V SA/Wa 3/08

WyrokWSA w Warszawie2008-04-09

Skład orzekający: Danuta Dopierała, Izabella Janson, Dorota Mydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wydana w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 138 § 1 k.p.a.?
Ratio decidendi
Decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wydana w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ nie zastosował prawidłowo art. 138 § 1 k.p.a., gdyż zamiast utrzymać w mocy lub uchylić decyzję organu pierwszej instancji, orzekł bezpośrednio co do istoty sprawy. Ponadto, uzasadnienie decyzji było lakoniczne i nie uwzględniało w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dotyczącego sytuacji materialnej strony.
Stan faktyczny
H.W. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników z powodu trudnej sytuacji materialnej. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia, uznając, że dochody z gospodarstwa rolnego i pozarolniczej działalności gospodarczej męża powinny wystarczyć na pokrycie składek. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ ponownie odmówił umorzenia, podtrzymując swoje stanowisko. H.W. zaskarżyła tę decyzję do WSA, podnosząc zarzuty dotyczące niskich dochodów i strat z działalności męża.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi z dnia 27 listopada 2007 r. (data nadania pocztowego) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez panią H.W. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] października 2007 r., znak: [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2005 r. do I kwartału 2007 r. w kwocie [...] zł. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z [...] kwietnia 2007 r. (data nadania pocztowego), pani H.W. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Placówka Terenowa w Z. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres: I kwartał 2005 r. do I kwartał 2007 r. z uwagi na trudną sytuację materialną jej oraz jej rodziny. Podkreśliła, iż nie jest w stanie opłacać składek ze względu na to, że nie osiąga wystarczających dochodów z gospodarstwa rolnego. Brak środków nie pozwala jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na zapewnienie odpowiedniej opieki lekarskiej. Do wniosku załączyła kserokopie m.in. zaświadczenia nr [...] z [...] stycznia 2007 r. wydanego przez Urząd Miejski w O. o dochodach z gospodarstwa rolnego za rok 2006, zaświadczenia Urzędu Skarbowego w Z. z [...] lutego 2007 r. o dochodach uzyskanych przez męża Wnioskodawczyni - K.W. - z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2006, decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z [...] października 2007 r. w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego oraz decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z [...] sierpnia 2006 r. w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] maja 2007 r. znak: [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powołując w podstawie prawnej art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2005 r. do I kwartału 2007 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustalenia dokonane na podstawie przeprowadzonej wizytacji gospodarstwa rolnego, która nie potwierdziła wystąpienia wyjątkowo trudnej sytuacji socjalno-bytowej Wnioskodawczyni oraz zdarzeń losowych w gospodarstwie rolnym i w jej rodzinie, nie dają podstaw do umorzenia należności w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podkreślił, iż dodatkowe źródło dochodu w rodzinie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze Zobowiązanej i powinno zapewnić terminowe regulowanie składek. Jednocześnie organ zauważył, że istnieje możliwość rozłożenia spłaty należności na raty. Pismem z [...] sierpnia 2007 r. pani H.W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, iż nie jest w stanie uregulować zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, ponieważ osiągane dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jej oraz jej rodziny. Do wniosku załączyła zaświadczenie z [...] sierpnia 2007 r. o wynikach finansowych firmy męża - K.W. - według stanu na koniec lipca 2007 r. W dniu [...] września 2007 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powołując w podstawie prawnej m.in. art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 149 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), wydał postanowienie znak: [...] o wszczęciu postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] maja 2007 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Następnie, decyzją z [...] października 2007 r. znak: [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 83a ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 2 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2005 r. do I kwartału 2007 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż ponowna analiza sprawy oraz ustalenia dokonane na podstawie wizytacji gospodarstwa rolnego przeprowadzonej [...] września 2007 r., wskazują na brak podstaw do umorzenia wnioskowanych należności bowiem dochód z gospodarstwa o pow. [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) powinien umożliwić regulowanie składek. Jednocześnie zaznaczył, iż nie zostały udokumentowane zdarzenia losowe w gospodarstwie rolnym i w rodzinie, które obniżyłyby zdolności płatnicze Wnioskodawczyni. Podkreślił, iż rodzina Zainteresowanej posiada dodatkowe źródło dochodu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co powinno zapewnić terminowe regulowanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Pismem z [...] listopada 2007 r. pani H.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w której zakwestionowała stanowisko organu odnośnie braku podstaw do umorzenia wnioskowanych należności. Podniosła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Wskazała, że z gospodarstwa rolnego osiąga bardzo niskie dochody, nie posiada więc środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a tym bardziej na opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zaznaczyła również, że pozarolnicza działalność gospodarcza męża przynosi straty, co nie pozostaje bez wpływu na sytuację finansową jej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z [...] stycznia 2008 r. Zobowiązana ponownie podniosła argumenty dotyczące jej trudnej sytuacji materialnej. Dodatkowo wskazała na brak rzetelności organu w zakresie ustaleń poczynionych w toku wizytacji gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25 ze zm.) dalej: u.u.s.r., Sąd doszedł do przekonania o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyn, które również wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści, z powodu naruszenia przez Prezesa KRUS przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była zgodność z prawem decyzji z [...] października 2007 r. wydanej przez Prezesa KRUS w trybie art. 127 § 3 k.p.a., mocą której organ odmówił umorzenia należności za okres od I kwartału 2005 r. do I kwartału 2007 r. w kwocie [...] zł. Dokonując oceny legalności zaskarżonego orzeczenia Sąd zważył, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 6 pkt 13b u.u.s.r. przez "należności z tytułu składek" rozumie się składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia. Z kolei art. 180 § 1 k.p.a. stanowi, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych (art. 180 § 2 k.p.a.). Według zaś art. 1 pkt 1 k.p.a. ustawa ta normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 k.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes KRUS. Do decyzji Prezesa KRUS w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozumianych jak wyżej, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine k.p.a. Postępowanie wszczęte takim wnioskiem kończy się rozstrzygnięciem - sposobem załatwienia sprawy - przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie, jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 k.p.a. jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie organu rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 k.p.a., w sposób istotny narusza prawo. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z [...] października 2007 r. stanowi oczywiste i wyraźne zaprzeczenie, niebudzących wątpliwości interpretacyjnych w zakresie mającym w sprawie zastosowanie, przepisów art. 138 § 1 k.p.a. Prezes KRUS we wstępie i sentencji powyższej decyzji stwierdził: "Po rozpoznaniu Pani wniosku z [...] września 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji z [...] maja 2007 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy (...) Kodeks postępowania administracyjnego (...) postanawiam odmówić umorzenia należności (...) i tu nastąpiło wskazanie okresu zaległości oraz kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek. W takim stanie rzeczy charakter zaskarżonej decyzji, jako wydanej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc w warunkach odwoławczych, nie może budzić wątpliwości. Jednakże treść sentencji ww. decyzji prowadzi do wniosku, że jest to rozstrzygnięcie nieprzewidziane w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. Prezes KRUS wprawdzie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jednakże wbrew jego dyspozycji w ogóle nie wypowiedział się (ani w sentencji, ani też w uzasadnieniu) o "losach" decyzji wydanej w pierwszej instancji z [...] maja 2007 r. mimo, iż bez wątpienia rozpatrywał pismo Skarżącej z dnia [...] września 2007 r. (data wpływu do organu), traktując je jako wniosek w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy załatwionej tą wcześniejszą decyzją. W to miejsce wprowadził orzeczenie bezpośrednio co do istoty sprawy, którego nie mógł wydać bez uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2007 r. Podkreślić należy, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jedynie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości lub w części daje możliwość orzekania merytorycznego w uchylonym zakresie. Bez takiego uchylenia organ odwoławczy nie może orzekać bezpośrednio co do istoty sprawy, tak jak czyni to organ pierwszej instancji. Omawiany przepis nie przewiduje bowiem takiej możliwości. Ewidentna sprzeczność rozstrzygnięcia podjętego przez Prezesa KRUS z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadnia stwierdzenie, iż zapadło ono z istotnym naruszeniem tego przepisu. Jednocześnie stwierdzić należy, iż całkowicie nieuzasadnione jest powołanie w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 83a ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz zmiana przedmiotu rozpatrywanej sprawy w zakresie kwoty należności z tytułu składek. Przepis art. 83a ust. 2 u.s.u.s., dotyczy bowiem wyłącznie decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 2 u.s.u.s., a więc tych, w stosunku do których przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Nie dotyczy natomiast decyzji w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne co wynika z treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W konsekwencji, art. 83a ust. 2 u.s.u.s. nie ma, na podstawie art. 52 § 1 u.u.s.r., zastosowania do decyzji w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Ponadto stwierdzić należy brak podstaw do wydania przez Prezesa KRUS postanowienia z [...] września 2007 r. znak: [...] o wszczęciu postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] maja 2007 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 145 k.p.a. jest jednym z przewidzianych w tej ustawie nadzwyczajnych trybów postępowania, którego celem jest wzruszenie decyzji ostatecznych. Postępowanie to jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem w stosunku do prowadzonego wcześniej postępowania w trybie zwykłym. Nie jest zatem możliwe i dopuszczalne jednoczesne prowadzenie postępowania w obu tych trybach. Uruchomienie postępowania odwoławczego w wyniku skuteczne złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co niewątpliwie miało miejsce w sprawie niniejszej i czego nie kwestionuje organ orzekający, uniemożliwia jednoczesne zastosowanie nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego przewidzianego w art. 145 k.p.a. Niezależnie od powyższego zważyć należy, iż decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej, do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. (...) Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprawia, że przedstawioną w nim ocenę stanu faktycznego sprawy Sąd uznał za dowolną i nie uwzględniającą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymaga przy tym wykazania faktycznych podstaw rozumowania, którego jest rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organy mają obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy, ale też w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala uznać, że obowiązek ten został wykonany. Przede wszystkim organ nie rozważył w sposób należyty sytuacji materialnej Skarżącej i jej możliwości płatniczych. Nie odniósł się bowiem w żaden sposób do udokumentowanej wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego ([...] zł za rok 2006) stwierdzając jedynie, że jego wielkość winna zapewnić dochody na poziomie umożliwiającym terminowe regulowanie składek. Nie rozważył również okoliczności korzystania przez Skarżącą z pomocy społecznej w 2006 r. poprzez pobieranie z MOPS w O. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku rodzinnego w okresie [...] 2006 r. oraz z MOPS w N. zasiłków rodzinnych na dzieci w okresie [...]. Nie odniósł się przy tym w żaden sposób do sytuacji rodzinnej Skarżącej oraz kosztów utrzymania i potrzeb dzieci pozostających w wieku szkolnym. Nadto, poza rozważaniami organu pozostała kwestia wyników finansowych pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez męża Skarżącej, która - zgodnie z zaświadczeniem złożonym do akt sprawy na etapie postępowania odwoławczego - wykazała na koniec lipca 2007 r. stratę w wysokości [...] zł. Organ ograniczył się bowiem jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że rodzina Skarżącej posiada dodatkowe źródło dochodu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, co powinno zapewnić terminową realizację zobowiązań wobec KRUS. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sprawie niniejszej z naruszeniem - omówionych już powyżej - przepisów procedury administracyjnej, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organ orzekający nie odniósł się bowiem w sposób wyczerpujący do dowodów zgromadzonych w sprawie, nie przeprowadził też należytej ich analizy, a podstawy faktyczne przedstawił w sposób ogólnikowy. Rozpatrując ponownie sprawę niniejszą Prezes KRUS zobowiązany będzie do wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego w zakresie możliwości płatniczych Skarżącej, w szczególności w kontekście dochodów osiąganych przez Skarżącą z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz wyników finansowych pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża. Rozważenia wymaga również kwestia bieżących kosztów utrzymania Skarżącej oraz jej rodziny, a także kosztów ponoszonych przez Skarżącą w związku z kształceniem dzieci w kontekście świadczeń otrzymywanych z MOPS. Decyzja, podjęta w trybie art. 138 § 1 k.p.a., w następstwie wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście możliwości płatniczych Skarżącej oraz stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, winna również uwzględniać "ważny interes zainteresowanej", a stosowna w tym względzie argumentacja winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło