V SA/Wa 2865/15

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M.D. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z synem, posiada nieruchomość rolna o pow. 8.000 m2, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie osiąga dochodów. W uzasadnieniu podniosła, iż jest bezrobotna, nie posiada prawa do zasiłku, jest po rozwodzie, ma 13-miesięcznego syna. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. wezwano ją do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Korespondencja obejmująca powyższe wezwanie, przesłana na wskazany we wniosku adres była dwukrotnie awizowana (w dniach 31.08.2015 r. i powtórnie 8.09.2015 r.), a następnie zwrócona jako niepodjęta (vide: k. 128 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 22 września 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.:) – w dniu 14 września 2015 r. W zakreślonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawczynię na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), została wezwana do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało skąd czerpie środki finansowe na utrzymanie siebie i dziecka skoro we wniosku nie wskazuje żadnego źródła dochodów, gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane, czy otrzymuje świadczenia alimentacyjne, czy korzysta z pomocy społecznej, pomocy rodziny, bądź osób trzecich, jakie są miesięczne wydatki wnioskodawczyni związane z niezbędnym utrzymaniem, a także czy posiada rachunki bankowe, lokaty, oszczędności pieniężne, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez skarżącą wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, co prowadzi do oddalenia wniosku. Powyższe stanowisko jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.