V SA/Wa 2980/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-27
Skład orzekający: Michał Sowiński, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Danuta Dopierała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w tym słuszny interes strony i ewentualne zaniedbania organu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracyjny naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 10 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwą analizę sytuacji strony i brak uwzględnienia słusznego interesu obywatela. Organ nie zbadał wystarczająco okoliczności powstania zadłużenia i błędnie ocenił, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, mimo że strona działała w zaufaniu do organów państwa, które wydawały zaświadczenia o braku zadłużenia. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. C. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w przepisach. Po odmowie ponownego rozpoznania sprawy przez Prezesa ZUS, W. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Skarżący podniósł, że działał w zaufaniu do organów ZUS, które przez lata wydawały mu zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami, a decyzja o objęciu go ubezpieczeniem była późniejsza. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA Danuta Dopierała, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy. uchyla zaskarżoną decyzję
W dniu 22.09.2006r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w O. wpłynął wniosek W. C. o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy określonych w decyzji z dnia [...].08.2006r. nr [...] o objęciu wnioskodawcy ubezpieczeniami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres [...]. Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. sygn. akt [...] oddalono złożone odwołanie od powyższej decyzji. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek było zawieszone w okresie toczącego się postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...].08.2007r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenia społeczne za [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym: składki [...] zł, odsetki [...] zł (liczone na dzień 22.09.2006r.),
- Fundusz Pracy za [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym: składki [...] zł, odsetki [...] zł (liczone na dzień 22.09.2006r.).
W ocenie Zakładu nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości określone w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz, 74 z późn. zm.) i w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz.1365).
Od powyższego rozstrzygnięcia W. C. wniósł środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku podniósł, że od [...] roku przebywał na urlopie. Z tytułu w/w urlopu pobierał świadczenie socjalne w rozumieniu [...]. Jednocześnie od [...] roku prowadził ze swoim bratem działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej. W okresie zatrudnienia w [...] był zwolniony z obowiązkowej składki ZUS na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Po przejściu na urlop [...] był więc przekonany, że zwolnienie to nadal obowiązuje. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie występował bowiem z takim roszczeniem zarówno w stosunku do niego, jak i w stosunku do jego kolegów znajdujących się w podobnej sytuacji. Ostatecznie w takim przekonaniu utwierdziły Wnioskodawcę wydawane na jego wniosek przez ZUS w latach [...] zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS. Zaświadczeń tych domagał się bank udzielający spółce kredytu. Każdego roku zatem W.C. otrzymywał zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS. W latach [...] zaświadczenia otrzymywał z Oddziału ZUS w T., a w [...] z Inspektoratu ZUS w O. Był wiec przekonany, że sprawa kontynuacji zwolnienia ze składek ZUS z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za rok [...] została pozytywnie dla niego i innych [...]załatwiona.
Decyzją z dnia [...].11.2007r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego brak jest przesłanek umorzenia należności wynikających z przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. – Wnioskodawca nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej i nie udokumentował również, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiła uzyskiwanie dochodu. Prezes wskazał, że Skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie z oświadczeniem miesięczny dochód z wykonywanej działalności gospodarczej i świadczenia emerytalnego wypłacanego w ZUS Inspektorat w T. (emerytura w kwocie [...] zł brutto tj. [...] netto) wynosi łącznie [...] zł. Na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje małżonka, miesięczne wydatki ponoszone przez rodzinę, według złożonego oświadczenia, wynoszą [...] zł . Co prawda Skarżący posiada zobowiązania w banku w K. - kredyt w kwocie [...] zł jest spłacany w ratach miesięcznych po [...] zł, jednak – zdaniem organu - należności na rzecz innego wierzyciela nie stanowi podstawy do uznania, że zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości.
Od powyższego rozstrzygnięcia W. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił w niej zaskarżonej decyzji :
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997r., nr 78, poz. 483 z późn. zm), art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2007 r., nr 11, poz. 74 z późn. zm.), a także § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 r., nr 141, poz. 1365 ),
2. naruszenie prawa procesowego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o umorzeniu należności z tytułu składek wraz z odsetkami , odsetkami których mowa w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wnioskodawca powtórzył argumenty zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że w jego ocenie zadłużenie powinno zostać umorzone na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. , który stanowi iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania składek, o których mowa w art. 28 ust. 3a ustawy określił w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Wspomniane rozporządzenie wymienia co prawda w § 3 przypadki, w których ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jednak nie jest to katalog zamknięty. Świadczy o tym użyty w rozporządzeniu zwrot: "w szczególności w przypadku:", a zatem możliwość umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek nie jest ograniczona do przypadków określonych w § 3 pkt 1-3 rozporządzenia. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Wnioskodawcy, spełnia on warunki do umorzenia należności z tytułu składek. Dodał on nadto, że przypadek jest jak najbardziej uzasadniony, o czym może świadczyć fakt, iż problem opłacenia składek przez osoby przebywające na urlopie [...] prowadzące jednocześnie działalność gospodarczą w okresie [...] dostrzegł też Rzecznik Praw Obywatelskich.
Zdaniem Skarżącego sprawie umorzenia należności składkowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych analizował wyłącznie jego sytuację majątkową. Zupełnie me wziął pod uwagę wyjątkowości sytuacji, w jakiej Skarżący się znalazł. Tym bardziej, że wobec części byłych [...] odstąpiono od żądania zapłaty składek za [...] rok. Jego zdaniem nie byłoby sprawiedliwym takie odstąpienie od żądania zapłaty składek tylko od niektórych osób – byłoby to niezgodne z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji.
Zarzut naruszenia przepisów procedury W.C. uzasadnił faktem, iż pod decyzją odwoławczą podpisany jest nie Prezes ZUS, a W.C. – Kierownik Oddziału. Zdaniem Skarżącego niedopuszczalnym jest, aby ten sam oddział ZUS rozpatrywał najpierw wniosek o umorzenie należności, a następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jest to niewątpliwie orzekanie w swojej sprawie, a art. 83 ust 4 wyraźnie stanowi, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie wnosi się do Prezesa ZUS.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071).
Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej: u.s.u.s., uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Badając prawidłowość decyzji administracyjnych wydanych w rozpatrywanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja z 14 listopada 2007 r. wydana została przez organ orzekający z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i oraz art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem jest obarczona wadą skutkującą jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd zważył, iż wobec treści wniosku skarżącego z 22 września 2006 r., o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s.
Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się zatem sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego.
W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".
Podkreślić zatem należy, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli." Dodatkowo zaznaczenia wymaga, iż stwierdzenie w art. 7 k.p.a., że organ powinien brać pod uwagę słuszny interes strony, wskazuje na konieczność dokonania oceny tego interesu. Nie każdy bowiem interes strony może być uznany za interes słuszny, czyli wymagający rozważenia i uwzględnienia. Uznanie interesu za słuszny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy i nierówności (v. wyrok NSA OZ w Katowicach z 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1744/96 – Lex nr 33416).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd zważył, iż kwestią o zasadniczym znaczeniu z punktu widzenia możliwości umorzenia wnioskowanych należności w kontekście zarzutów podnoszonych w toku postępowania sądowo-administracyjnego, pozostaje słuszny interes W. C. wobec trybu - tj. momentu czasowego i okoliczności - powzięcia przez Skarżącego informacji o ciążącym na niej zobowiązaniu wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek za okres [...] r. Bezsporną jest bowiem w rozpatrywanej sprawie okoliczność, iż decyzja ZUS orzekająca o podleganiu W. C. obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego za wskazany wyżej okres została wydana w dniu [...] sierpnia 2006 r. Jak natomiast wynika z akt sprawy, czego nie kwestionuje również organ orzekający, Skarżący - do [...] r. miał obiektywne podstawy, by pozostawać w przekonaniu o braku istnienia jakiegokolwiek zadłużenia wobec ZUS. Swe przekonanie opierał bowiem na treści zaświadczeń wydawanych przez ZUS w których stwierdzono, iż skarżący nie posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. We wskazanych wyżej okolicznościach skarżący upatruje zaniedbania organu, które - w jej ocenie – jest bezpośrednią przyczyną powstania przedmiotowego zadłużenia.
Nie ulega wątpliwości, iż kwestią, która wymagała szczególnie wnikliwej i rzetelnej analizy organu orzekającego, było ewentualne znaczenie ww. okoliczności rozpatrywanej sprawy dla oceny słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Tego właśnie elementu, zdaniem Sądu, zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, i w konsekwencji – z uwagi na naruszenie podstawowych zasad procesowych – przesadziło o jej uchyleniu.
Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne jej rozpatrzenie w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 10 i art. 77 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji winno wyjaśniać w sposób wyczerpujący podjęte rozstrzygnięcie tak, aby Strona mogła poznać, zrozumieć i – o ile to możliwe – zaakceptować argumenty i przesłanki, jakimi kierował się organ w myśl podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie (art. 11 k.p.a.).
Rozważając sprawę ponownie organ orzekający winien zatem ze szczególną starannością i wnikliwością rozważyć kwestię ewentualnego znaczenia przyczyn i okoliczności powstania zadłużenia na koncie pana W. C. w roku [...] r. z tytułu nieopłaconych składek w roku [...] r. i powzięcia przez niego informacji o tymże zadłużeniu dopiero w roku [...] r. Dokonując analizy i oceny wskazanej kwestii z perspektywy wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony, Prezes Zakładu winien odnieść się do. zaświadczeń potwierdzających brak istnienia zaległości skarżącego wobec ZUS z tytułu ustawowego obowiązku składkowego. W tym kontekście winien rozważyć ewentualną możliwość umorzenia odsetek za zwłokę od przedmiotowych należności mając na względzie stanowisko skarżącego zaprezentowane w toku postępowania sądowego odnośnie działania w zaufaniu do organów państwa, które winny postępować w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy (art. 8 k.p.a.).
Sąd zauważa dodatkowo, iż art. 28 u.s.u.s. pozwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, pełną swobodę w wyborze należności, których się domaga; może zatem domagać się umorzenia samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu podlegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2006 r., III SA/Wa 2653/06 niepubl.).
Sąd za chybiony uznał zarzut skargi dotyczący rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez niewłaściwy organ. Otóż działający z upoważnienia Prezesa Zakładu – Kierownik Oddziału Zakładu w C. władny podjąć decyzję w jego imieniu. Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 224/06, z 28 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 317/06). Przy czym ważnym jest – biorąc pod uwagę to, że Zakład nie jest organem jednoosobowym (monokratycznym) – ażeby w wyniku ponownego rozpoznawania konkretnej sprawy, co polega na rozpoznaniu jej od początku na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań, decyzji nie wydawał i nie podpisywał ten sam pracownik, co wynika z treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. – pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie decyzja Zakładu z [...] sierpnia 2007 r. i decyzja Prezesa Zakładu z [...] listopada 2007 r. zostały podpisane przez dwie różne osoby, a więc zgodnie z prawem.
Jednocześnie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia ww. należności zgodnie z wnioskiem Skarżącego domagającego się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Prezesa ZUS z [...] września 2007 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając Stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja Skarżącego nie mogła spowodować umorzenia przedmiotowych należności składkowych i ich pochodnych przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło