V SA/Wa 2863/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić na rzecz A. A. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2011 r. A.A. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, do których opłacania był zobowiązany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wniosek obejmował zarówno należności w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek , należności w części finansowanej przez pracodawcę jak i należności w części finansowanej przez płatnika za siebie. Swój wniosek strona uzasadniała bardzo ciężką sytuacją materialną i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], ZUS umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zakresie : - umorzenia zadłużenia obejmującego nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2003 r. do października 2003 r. oraz od lutego 2004 r. do marca 2004 r. w kwocie 1 089,40 zł, - w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2005 r. do maja 2005 r., lipiec 2005 r., wrzesień 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2005r. do maja 2005 r., od lipca 2005 r. do sierpnia 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., Fundusz Pracy za okres od marca 2005 r. do maja 2005 r., lipiec 2005 r., wrzesień 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2004 r. do lutego 2010 r., - w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2003 r. do października 2003 r. oraz od lutego 2004 r. do marca 2004 r. w łącznej kwocie 1 802,51 zł oraz odsetki od składek finansowanych przez ubezpieczona odsetki od składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r Nr 205, poz. 1585 ze zm.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, który stanowi podstawę do umorzenia należności z tytułu składek. Zatem postępowanie w sprawie umorzenia ww. składek jest bezprzedmiotowe i stosownie do art. 105 § 1 kpa winno zostać umorzone. Jako bezprzedmiotowe powinno także zostać umorzone postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2005 r. do maja 2005 r., lipiec 2005 r., wrzesień 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2005r. do maja 2005 r., od lipca 2005 r. do sierpnia 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., Fundusz Pracy za okres od marca 2005 r. do maja 2005 r., lipiec 2005 r., wrzesień 2005 r. oraz od września 2008 r. do września 2009 r., Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2004 r. do lutego 2010 r., gdyż na koncie wnioskodawcy nie figuruje zadłużenie za te okresy. Natomiast należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika składek za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2003 r. do października 2003 r., od lutego 2004 r. do marca 2004 r. oraz odsetki od składek finansowanych przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne nie mogą podlegać umorzeniu zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności . Decyzją nr [...] z tej samej daty Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 69 557,84 zł obejmującego należności finansowane przez płatnika za siebie oraz w kwocie 1 802,51 zł finansowane przez płatnika za ubezpieczonych. W ocenie organu w sprawie nie zachodzi przesłanka do umorzenia zaległości określona w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. całkowita nieściągalność . Oceniając sytuację wnioskodawcy pod kątem zaistnienia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a u.s.o.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) organ stwierdził, że zobowiązany nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. ZUS wskazał, że zobowiązany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pobiera świadczenie rentowe w wys. 1386,15 zł brutto. Oprócz zadłużenia będącego przedmiotem postępowania strona posiada także zadłużenie w Urzędzie Skarbowym z tytułu podatku dochodowego w wys. 5840,80 zł oraz z tytułu VAT w wys. 14383,53 zł. Skarżący mieszka w domu położonym w P. przy ul. C. o powierzchni 181 m2, usytuowanym na działce o powierzchni [...] ha, której jest współwłaścicielem w [...] częściach. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ma poważne problemy zdrowotne , gdyż w maju 2011 r. przebył udar mózgu, który skutkował niedowładem prawostronnym i do chwili obecnej nie może funkcjonować samodzielnie. Jest całkowicie niezdolny do samodzielnej egzystencji oraz do pracy . Po udarze skarżący uczęszczał rehabilitację neuropsychologiczną terapię zajęciową, rehabilitację ruchową indywidualną, które przebiegły bez powikłań, przynosząc założony, pozytywny efekt . Oceniając powyższą sytuację organ uznał, że można jedynie mówić o znaczącym utrudnieniu w zaspokojeniu potrzeb życiowych w przypadku regulowania obciążających skarżącego , a wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązań publicznoprawnych. Organ wyjaśnił, że norma zawarta w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek. A.A. złożył wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzjami z dnia [...] czerwca 2012 r.: nr [...] oraz nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżone decyzje w mocy. Co do decyzji nr [...] ZUS podtrzymał stanowisko, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z przyczyn wskazanych w decyzji I instancji. Co do decyzji nr [...] odmawiającej umorzenia należności ZUS nie zgodził się z argumentami zawartymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że budzi wątpliwość rzetelność przedstawionej przez stronę sytuacji finansowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. A. wniósł o uchylenie obu decyzji utrzymujących w mocy decyzje nr [...] i [...]. Ponownie wskazał na swoją sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. V SA/Wa 1848/12, uchylił zaskarżone decyzje, z tym, że w komparycji wyroku wskazał decyzje z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nr [...] i [...]. Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, iż jego ocenie podlegały decyzje wydane przez organ w II instancji. Sąd dopatrzył się braku uwzględnienia przez organ, przy ocenie stanu zdrowotnego i majątkowego skarżącego, wszystkich okoliczności faktycznych istniejących w dacie podejmowania decyzji. Sąd wskazał, że to na organie spoczywa obowiązek działania z urzędu w każdym przypadku, gdy uzna, że nie ma pełnego obrazu sytuacji życiowej i zdrowotnej strony. Organ w uzasadnieniu swojej decyzji nie może powoływać się na brak wiedzy na temat sytuacji strony, jeśli nie podjął żadnych czynności, aby swoje wątpliwości wyjaśnić. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. V SA/Wa 1848/12, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucił naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 w zw. z art. 52 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez orzeczenie przez Sąd I instancji o uchyleniu decyzji organu wydanych w I instancji pomimo, że nie zostały uchylone decyzje II instancyjne wydane na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. II GSK 540/13, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Uznając zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne NSA wskazał, iż uchylenie przez Sąd I instancji decyzji pierwszoinstancyjnej powoduje taki stan prawny, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja drugoinstancyjna, utrzymująca w mocy nieistniejącą już decyzję wydana przez ZUS w I instancji. NSA zauważył błąd Sądu i jego zamiar uchylenia zaskarżonej decyzji II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznający sprawę zważył, co następuje: W toku rozprawy w dniu 4 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania sądowo administracyjnego. Dla uzasadnienia wniosku o umorzenie postępowania złożył do akt, poświadczone za zgodność z oryginałem, kserokopie dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: - decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. określającej A.A., według stanu na dzień [...] marca 2013 r., podlegające umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy – pod warunkiem spłaty należności niepodlegających umorzeniu; - decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. umarzającej A.A. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy – zgodnie z jego wnioskiem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte skargą A. A. z dnia [...] lipca 2012 r. - w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 stało się ono bezprzedmiotowe. Załatwienie sprawy przez organ zgodnie z wnioskiem strony, tj. umorzenie należności z tytułu składek uczyniło postępowanie sądowe w tym zakresie bezprzedmiotowym.