie badań laboratoryjnych". Ad 4: "stosowanie wymienionych substancji i metod nie spełnia kryteriów świadczenia zdrowotnego w odniesieniu do chorych na nowotwory. Żaden z międzynarodowych i krajowych urzędów rejestracyjnych nie dopuszcza do stosowania wymienionych metod w przyczynowym leczeniu onkologicznym. Działania medyczne nie zarejestrowane do stosowania mogą być traktowane jedynie jako eksperyment, którego wdrożenie obwarowane jest szeregiem specyficznych dla doświadczeń medycznych warunków". Ad 5: "nie mając doświadczenia w stosowaniu preparatów i metod paramedycznych trudno wypowiadać się na temat działań niepożądanych. Natomiast jeśli dochodzi do zaniechania wdrożenia rzeczywistego leczenia onkologicznego skutkiem stosowania wymienionych metod, to efektem jest nieuchronna progresja nowotworu ze wszystkimi następstwami". Ad 6: "każda procedura medyczna wymaga bieżącego nadzoru personelu medycznego. W przypadku stosowania wymienionych metod paramedycznych, personel medyczny nie powinien tego rodzaju działań autoryzować". Pod powyższą opinią podpisali się pozostali konsultanci wojewódzcy w ochronie zdrowia, do których zwrócił się Rzecznik Praw Pacjenta, w tym również dr n. med. W. B.. Pismem z 24 września 2021 r. pełnomocnik [...] wniósł o: 1) zakreślenie [...] terminu na doręczenie kompletnego raportu na temat stosowanych w [...] metod leczniczych, 2) przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, 3) zażądanie od Naczelnej Rady Lekarskiej protokołu posiedzenia Rady zakończonego przyjęciem stanowiska nr [...] z dnia 12.03.202l r., 4) dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: M. J. i A. M. (wezwanie na adres Naczelnej Rady Lekarskiej) na okoliczność rzeczywistej treści ww. stanowiska NRL, 5) dopuszczenie dowodu z ekspertyzy prawnej na okoliczność legalności ordynowania leków recepturowych oraz leków poza Charakterystyką Produktu Leczniczego (tzw. off-label), w tym dopuszczonych w innych krajach. Z kolei w piśmie z 16 lutego 2022 r. pełnomocnik [...] wniósł o dopuszczenie dowodu z: 1) opinii adw. E.R. z 25 listopada 2016 r., 2) ekspertyzy adw. prof. P. K. z 11 lutego 2022 r., 3) materiału prasowego O. S. z 17 stycznia 2022 r. "leczenie off-label" poza wskazaniami - na okoliczność legalności stosowania w spółce leków dopuszczonych za granicą. Ponadto pełnomocnik [...] wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma procesowego z 16 lutego 2022 r. obrońcy dr N. Sz. – obwinionego dyscyplinarnie przed Wojskowym Sądem Lekarskim na okoliczności tam wskazane. Pełnomocnik podniósł, że metody stosowane w spółce są legalne, w zdecydowanej części polegają one na ordynowaniu leków w ramach dopuszczalnej prawnie procedury off – label use. Dalej Rzecznik wyjaśnił, że do akt postępowania wpłynęło pismo sporządzone przez prof. J. L. dotyczące stosowanych metod leczenia przez dr Sz.. W dniu 31 sierpnia 2022 r. do Biura Rzecznika wpłynęło pismo [...], w którym wniesiono o umorzenie postępowania, w którym ponadto wyjaśniono, że [...] stosuje metody komplementarne, jako terapie wspomagające. Zgody, które podpisują pacjenci zawierają informacje, że terapie w I[...] nie zastępują terapii klasycznej, a są jedynie jej uzupełnieniem. Pismem z 8 marca 2023 r. Rzecznik zwrócił się do Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z prośbą o stanowisko w sprawie, w szczególności o przekazanie analizy, wyników badań, publikacji naukowych, wytycznych praktyki klinicznej lub innych materiałów, odnoszących się do zasadności stosowania, skuteczności oraz bezpieczeństwa w świetle wymagań aktualnej wiedzy medycznej następujących produktów i metod w przebiegu chorób nowotworowych: salinomecyny, conium maculatum, wlewy z curcuminy, wlewy z witaminy C, selol, rozbijanie komórek rakowych prądem (bio-elektro-terapia), ECCT. W odpowiedzi Agencja przekazała 7 kwietnia 2023 r. dokumenty znajdujące się w jej posiadaniu, a dotyczące materii prowadzonego postępowania. W piśmie zaakcentowano również obecność rekomendacji Prezesa Agencji, stanowisk Rady Przejrzystości oraz materiałów analitycznych w przedmiotowym zakresie na wskazanej w piśmie stronie internetowej. Rzecznik wyjaśnił, że wśród rzeczonych materiałów znalazła się opinia Rady Przejrzystości nr 126/2016 z 9 maja 2016 r. w sprawie dostępnych dowodów naukowych w zakresie skuteczności klinicznej i praktycznej oraz bezpieczeństwa stosowania dożylnych wlewów witaminy C w leczeniu chorób nowotworowych, która stwierdza, że w chwili obecnej brak jest dowodów naukowych skuteczności klinicznej i praktycznej oraz bezpieczeństwa stosowania dożylnych wlewów witaminy C w leczeniu chorób nowotworowych. Dalej Rzecznik wyjaśnił, że do postępowania, na swój wniosek, na prawach strony dopuszczeni zostali: Fundacja [...] (postanowienie z 12 sierpnia 2022 r.) oraz Stowarzyszenie Pacjentów na rzecz dostępu do terapii zintegrowanej "Integralni w zdrowiu" (postanowienie z 8 września 2023 r.). Pismem z 23 września 2022 r. w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi udział zgłosił również Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Fundacja zgłosiła wniosek dowodowy: analiza dokumentu zatytułowanego "Nieprawidłowości i błędy merytoryczne w pracach Zespołu Ekspertów powołanego uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nr [...] z dnia 20.11.2020 r. w zakresie wybranych substancji terapeutycznych i metod leczenia stosowanych w medycynie komplementarnej - w świetle aktualnych publikacji naukowych i klinicznych". Natomiast Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zwrócił się o rozważenie przeprowadzenia w sprawie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych w zakresie onkologii w celu ustosunkowania się do merytorycznych zastrzeżeń zgłoszonych przez podmiot leczniczy do zebranych dotychczas dowodów. W tak przeprowadzonym postepowaniu Rzecznik wskazał na poczynione ustalenia co do tego, że [...] sp. z o.o. sp. j. jest zarejestrowana w rejestrze podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzonym przez Wojewodę Śląskiego. Podmiot ten prowadzi działalność leczniczą w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne. Zakładem podmiotu leczniczego jest [...]. Przedmiotem działalności spółki jest: działalność szpitali, praktyka lekarska ogólna, praktyka lekarska specjalistyczna, praktyka pielęgniarek i położnych, działalność paramedyczna. Podmiot leczniczy udziela świadczeń komercyjnych. Lekarzem wykonującym zawód w spółce jest dr N. Sz.. Spółka stosuje: salinomycynę, wlewy z witaminy C i curcuminy oraz bio- elektroterapię w leczeniu pacjentów z chorobami onkologicznymi. W dokumentacji medycznej pacjentów [...] były dokonywane wpisy przez dr N. Sz. dotyczące przyczyn zastosowania tych metod. Od początku 2020 r. do lutego 2021 r. salinomycynę otrzymało 309 pacjentów Spółki. Głównym wskazaniem do leczenia salinomycyną w Instytucie jest eliminacja komórek macierzystych raka, które są oporne na leczenie cytostatykami. Organ wskazał na konkretne przypadki pacjentów (nr PESEL) ze zdiagnozowanym nowotworem złośliwym jajnika i piersi, w których dokumentacji medycznej wpisano tożsame uzasadnienie, że "salinomycyna jest preparatem leczącym nowotworowe komórki macierzyste w surowicy krwi, jak również hamuje powstawanie sfer nowotworowych w surowicy krwi". Z kolei wlewy z curcuminy od początku 2020 r. do lutego 2021 r. otrzymało 183 pacjentów zaś witaminę C - 218 pacjentów [...]. Organ wskazał na konkretne przypadki pacjentów (nr PESEL) ze zdiagnozowanym nowotworem piersi, tarczycy, chłoniakiem podnosząc, że do dokumentacji medycznej tych pacjentów wpisano "ordynuje Curcumine 450 mg z uwagi na szczególnie uzasadniony przypadek pacjenta, wymagający dla dobra pacjenta takiego leczenia według mojej najlepszej wiedzy. Dowiedziono bowiem, że: Curcumina 450 mg jest preparatem poprawiającym jakość życia chorego w trakcie leczenia chemioterapią i stabilizuje nowotworowe komórki macierzyste". Podobny zapis w dokumentacji medycznej pacjentów dotyczył ordynowania witaminy C. Organ ustalił ponadto, że w okresie od 2020 r. do lutego 2021 r. u 32 pacjentów [...] z chorobami nowotworowymi została przeprowadzona terapia rozbijania komórek rakowych prądem (bio- elektroterapia). Metoda ta stosowana jest u chorych jako metoda elektroporacji do chemioterapii, jak również u chorych, u których terapia onkologiczna nie przyniosła efektów. Działaniami niepożądanymi stosowania tej terapii jest możliwość podrażnienia skóry, ustępujące po preparatach schładzających skórę. W przypadku gdy guz jest położony blisko powierzchni skóry, może wystąpić lekki ból po zabiegu. Z kolei w dokumentacji medycznej pacjentów (nr PESEL) z rozpoznaniem nowotwór złośliwy (zmiana przekraczająca granice oskrzela i płuca) (...) rak gruczołowy płuc, nowotwór złośliwy sutka, nowotwór piersi lewej wpisano "ordynuje zabieg bio-elektroterapii ze względu na elektroporacyjny charakter zabiegu do leczenia onkologicznego". Przenosząc te ustalenia na grunt art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p. organ stwierdził, że stosowanie w leczeniu onkologicznym: produktów zawierających salinomycynę, wlewów z witaminy C i curcuminy oraz bio-elektroterapii narusza zbiorowe prawa pacjentów, bowiem nie spełnia wymogu zgodności z aktualną wiedzą medyczną. Takie postępowanie narusza dyspozycję art. 6 ust. 1 u.p.p. Rzecznik nie podzielił argumentacji spółki jakoby przepis art. 6 ust. 1 u.p.p. należało interpretować łącznie z art. 11 ust. 1 ustawy. Zdaniem Rzecznika obowiązek poinformowania pacjenta o jego prawach nie oznacza, że każda metoda lecznicza zastosowana wobec niego odpowiada aktualnej wiedzy medycznej. Takiego skutku nie wywołuje również poinformowanie pacjenta o tym, że aktualny stan wiedzy nie przesądził o skuteczności tej metody. Istnienie sporu jedynie co do skuteczności tej metody, przy jednoczesnym konsensusie co do braku jej szkodliwości, nie powoduje, że nie dochodzi w tej sytuacji do naruszenia prawa pacjenta, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.p.p. Rzecznik wyjaśnił, że uwzględnił w sprawie stanowiska konsultantów wojewódzkich w dziedzinie onkologii klinicznej, chirurgii onkologicznej i radioterapii onkologicznej posiadających stopie naukowe profesora, doktora i doktora habilitowanego nauk medycznych i posiadających wieloletnie doświadczenie zawodowe. Opinia dr n. med. W. B. z 22 października 2021 r. jest zbieżna z opinią z 11 października 2021 r. sporządzoną pierwotnie przez prof. A. K., a podpisaną następnie przez pozostałych członków powołanego zespołu, w tym również przez dr W. B.. Rzecznik stwierdził, że przyjmuje te opinie za wiarygodne, spójne wewnętrznie i stanowiące podstawę do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Zbieżne wnioski w ocenie organu płyną także z analizy opinii Rady Przejrzystości nr [...] z 9 maja 2016 r. w sprawie dostępnych dowodów naukowych w zakresie skuteczności klinicznej i praktycznej oraz bezpieczeństwa stosowania dożylnych wlewów witaminy C. W ocenie organu z dokumentacji medycznej pacjentów [...] wynika, że powyższe metody i substancje były stosowane u pacjentów z chorobami onkologicznymi, tj. u których zdiagnozowano nowotwory, w szczególności nowotwory jajnika, piersi czy tarczycy, przy czym bez znaczenia w sprawie jest ocena, czy nowotwory te były ocenione jako złośliwe. [...] przyjmował i leczył pacjentów zarówno z nowotworami złośliwymi, jak również u których nie stwierdzono tej postaci choroby. Zgodnie z opiniami konsultantów w ochronie zdrowia stosowanie powyższych metod i substancji jest niezgodne z aktualną wiedzą medyczną. Rzecznik zwrócił uwagę, że zastrzeżenia co do stosowania niesprawdzonych metod leczniczych wyraziła również Naczelna Rada Lekarska. W swoim stanowisku z 12 marca 2021 r. podkreśliła, że substancje stosowane we wlewach dożylnych oraz wykorzystywane w lecznictwie terapie nie znajdują w świetle aktualnej wiedzy medycznej, naukowych podstaw do ich stosowania w onkologii. Do takich metoda zaliczyła w szczególności stosowanie wlewów dożylnych z dużymi dawkami Witaminy C, salinomycynę, czy kurkuminę. Stanowisko to zostało wydane na podstawie raportu Zespołu ekspertów powołanych przez Naczelną Radę Lekarską. Powyższy raport nie może stanowić podstawy do oceny czy świadczenia zdrowotne udzielane przez [...]są zgodne z aktualną wiedzą medyczną dlatego też organ wystąpił do konsultantów w ochronie zdrowia z prośbą o sporządzenie opinii w sprawie. Odnosząc się do przedstawionej przez [...] opinii prof. J. M. dotyczącą salinomycyny jako leku przeciwnowotworowemu, opinii K. P. oraz opinii prof. J. L. z 13 lipca 2022 r. Rzecznik podniósł, że nie są to opinie przez niego zlecone, a więc należy je uznać za opinie prywatne. Z opinii K. P. wynika, że lekarz dr N.Sz. współpracuje z laboratorium należącym do opiniującej, oznaczając u pacjentów CTC i CSC w czasie leczenia onkologicznego, co skutkuje zagrożeniem braku bezstronności osoby opiniującej. Niezależnie od powyższego K.P. przytacza przykład pacjentki chorującej na surowiczego raka jajnika o wysokim stopniu złośliwości, która "słabo zareagowała na konwencjonalną chemioterapię. Liczba krążących komórek nowotworowych ponownie wzrosła, ale pacjentka zareagowała na terapię skojarzoną w szczególności salinomycyną. Jednak liczba komórek jest nadal różna, co oznacza, że komórki znikają i ponownie się pojawiają, co sugeruje, że w organizmie nadal znajdują się aktywne resztki nowotworowe". Z fragmentu tego w ocenie Rzecznika nie wynika skuteczność zastosowania salinomycyny w leczeniu onkologicznym, co jest jednym z elementów uznania tej terapii za zgodną z aktualną wiedzą medyczną. Również z treści opinii prof. J. M. nie wynika, aby stosowanie salinomycyny w leczeniu onkologicznym było zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Autorka wskazuje na przedstawione obiecujące wyniki wpływu salinomycyny na nowotwory złośliwe wspierają przeprowadzenie randomizowanych prób klinicznych z jej udziałem. Metoda ta wymaga zatem badań klinicznych w celu ustalenia jej skuteczności i bezpieczeństwa. W tym samym tonie zdaniem Rzecznika wypowiada się prof. J. L., wskazując jedynie na "potencjalne" korzyści w podawaniu pacjentom przez dr Sz., w szczególności salinomycyny, jednocześnie zastrzegając, że brak jest dotąd naukowych danych, które by odpowiedź na to pytanie rozstrzygnęły jednoznacznie. Wobec powyższego opinie te w ocenie Rzecznika nie mogą stanowić dowodu na okoliczność udzielania przez [...] świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Zdaniem Rzecznika jego stanowisko w sprawie potwierdzają również wyjaśnienia samej spółki, która przyznaje, że zastosowane przez nią metody leczenia mogą powodować działania niepożądane. W przypadku salinomycyny może to być drżenie rąk, przyspieszenie akcji serca, lekkie osłabienie. Innym negatywnym skutkiem dla pacjentów po zastosowaniu powyższych metod mogą być interakcje substancji czynnych w niektórych preparatach z terapiami zalecanymi przez onkologów. Na taką sytuację zwraca też uwagę Ogólnopolska Federacja Onkologiczna w swoim stanowisku z 9 czerwca 2022 r. podkreślając, że niektóre z metod leczenia mogą szkodzić organizmowi (np. duże dawki witaminy C mogą uszkodzić nerki i doprowadzić do ich niewydolności). Odnosząc się natomiast do kwestii stosowania leków off-label, a więc poza wskazaniami rejestracyjnymi określonymi w ChPL produktu leczniczego organ zgodził się, że jest to co do zasady dopuszczalne i praktykowane, jednakże jego zdaniem tego rodzaju świadczenie zdrowotne – jak każde inne – musi mieć oparcie w aktualnej wiedzy medycznej, zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.p. Podsumowując Rzecznik zwrócił uwagę, że przedstawiane przez stronę wyjaśnienia i materiały wskazują na możliwą skuteczność, "potencjał" stosowanych metod, jednak zdaniem organu dla tego typu przypadków przepisy prawa regulują możliwości weryfikacji takich metod – w drodze badań klinicznych albo eksperymentu medycznego, zgodnie z art. 21 i nast. ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W żadnym jednak wypadku potencjalna, niepotwierdzona, skuteczność określonego leczenia nie świadczy o zgodności tego leczenia z aktualnym stanem wiedzy medycznej. Organ odniósł się także do wniosków i argumentów uczestników postępowania wskazując, że wniosek Fundacji o dopuszczenie dowodu w postaci analizy zatytułowanej "Nieprawidłowości i błędy merytoryczne w pracach Zespołu Ekspertów powołanego uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nr [...] z dnia 20.11.2020 r. w zakresie wybranych substancji terapeutycznych i metod leczenia stosowanych w medycynie komplementarnej - w świetle aktualnych publikacji naukowych i klinicznych" sporządzony został przez Stowarzyszenie Pacjentów na rzecz dostępu do terapii zintegrowanej "Integralni w zdrowiu", przy czym brak w niej autorów analizy, co pozwala przyjąć, że jest on jedynie stanowiskiem wskazanego Stowarzyszenia, a tym samym nie pozwala na zakwalifikowanie dokumentu nawet jako opinii prywatnej. W odniesieniu natomiast do wniosku Rzecznika MŚP o rozważenie przeprowadzenia w sprawie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych w zakresie onkologii organ wyjaśnił, że nie dostrzega konieczności pozyskania dodatkowego materiału dowodowego w tym dodatkowych opinii specjalistów posiadających wiedzę specjalistyczną, gdyż dysponuje logicznymi i spójnymi opiniami właściwych konsultantów w ochronie zdrowia. Skargi na powyższą decyzję Rzecznika wniósł [...] (dalej: skarżący [...]), Fundacja Onkologiczna Rakiety (dalej: skarżąca Fundacja) oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który pismem procesowym z 8 października 2025 r. cofnął swoją skargę. Skarżący [...] zarzucił naruszenie: 1.art. 6 ust. 1, art. 59 ust. 1 pkt 1), art. 59 ust. 2, art. 64 ust. 1 i 2 u.p.p. oraz art. 7 k.p.a. poprzez bezpodstawne, a co najmniej przedwczesne zastosowanie powyższych przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i na ich podstawie nakazanie skarżącej zaniechania stosowania praktyk mających w ocenie Rzecznika naruszać zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, polegających na stosowaniu trzech substancji (salinomycyna, witamina C, curcumina) i jednej metody ( bio- elektroterapia), albowiem uznanie przez Rzecznika, że stosowanie tych substancji i metody nie spełnia kryteriów świadczenia zdrowotnego stanowiło, w związku z treścią art. 6 ust. 1, art. 59 ust. 1 pkt 1) i art. 59 ust. 2 u.p.p. okoliczność, którą zasadniczo należało poczytywać jako potencjalną przeszkodę do wydania decyzji z art. 64 ust. 1 powyższej ustawy, jako mogącej być skierowaną tylko do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych pacjentom, przy czym ustawa powyższa samodzielnie definiuje znaczenie pojęcia "pacjent", w przypadku zaś pojęcia "podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych" odsyła do ustawy o działalności leczniczej, Rzecznik zaś, wbrew obowiązkom z art. 7 k.p.a., zaniechał weryfikacji tego, czy mimo jego ustaleń wskazujących na realizowanie przez skarżącą świadczeń nie spełniających kryteriów świadczeń zdrowotnych, jest ona podmiotem leczniczym, tj. czy w ogóle udziela jakichkolwiek (innych - poza zakwestionowanymi przez Rzecznika) świadczeń zdrowotnych, a jej pacjenci są "pacjentami" w rozumieniu u.p.p., a więc czy w ogóle istnieją warunki do stosowania tej ustawy wobec skarżącej w celu ochrony praw osób korzystających z jej usług. 2. art. 59 ust. 1 pkt 1) u.p.p. oraz art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne zastosowanie powyższego przepisu u.p.p. w sytuacji, gdy przyjąwszy nawet, że zakwestionowane przez Rzecznika praktyki skarżącej naruszałyby prawa pacjentów w rozumieniu powyższej ustawy (mimo, że miałyby one nie być świadczeniami zdrowotnymi, a i status skarżącej jako podmiotu leczniczego i status osób korzystających z jej usług jako pacjentów, pozostałby nie przesądzony), to jednak brak dowodów na to, aby skarżąca miała świadczyć zakwestionowane przez Rzecznika usługi w celu pozbawienia pacjentów praw, lub ograniczenia ich praw, w każdym razie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jakichkolwiek informacji co do tego, aby ta kwestia była w ogóle zbadana przez Rzecznika. 3. art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia, wedle standardów wymaganych przez procedurę administracyjną, czy stosowane przez skarżącą substancje i metoda zakwestionowane przez Rzecznika jako świadczenia zdrowotne, mogą służyć celom wskazywanym przez skarżącą, a jeśli tak, to na ile taka okoliczność faktyczna pozwalałaby na zakwalifikowanie ich jako świadczenia zdrowotne i czy z uwagi na przedmiot działalności skarżącej ich stosowanie łączyłoby się z naruszeniem praw pacjentów do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. W oparciu o podniesione zarzutu [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca Fundacja zarzuciła naruszenie: 1. art. 59 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 65 w zw. z art. 6 u.p.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, jakoby na gruncie okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy podmiot leczniczy stosował bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie ich praw; 2. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego i obiektywnego zebrania oraz rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień strony oraz uczestników postępowania, a także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodu, w postaci : indywidulanej opinii dr n. med. W. B., oraz opinii Prof. Dr hab. n. med. A. K., pod którą podpisali się pozostali konsultanci wojewódzcy, do których zwrócił się Rzecznik, z jednoczesnym pominięciem opinii prywatnej, przygotowanej przez Stowarzyszenie Integralni w Zdrowiu pn, "Nieprawidłowości i błędy merytoryczne w pracach Zespołu Ekspertów powołanego uchwalą Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nr [...] z dnia 20.11.2020 r. w zakresie wybranych substancji terapeutycznych i metod leczenia stosowanych w medycynie komplementarnej - w świetle aktualnych publikacji naukowych i klinicznych", a także innych opinii przedkładanych przez Stronę w toku postępowania w postaci opinii prof. J.M. opinii prof. K. P., czy też opinii prof. J. L.; 3. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez lakoniczne uzasadnienie treści wydanej decyzji, w tym w szczególności nie odniesienie się do okoliczności istotnych w sprawie (zgłaszanych przez stronę oraz uczestników w toku prowadzonego postępowania), co uniemożliwia pełną i merytoryczną weryfikację zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowo-administracyjnym; 4. art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej. W oparciu o podniesione zarzuty Fundacja wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedziach na skargi Rzecznik wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z 8 października 2025 r. organ w obu sprawach wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu – orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z 9 stycznia 2025 r. o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu dr N. Sz. kierującemu skarżącym [...] na okres 1 roku, a dowód ten miałby być przeprowadzony na okoliczność prawidłowości decyzji Rzecznika Praw Pacjenta i poczynionych ustaleń w zakresie metod naruszających zbiorowe prawa pacjenta. W piśmie procesowym z 13 października 2025 r. wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci stanowiska NRL z 15 grudnia 2023 r. został zgłoszony także przez pełnomocnika [...], na okoliczność, że działalność Rzecznika budzi kontrowersje w środowisku lekarskim w zw. ze zdarzającymi się jego praktykami nie uwzględniającymi aktualnej wiedzy medycznej Na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygn. akt V SA/Wa 2854/23, V SA/Wa 2855/23 i V SA/Wa 80/24 128/19 i prowadzić je pod sygn. akt V SA/Wa 2854/23. Sąd dopuścił na rozprawie do udziału w postępowaniu K. A., jako pełnomocnika uczestnika postępowania Stowarzyszenia "[...]" zobowiązując do przedłożenia w terminie 3 dni pełnomocnictwa, pod rygorem pominięcia czynności. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił uwzględnić wnioski dowodowe organu i [...]. Sąd odroczył ogłoszenie wyroku do dnia 29 października 2025 r. W dniu 27 października 2025 r. drogą elektroniczną wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika [...] zatytułowane "Stanowisko skarżącej załącznik do protokołu rozprawy z 24 października 2025 r. w trybie art. 104 p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawna podstawę prawną decyzji stanowi art. 64 ust. 1 i 2 u.p.p., zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie i wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji, Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów. W rozpoznawanej sprawie Rzecznik, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy stwierdził, że w skarżącym Instytucie leczniczym doszło do stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p. poprzez udzielania świadczeń niezgodnych z aktualną wiedza medyczną tj. z naruszeniem gwarancyjnego od strony uprawnień pacjenta przepisu art. 6 u.p.p. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p., przez praktykę naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Używając terminu "zbiorowych praw pacjentów" ustawodawca objął ochroną administracyjnoprawną prawa aktualnych i potencjalnych pacjentów, traktowanych jako zbiorowość – grupę zasługująca na szczególną ochronę . Tym samym ustanowił odrębny przedmiot ochrony, niezależny od ochrony praw indywidualnych pacjentów. O naruszeniu zbiorowych praw pacjentów możemy mówić wówczas, gdy skutki działań mogą zagrażać lub realizować się sferze każdego potencjalnego pacjenta znajdującego się w podobnych okolicznościach. Zatem dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów istotne jest ustalenie, czy konkretne działanie podmiotu leczniczego nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie liczba faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina podmiotu (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.p. pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Jak wskazuje się w doktrynie ww. przepis jednocześnie wyłącza możliwość stosowania metod zdezaktualizowanych, niezgodnych z wiedzą medyczną, czyli negatywnie ocenionych na gruncie nauk medycznych, a nadto: przeprowadzenie czynności medycznych zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej jest niekwestionowanym warunkiem podejmowania czynności zgodnie z prawem (lege artis). Spełnienie tego warunku jest obiektywną kategorią i nie zależy od subiektywnych przekonań osoby biorącej udział w procesie udzielania świadczenia zdrowotnego ani od przekonań pacjenta. Celem tego warunku jest zagwarantowanie pacjentowi świadczeń zdrowotnych na odpowiednio wysokim poziomie . Aktualna wiedza medyczna opiera się na kryteriach obiektywnych, nie zaś subiektywnych przekonaniach osoby biorącej udział w procesie udzielania świadczenia zdrowotnego ani od przekonań samego pacjenta. Kryterium aktualnej wiedzy medycznej jest kryterium obiektywnym: aktualna wiedza medyczna jest powszechnie aprobowaną miarą obiektywnej poprawności świadczenia zdrowotnego albo zaniechania jego udzielenia. Postępowanie diagnostyczne i lecznicze, zgodne z aktualną wiedzą medyczną ma na celu zagwarantowanie pacjentom terapii, zweryfikowanej w oparciu o dowody naukowe - a dzięki temu możliwie bezpiecznej oraz skutecznej. Zgodnie z u.p.p., a także ustawą z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, która reguluje zasady prowadzenia działalności leczniczej, tylko takie świadczenia zdrowotne powinny być udzielane przez podmioty lecznicze. Przyjęto bowiem model medycyny opartej na dowodach (ang. "Evidence-based medicine"), który wymaga korzystania w postępowaniu klinicznym z wiarygodnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa terapii. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowo poczynionych ustaleniach faktycznych, do których zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego, przy prawidłowej ich wykładni. Co istotne decyzja Rzecznika została podjęta po analizie wyjaśnień [...], dokumentacji medycznej pacjentów oraz sześciu opinii konsultantów medycznych w ochronie zdrowia w specjalności onkologia kliniczna, chirurgia onkologiczna i radioterapia onkologiczna. W piśmie z 31 sierpnia 2022 r. [...]wyjaśnił, że "stosuje metody komplementarne jako terapie wspomagające. Zgody, które podpisują pacjenci zawierają informacje, że terapie w [...] nie zastępują terapii klasycznej, a są jedynie jej uzupełnieniem". Jednocześnie stwierdził, że ma "świadomość i zgadza się z tym, że pacjent ma prawo do ordynowania mu świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej i takie tylko [...] oferuje. Zdecydowana większość substancji ma skuteczność potwierdzoną naukowo, aczkolwiek badania nad skutecznością danej substancji w zasadzie trwają stale, nawet po pozytywnej weryfikacji". W kwestii tego, że stosowanie produktów zawierających salinomycynę, wlewów z witaminy C i kurkuminy oraz bio-elektroterapii w leczeniu pacjentów z chorobami onkologicznym nie jest zgodne z aktualną wiedzą medyczną, wypowiedziało się sześciu konsultantów medycznych wprost wskazując, że takie działanie nie jest uzasadnione medycznie. Sąd podziela stanowisko organu, że te opinie są jasne, czytelne i jednoznaczne, a w efekcie były wystarczające do wydania w sprawie decyzji. Jakkolwiek konsultanci nie mając doświadczenia w stosowaniu takich preparatów i metod nie wypowiedzieli się na temat ich działań niepożądanych, tym niemniej możliwość pojawienia się takowych przyznaje sam [...] wskazując, że zastosowane przez metody leczenia mogą powodować działania niepożądane. W przypadku salinomycyny może to być drżenie rąk, przyspieszenie akcji serca, lekkie osłabienie. Innym negatywnym skutkiem dla pacjentów po zastosowaniu powyższych metod mogą być interakcje substancji czynnych w niektórych preparatach z terapiami zalecanymi przez onkologów. Opinie konsultantów w zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i zasadności stosowania zakwestionowanych produktów i metod znajdują potwierdzenie w materiałach przekazanych Rzecznikowi 7 kwietnia 2023 r. przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. W dokumentach tych bowiem znalazła się opinia Rady Przejrzystości z 9 maja 2016 r. nr [...] przywołana przez organ na str. 18 zaskarżonej decyzji i która stwierdza, że w chwili obecnej brak jest dowodów naukowych skuteczności klinicznej i praktycznej oraz bezpieczeństwa stosowania dożylnych wlewów z witaminy C w leczeniu chorób nowotworowych. W podobnym tonie wypowiada się [...] w swoim stanowisku z 9 czerwca 2022 r. wskazując, że niektóre z metod leczenia mogą szkodzić organizmowi (np. duże dawki witaminy C mogą uszkodzić nerki i doprowadzić ich niewydolności) oraz, że od lat pojawiają się przejściowe "mody" na kolejne terapie, których skuteczność nigdy nie została potwierdzona, jak kurkumina czy amigdalina. Zgodnie z art. 4 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, z poszanowaniem zasad etyki zawodowej. Obecny stan wiedzy naukowej nie potwierdza skuteczności terapeutycznej: wysokich dawek witaminy C (kwasu askorbinowego), kurkuminy, salinomycyny w leczeniu nowotworów u ludzi. W związku z powyższym, praktyka ich stosowania w leczeniu nowotworów nie odpowiada wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej i nie może być uznana za postępowanie medyczne o potwierdzonej skuteczności. Nie ma bowiem wątpliwości, co do tego, że jedynie metoda bezpieczna dla pacjentów, zweryfikowana naukowo oraz skuteczna w leczeniu danych chorób może być uznana za odpowiadającą wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej oraz, że takich świadczeń należy wyłącznie udzielać w ramach działalności leczniczej. Natomiast metody niesprawdzone powinny być weryfikowane w ramach procedur dotyczących prowadzenia badan klinicznych oraz eksperymentów medycznych. Zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach ("Evidence-based medicine"), każda nowa metoda diagnostyczna lub terapeutyczna powinna zostać dopuszczona do stosowania dopiero po: - przeprowadzeniu badań przedklinicznych (na modelach komórkowych i zwierzęcych), - następnie badań klinicznych (faza I–III) potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność, - oraz rejestracji przez odpowiednie organy (np. EMA – Europejską Agencję Leków lub URPL w Polsce). Pomijanie tych etapów oznacza wprowadzanie metody bez potwierdzonego profilu bezpieczeństwa i skuteczności, co jest sprzeczne z zasadami prowadzenia działalności leczniczej. Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń, a świadczenia te muszą charakteryzować się zgodnością z aktualnym stanem wiedzy medycznej, które to kryterium ma charakter obiektywny; zgodność danej metody z aktualną wiedzą medyczną opiera się o dowody naukowe, które są uznawane w środowisku. Metody te muszą być zarówno bezpieczne, jak i mieć udowodniony pozytywny, korzystny wpływ na jednostkę chorobą. W przedmiotowej sprawie zakwestionowanym metodom nie można ww. cech przypisać. Terapia oparta jedynie na domniemaniach ich skuteczności nie może być uznana za odpowiadającą aktualnej wiedzy medycznej. Innymi słowy albo coś jest medycyną, albo nią nie jest. Słusznie przy tym organ, w kontekście stanowiska [...], że stosowanie zakwestionowanych metod stanowi wyłącznie terapię uzupełniającą akcentuje, że przepisy prawa nie dzielą świadczeń na "podstawowe", "klasyczne", "konwencjonalne" czy też "uzupełniające", "komplementarne". Wszystkie bowiem działania medyczne muszą mieć oparcie w aktualnej wiedzy medycznej, a postępowanie dowodowe w tej sprawie potwierdziło, że stosowane metody leczenia nie miały miejsca zgodnie z aktualnym stanem tej wiedzy, a więc na odpowiednim poziomie, zatem trudno mówić o podejmowaniu czynności zgodnie z prawem. Zaznaczyć przy tym należy, że Rzecznik nie twierdził jak sugeruje skarżąca Fundacja, że wlewy z wit. C i kurkuminy były stosowane przez podmiot leczniczy jako leczenie onkologiczne, ale jako stosowane do poprawy jakości funkcjonowania w trakcie leczenia chemioterapią (str. 24 decyzji). Nie zmienia to jednak tego, że celem ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta jest zagwarantowanie pacjentom ochrony ich praw w relacji z podmiotami wykonującymi działalność medyczną. W kontekście zarzutów skarżącego [...] (podtrzymanych w piśmie stanowiącym załącznik do protokołu z rozprawy) który mówi, że jeśli Rzecznik, uznaje, że stosowanie zakwestionowanych substancji i metod nie spełnia kryteriów świadczenia zdrowotnego, to w ogóle wątpliwe jest wydanie decyzji z art. 64 u.p.p. jako mogącej być skierowaną tylko do podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń zdrowotnych, należy wyjaśnić, że Rzecznik kwestionując określone praktyki nie stwierdza, że te działania "nie istnieją" jako świadczenia w sensie prawnym, lecz że nie są one zgodne z art. 6 ust. 1 u.p.p., który stanowi, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Zatem nawet jeśli Rzecznik uznaje, że dane świadczenie nie spełnia wymogów wiedzy medycznej, to nadal mieści się w pojęciu "działania medycznego", skoro zostało wykonane przez personel medyczny w ramach działalności leczniczej i w celu poprawy zdrowia pacjenta. Tymczasem logika systemowa ustawy o prawach pacjenta wskazuje, że niezgodne z wiedzą medyczną działania medyczne nadal podlegają jej reżimowi. Gdyby przyjąć stanowisko [...], że skoro Rzecznik uznał dane praktyki za "niebędące świadczeniami", to placówka nie może być adresatem decyzji, oznaczałoby to, że żadne działanie pozamedyczne (np. szkodliwa lub nieskuteczna terapia) nie mogłoby być przedmiotem ochrony praw pacjenta. Pacjent zostałby pozbawiony ochrony w sytuacjach najbardziej ryzykownych, a to byłoby sprzeczne z ratio legis ustawy, której celem jest ochrona pacjentów przed nieprawidłowym wykonywaniem działalności leczniczej. Zatem bezprawność działania, o której mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 u.p.p. przejawiała się w tej sprawie w udzielaniu przez [...] świadczeń zdrowotnych nieodpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, do której pacjent w świetle art. 6 ust. 1 u.p.p. ma prawo i co organ w sposób dostateczny wykazał. Z kolei przez "celowość" naruszenia praw pacjenta należy rozumieć, nie tyle bezpośrednie ukierunkowanie na naruszenie praw pacjenta (takie przyjęcie czyniłoby ochronę zbiorowych praw pacjenta iluzoryczną), ale także przyjęcie takiego stanu, że te prawa mogą być naruszone, przy czym do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, że jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi. Wątpliwości sądu nie budzi także zorganizowany charakter działania [...], gdyż wynika on z przyjętej organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Działalność jest prowadzona w sposób zinstytucjonalizowany – poprzez podmiot oferujący określone schematy "terapii" obejmujące podawanie witaminy C, kurkuminy lub salinomycyny, w ramach odpłatnych świadczeń zdrowotnych. Posiada strukturę organizacyjną - prowadzenie gabinetów lub ośrodków oferujących tego typu leczenie, rekrutację pacjentów oraz pobieranie opłat za świadczenia. Sam [...] w uzasadnieniu skargi do zarzutu nr 2 wskazuje, że "jest podmiotem prywatnym, komercyjnym, działającym w centrum Warszawy". Poza tym działalność ta jest powtarzalna i planowa, a nie incydentalna, co wskazuje na celowe, zorganizowane działanie nastawione na korzyść finansową. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ma charakter bezwzględny (art. 59 ust. 2 u.p.p.) Natomiast lekarze pracujący w podmiocie leczniczym i sam podmiot leczniczy to podmioty profesjonalne, które powinny wiedzieć co jest zgodne z aktualną wiedzą medyczną i ponoszą za to odpowiedzialność właśnie w kontekście ww. celowości naruszenia praw pacjenta. Tak też sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Powyższej oceny nie zmienia załączone do pisma procesowego [...] z 13 października 2025 r. stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej z 15 grudnia 2023 r. o potrzebie zmian ustawowych eliminujących problem przewagi władzy urzędniczo – sądowej (Rzecznika Praw Pacjenta) nad merytoryczną wiedza lekarzy, bowiem jest to wyłącznie postulat zmian legislacyjnych korygujących obowiązujące obecnie uregulowania w zakresie uprawnień Rzecznika w aspekcie ochrony praw pacjenta. W kontekście zarzutów skarg w zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności braku wyczerpującego i obiektywnego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, a także pominięcia opinii prywatnej (tak skarżąca Fundacja), przygotowanej przez Stowarzyszenie Integralni w Zdrowiu, to sąd ich nie podziela. Organ podjął bowiem wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, dysponując prawidłowo ocenionym materiałem wystarczającym do wydania decyzji, przy czym dowody zgłaszane przez [...] i uczestników postępowania były rozpatrzone łącznie z pozostałymi dowodami. Ten materiał dowodowy, w oparciu o który organ podął zaskarżoną decyzję nie zawiera, zdaniem sądu rozbieżności. To, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, na które powołuje się [...] i Fundacja i z których wywodzą pozytywne dla siebie wnioski, w żaden sposób nie potwierdza zgodności kwestionowanych metod z aktualnym stanem wiedzy medycznej (np. możliwe skuteczne działania). Żaden ze skarżących nie dostarczył w toku postępowania dowodów skuteczności stosowanych przez [...] metod, potwierdzonych w dużych badaniach klinicznych. Sąd stwierdza również, że wbrew zarzutom skarżącej Fundacji, nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dysponował materiałem wystarczającym do wydania decyzji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy prawidłowo zinterpretowane, w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 ani art. 80 k.p.a. Ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji poza tym, że poddaje rozwadze podnoszone przez strony postepowania argumenty, to zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ i odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa wypełniając tym samym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Końcowo sąd wskazuje, że na podstawie art. 44 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. pominął czynności procesowe K. A., którą na rozprawie, warunkowo dopuścił do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika procesowego uczestnika postępowania - Stowarzyszenia Pacjentów na rzecz dostępu do terapii zintegrowanej "[...]" pod warunkiem złożenia pełnomocnictwa w terminie 3 dni pod rygorem pominięcia czynności podjętych w sprawie. Strona w wyznaczonym terminie nie przedstawiła pełnomocnictwa procesowego spełniającego wymagania formalne. Przesłała za pomocą środków komunikacji elektronicznej pismo, do którego dołączyła niepodpisane załączniki. Nadesłanie niepodpisanego pełnomocnictwa nie stanowi wykonania postanowienia sądu w jakimkolwiek zakresie. Zgodnie z art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., pełnomocnictwo procesowe stanowiące załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem kwalifikowanym odpisem zaufanym albo podpisem osobistym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisane jedynie wówczas, gdy zostało ona odrębnie podpisane podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21). Pominąć zatem należało stanowisko stowarzyszenia przedstawione na rozprawie 24 października 2025 r. Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w pkt 1 w wyroku. W pkt 2 wyroku sąd postanowił umorzyć postępowanie ze skargi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców wobec skutecznego jej cofnięcia.