V SA/Wa 2940/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złote dwadzieścia groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). M.K. – obywatelka Federacji Rosyjskiej, deklarująca narodowość czeczeńską w dniu [...] sierpnia 2009 r. złożyła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten obejmował także [...] małoletnich dzieci Cudzoziemki. Jako motyw wyjazdu z kraju pochodzenia i ubiegania się o status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej podała problemy z rodziną jej zmarłego męża, która chce odebrać jej dzieci. Strona wskazała ponadto, że w kraju pochodzenia oprócz dzieci nie ma nikogo bliskiego. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił umorzyć postępowanie w sprawie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazano, że Wnioskodawczyni nie stawiła się dwa razy pod rząd na przesłuchanie statusowe wyznaczone na dzień [...] stycznia 2010 r. i [...] stycznia 2010 r. W dniu [...] lutego 2010 r. został skierowany do organu I instancji oryginał pełnomocnictwa udzielonego przez Cudzoziemkę na rzecz K.P. W dniu [...] lutego 2010 r. Cudzoziemka złożyła osobiście w Urzędzie do Spraw Cudzoziemców odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Strony w dniu [...] lutego 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił zaskarżoną decyzję i podjął postępowanie na nowo. Tekst decyzji został przesłany Stronie oraz jej pełnomocnikowi. Rozstrzygnięcie przesłane pełnomocnikowi K.P. odebrane zostało przez D.C. W dniu [...] lutego 2010 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców skierował do Strony pismo zawiadamiające o wyznaczeniu na dzień [...] marca 2010 r. przesłuchania statusowego. W dniu 17 marca 2010 r. organ I instancji skierował do Wnioskodawczyni oraz do jej pełnomocnika ponowne zawiadomienie o przesłuchaniu statusowym w dniu [...] marca 2010 r. W dniu 29 marca 2010 r. pełnomocnik Strony K.P. złożyła osobiście w UdsC pełnomocnictwo substytucyjne dla B.S. w celu reprezentowania Cudzoziemki przed odpowiednimi organami administracji w prowadzonym postępowaniu. W dniu [...] marca 2010 r. zostało przeprowadzone szczegółowe przesłuchanie Strony na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może doświadczyć ze strony władz państwowych lub innych podmiotów. W dniu 7 kwietnia 2010 r. Urząd do Spraw Cudzoziemców wysłał do Strony oraz do K.P. – jako pełnomocnika - pismo zawiadamiające o dyspozycji art. 10 Kpa. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, postanowił odmówić nadania Wnioskodawczyni statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić Cudzoziemkę z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu podano, że Wnioskodawczyni nie podała żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska. Decyzja została przesłana do Cudzoziemki oraz K.P. jako pełnomocnika. Wnioskodawczyni w dniu [...] maja 2010 r. skierowała do Rady do Spraw Uchodźców za pośrednictwem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i udzielenie jej ochrony na terytorium RP w postaci nadania statusu uchodźcy lub skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] września 2010 r. Rada do Spraw Uchodźców po przeprowadzeniu własnego postępowania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Rada stwierdziła w uzasadnieniu, że nie istnieje obiektywna i uzasadniona obawa przed prześladowaniami Cudzoziemki w kraju jej pochodzenia, bowiem nie spełnia ona przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ani też objęcia ochroną uzupełniającą czy wyrażenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja została przesłana B.S. zgłoszonej jako pełnomocnik Wnioskodawczyni. W dniu 5 listopada 2010 r. pełnomocnik substytucyjny B.S. ustanowiła swoim pełnomocnikiem substytucyjnym dla reprezentowania Cudzoziemki w postępowaniu przed odpowiednimi organami administracji publicznej P.K. W dniu 12 listopada 2010 r. do Sekretariatu Rady do Spraw Uchodźców wpłynęła skarga Wnioskodawczyni skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazaną powyżej decyzję Rady z dnia [...] września 2010 r. z wnioskiem o jej ponowne rozpatrzenie. Cudzoziemka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 1 A Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców, art. 13, art. 15 i art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz następujących przepisów postępowania administracyjnego: art. 107 par. 1 i 3 kpa, art. 7, art.10, art. 77, art. 80 kpa. Ponadto zarzucała organom administracyjnym obu instancji naruszenie przyjętych przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 32 i art. 40 ust. 2 Kpa, które jej zdaniem mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie w postępowaniu pełnomocnika strony oraz pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu pism. W odpowiedzi na skargę, Rada do Spraw Uchodźców wskazała, iż w świetle zebranego materiału dowodowego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. nowy pełnomocnik Strony skierował do Rady do Spraw Uchodźców wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2010 r. ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy w RP, o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców postanowiła wznowić postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Kierując się tymi przesłankami i badając postępowanie organu poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja organu jest wadliwa i wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b). Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy podkreślić należy, iż stan faktyczny sprawy w zakresie podejmowanych przez strony czynności proceduralnych i ich skutków prawnych pozostaje w rozpoznawanej sprawie bezsporny. Strony zgadzają się bowiem co do tego, iż pełnomocnik strony Skarżącej na skutek błędu organów administracyjnych pozbawiony został możliwości brania udziału w postępowaniu bez własnej winy. Wskazać tutaj należy, iż organ I instancji był w posiadaniu oryginałów pełnomocnictw K.P. i wyznaczonego przez nią pełnomocnika substytucyjnego w osobie B.S. Organ ten skierował do pełnomocnika K.P. pismo zawiadamiające o dyspozycji art. 10 Kpa oraz decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. uchylającą zaskarżoną decyzję i podejmującą postępowanie na nowo (pismo z dnia 07.03,2010 r., wpływ 07.04.2010 r.). Decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. również przesłano do Wnioskodawczyni oraz jej pełnomocnika K.P., jednakże jak słusznie zauważył organ administracyjny w odpowiedzi na skargę w aktach administracyjnych figuruje jedynie potwierdzenie wysłania i odbioru wspomnianej decyzji w dniu [...] kwietnia 2010 r. przez Stronę skarżącą, natomiast brak jest dowodu doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi. W pełni zasadny jest zatem zarzut skargi, iż ustanowiony pełnomocnik bez własnej winy nie otrzymał rozstrzygnięcia organu I instancji w sprawie. Nadto wskazać również należy, iż pismo organu z dnia 23 lipca 2010 r, zawiadamiające o przewidzianej przez art. 10 Kpa możliwości wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie zostało skierowane wyłącznie do Skarżącej z pominięciem właściwego pełnomocnika. Podobnie jak w przypadku decyzji organu I instancji Strona nie skontaktowała się z pełnomocnikiem, lecz skierowała samodzielnie pisma do organu odwoławczego. W konsekwencji należy uznać za całkowicie uzasadniony zarzut skarżącej, że nieskierowanie do pełnomocnika w skuteczny sposób decyzji w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji, podobnie jak przesłanie przez Radę pisma dotyczącego dyspozycji art. 10 Kpa z jego pominięciem - bezpośrednio do Wnioskodawczyni stanowi naruszenie przepisu art. 40 ust. 2. Kpa. Wobec tego stwierdzić należy, iż zachodzi konieczność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Przepis ten nakłada bowiem na organ administracji obowiązek doręczenia stronie - w tej sytuacji za taką należy też uznać pełnomocnika - wszystkich pism dotyczących sprawy, w której toczy się postępowanie. Zapewnia to Stronie możliwość udziału w czynnościach postępowania. Zatem doręczenie pisma tylko Wnioskodawczyni z pominięciem ustanowionego pełnomocnika należy zgodnie z utrwalonym poglądem w tym zakresie uznać za bezskuteczne. Należy zgodzić zatem ze stawianą w toku postępowania tezą, że zaistniałe naruszenie uniemożliwiło przedstawienie w odwołaniu istotnych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi badającemu i rozstrzygającemu sprawę. Reasumując zatem, z powodu naruszenia w trakcie postępowania przepisu art. 40 ust 2 Kpa, uznać należy zaskarżoną decyzję za obarczoną wadą procesową co jest obwarowane sankcją wzruszalności decyzji w trybie wznowienia postępowania (vide B. Adamiak i J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego. Warszawa 2009, s. 517). Jak słusznie wskazał organ administracyjny w odpowiedzi na skargę, godzi się w tym kontekście przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego gdzie wskazano iż: ,,Pominięcie przez organy administracji pełnomocnika jest wadą równoznaczną z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że staje się przesłanką zobowiązującą do wznowienia postępowania " (OSPiKA, 1989, nr 4 poz.79 z dnia 10.02.1987 r) . Stosownie natomiast do przepisu art. 145 ust. 1. pkt. 4 Kpa wznowienie postępowania może nastąpić na żądanie strony oraz jeśli bez własnej winy nie brała w nim udziału - za co należy uznać niezawiniony brak możliwości ustosunkowania się do rozstrzygnięcia w sprawie przyjętego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).