V SA/Wa 2969/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J.L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego J.H., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi Jf.L. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylające postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji w T. Nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania odwoławczego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., w sprawie przyznania Jf.L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym : W dniu 21 kwietnia 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek Jf.L. o przyznanie płatności na rok 2008, podpisany przez działającą jako jego pełnomocnik córkę J.L. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] lutego 2009 r. decyzję Nr [...] w sprawie przyznania Jf.L. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2008. W dniu [...] marca 2009 r. J.L. – pełnomocnik Jf.L. wniosła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. odwołanie od ww. decyzji, a w dniu [...] maja 2009 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR T. wpłynęło pismo Urzędu Gminy w S. z którego wynikało, że Jf.L. zmarł w dniu [...] marca 2009 r. W związku z uzyskaniem informacji o śmierci producenta rolnego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał w dniu [...] czerwca 2009 r. decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie odwołania Jf.L. od decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uchylił ww. decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2009 r., wskazując na naruszenie przez organ art. 27 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.) oraz art. 7 i 77 § 1 kpa. Wobec powyższego, pismem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wezwał J.L. do złożenia wyjaśnień na okoliczność ustalenia kręgu spadkobierców Jf.L. W odpowiedzi na powyższe, J.L. wskazała, że jest jedynym spadkobiercą, bowiem pomimo tego, że posiada rodzeństwo to żadne z nich nie pracuje w rolnictwie i nie posiada kwalifikacji rolniczych. Ponadto J.L. poinformowała, że nie zamierza występować o sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie żaden z następców prawnych Jf. L. nie wystąpił do sądu o stwierdzenie nabycia spadku, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 20010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zawiesił z urzędu postępowanie zainicjowane odwołaniem Jf.L. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Na powyższe postanowienie J.L. wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. Prezes ARiMR z powołaniem się na art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało skierowane do osoby, która nie miała przymiotu strony – do Jf.L., który w chwili jego wydania już nie żył. Nadto, że J.L. wskazano jako pełnomocnika strony, a przecież zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu Cywilnego pełnomocnictwo wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego. Od powyższego rozstrzygnięcia J.L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Rozpoznając sprawę pod sygnaturą akt V SA/Wa 2087/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę. Sąd stwierdził tutaj, że doszło w sprawie do istotnego naruszenia art. 138 k.p.a., który stosownie do treści art. 144 k.p.a. stosuje się odpowiednio do zażaleń. Rozpoznając skargę kasacyjną na ww. rozstrzygnięcie Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1503/11) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., iż w postępowaniu zażaleniowym organ administracyjny II instancji dysponuje kompetencjami o charakterze merytoryczno – reformacyjnym oraz kompetencjami o charakterze kasacyjnym. Z tym, że w zakresie odnoszącym się do treści regulacji zawartej w art. 138 § 1 pkt 2 in fine – "... umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części..." – należy przyjąć jej odpowiednie stosowanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedniość ta, wyrażać się będzie, w niektórych rodzajach spraw, w braku podstaw do jej zastosowania wprost, co oznaczać będzie brak możliwości umorzenia postępowania mimo uchylenia zaskarżonego zażaleniem postanowienia organu I instancji, albowiem wystarczające będzie – i korespondujące przy tym z treścią odpowiednio stosowanego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – tylko i wyłącznie wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, bez konieczności orzekania, co do istoty zagadnienia stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia tego postanowienia. Sąd II instancji stwierdził, iż sytuacja taka zachodzi w sprawie niniejszej, bowiem pomimo wskazania błędnej podstawy prawnej (art. 138 § 2 k.p.a., zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) organ administracyjny wydając zaskarżone postanowienie nie był uprawniony, ani też zobowiązany do orzekania co do "istoty sprawy". Zaskarżone postanowienie mieści się zatem w katalogu rozstrzygnięć organu odwoławczego podejmowanych w postępowaniu zażaleniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę zważył co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż ponowne rozpoznanie sprawy związane jest z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2087/10 i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wskazać tutaj należy na treść przepisów art. 153 i art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 - t.j.) dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którymi ponownie rozpoznając sprawę po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku sądu pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1503/11) odnosząc się do istotny badanej sprawy stwierdził iż, zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. mieści się w katalogu rozstrzygnięć organu odwoławczego podejmowanych w postępowaniu zażaleniowym w oparciu o przepis art. 138 § 1 i § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Nadto, w kontekście ustalonych okoliczności faktycznych sprawy zwrócono również uwagę na treść przepisów prawa odnoszących się do skutków prawnych okoliczności śmierci strony postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia wyjaśnić należy, iż przedmiotem skargi jest postanowienie organu administracyjnego II instancji uchylające rozstrzygnięcie o zawieszeniu postępowania zainicjowanego odwołaniem od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Odnosząc się tutaj do kwestionowanego przez stronę skarżącą zakresu decyzyjnego organu II instancji wskazać należy, iż w uzasadnieniu powoływanego wyżej wyroku z dnia 9 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż zaskarżone postanowienie organu ma charakter orzeczenia kasacyjnego w postępowaniu wpadkowym dotyczącym zawieszonego postępowania administracyjnego i jako takie nie może rozstrzygać sprawy co do istoty. W kontekście przedstawionych w tym zakresie wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, nie można zatem uznać, zasadności zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 138 k.p.a. Uwzględniając bowiem treść przepisu art. 138 § 1 i § 2 w związku z art. 144 k.p.a., a w tym właściwie interpretując zakres, treść i konsekwencje odesłania zawartego na gruncie drugiego spośród przywołanych przepisów, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie mieści się w katalogu rozstrzygnięć organu odwoławczego podejmowanych w postępowaniu zażaleniowym (vide: rozważania zawarte w uzasadnieniu powoływanego wyroku NSA). Tym samym uznać należy, iż organ II instancji zasadnie podjął rozstrzygnięcie wyłącznie w zakresie kwestii zasadności zawieszenia postępowania administracyjnego z pominięciem rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. Dokonując natomiast oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście prawidłowości uchylenia przez organ II instancji postanowienia o zawieszeniu, odwołać należy się tutaj do treści prawidłowo zastosowanych przez organ przepisów prawa. Zgodnie z treścią przepisu art. 30 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Istotnym jest przy tym, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Osoba fizyczna może być zatem stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a więc jeżeli ma zdolność prawną, która powstaje z chwilą narodzin i kończy się w momencie śmierci (art. 8 k.c.). Odnosząc wskazane rozważania do przedmiotowej sprawy wyjaśnić należy, iż postanowienie z dnia 11 maja 2010 r. skierowane zostało do Jf.L., natomiast J.L. wymieniona została jako jego pełnomocnik. Za uzasadnione należy uznać tutaj twierdzenia organu, iż ze względu na wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w chwili gdy Jf. L. już nie żył (zmarł [...] marca 2009 r.), postanowienie to skierowane zostało do osoby, która nie miała już przymiotu strony, bowiem wygasł on z chwilą śmierci producenta rolnego. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 101 § 2 k.c. pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie zastrzeżono inaczej. Tym samym uchylone zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR skierowane zostało do osoby pozbawionej (na skutek zgonu) zdolności prawnej, co słusznie uznano za przesłankę do jego uchylenia. W ocenie Sądu także pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7 kpa, 77 § 1 i 80 kpa). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Reasumując zatem, stwierdzić należy, iż ustalenia organu dokonane w przedmiotowej sprawie są spójne i logiczne natomiast zakres zaskarżonego postanowienia nie wykracza poza ramy wyznaczone treścią przepisu art. 138 k.p.a. Pobocznie, w kontekście dalszych czynności organu w zakresie odwołania wniesionego od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwrócić należy uwagę na treść przepisów art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. (vide: uzasadnienie wyroku NSA II GSK 1503/11). Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłyby prowadzić do uwzględnienia skargi, dlatego też uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.