V SA/Wa 30/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie części zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez J.O. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: "KRRiT" lub "organ") z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] ), którą ww. organ: 1) uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2014 r.; 2) umorzył zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 3 czerwca 2014 r. w wysokości 172,37 zł wraz z odsetkami w wysokości 12,30 zł; 3) umorzył postępowanie administracyjne w zakresie zaległości za okresy od dnia 4 września 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w wysokości 68 zł oraz od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. wraz z odsetkami w łącznej wysokości 1.278,30 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wystąpił do KRRiT (data wpływu pisma do organu: 7 maja 2013 r. ) "...w związku z naliczonym abonamentem RTV za poprzednie lata." Pismem z dnia 17 lipca 2014 r. organ wezwał Stronę do sprecyzowania żądań zawartych w przedmiotowym wniosku, wnosząc o wskazanie, czy jest to podanie o umorzenie zaległości w opłacie abonamentowej rtv, rozłożenie ich na raty, czy rozłożenie na raty i umorzenie odsetek. Pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. Strona wniosła o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od dnia 4 września 2008 r. do dnia 3 czerwca 2014 r. podnosząc, że nie miała świadomości, iż jako osoba bezrobotna jest zwolniona z opłat abonenckich rtv. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. o numerze [...] , KRRiT umorzyła Skarżącemu zaległość w płatności opłaty abonamentowej za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. w wysokości 248,30 zł wraz z odsetkami w wysokości 13,68 zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT wydała w dniu [...] listopada 2015 r. decyzję o numerze wskazanym wyżej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji KRRiT wskazała, iż wydana w I instancji decyzja z dnia [...] października 2014 r. podlegała uchyleniu, bowiem organ wyszedł poza granice wniosku Skarżącego, rozstrzygając o umorzeniu zaległości za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. (Strona wnosiła o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres do dnia 3 czerwca 2014 r.), a jednocześnie nie rozstrzygnął o całości żądania, bowiem decyzja ta nie zawierała rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o umorzenie zaległości za okres od dnia 4 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Następnie organ podniósł, iż wniosek Skarżącego zasługiwał na uwzględnienie w zakresie zaległości powstałych od dnia 1 września 2013 r. do dnia 3 czerwca 2014 r., co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia o umorzeniu należności z tytułu opłat abonamentowych za ten okres. Natomiast w zakresie wniosku o umorzenie zaległości za pozostały okres objęty żądaniem, tj. za okres od dnia 4 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r., postępowanie administracyjne stało się – zdaniem KRRiT – bezprzedmiotowe z uwagi na to, że zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych za ten okres wygasło. Organ wskazał przy tym, iż zobowiązanie za okres od dnia 4 września do dnia 31 grudnia 2008 r. wygasło na skutek dobrowolnego uregulowania przez abonenta, z kolei za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. wygasło wskutek przymusowego ściągnięcia w drodze egzekucji administracyjnej. Wobec tego, postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe należało umorzyć w tym zakresie, zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej: "K.p.a.". Skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na decyzję KRRiT z dnia [...] listopada 2015 r. wskazując, iż przedmiotem sporu jest umorzenie postępowania administracyjnego w zakresie zaległości abonamentowych za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Uzasadniając skargę zauważył, iż wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości w piśmie z dnia 7 maja 2013 r., natomiast zanim wniosek został rozpatrzony, zaległość za sporny okres została w lipcu 2014 r. zajęta na koncie Skarżącego i przekazana Poczcie Polskiej S.A. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2014 r. Skarżący wystąpił o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od dnia 4 września 2008 r. do dnia 3 czerwca 2014 r. W ww. piśmie Skarżący sprecyzował żądanie dotyczące wystąpienia do KRRiT, jak to zostało określone w piśmie (data wpływu pisma do organu: 7 maja 2013 r. ), "...w związku z naliczonym abonamentem RTV za poprzednie lata." Decyzją z dnia [...] października 2014 r. o numerze wskazanym wyżej, KRRiT umorzyła Skarżącemu zaległość w płatności opłaty abonamentowej za okres od dnia 1 września 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. w wysokości 248,30 zł wraz z odsetkami w wysokości 13,68 zł. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną decyzją KRRiT uchyliła zaskarżoną decyzję i uwzględniła żądanie Skarżącego w części dotyczącej okresu od dnia 1 września 2013 r. do dnia 3 czerwca 2014 r. Natomiast w pozostałej części umorzyła postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. W zakresie objętym sporem, zaskarżoną decyzję oparto na art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z ustalonym przez organ stanem faktycznym, Skarżący nie posiadał zaległości w opłatach abonamentowych za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. Przedmiotowa zaległość została bowiem wyegzekwowana przez organ skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 9 września 2013 r. Sam Skarżący również nie neguje tej okoliczności, potwierdzając uzyskaną przez organ informację o ściągnięciu zaległości w drodze postępowania egzekucyjnego. Należy zatem zgodzić się z oceną dokonaną przez organ administracji, iż sprawa, z uwagi na brak zaległości w opłacie abonamentowej po stronie Skarżącego, stała się bezprzedmiotowa, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania administracyjnego. Fakt, iż Skarżący odmiennie ocenia stan faktyczny sprawy, uważając, że ściągnięte w drodze postępowania egzekucyjnego należności było nienależne wobec wystąpienia z wnioskiem o umorzenie, nie ma znaczenia dla istoty niniejszego postępowania. Zgodnie bowiem z mającą zastosowanie w niniejszej sprawie ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U. 2014 r. poz. 1204), KRRiT właściwa jest jedynie w zakresie przyznawania ulg w spłacie zaległości należności z tytułu opłat abonamentowych. Natomiast KRRiT nie posiada kompetencji w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Opłaty abonamentowe są pobierane przez Pocztę Polską. Operator ten kontroluje także wykonywanie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, a kierownicy jednostek pocztowych są uprawnieni do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej ww. obowiązku. Niezależnie od tego, iż Skarżący koncentruje swoje zarzuty jedynie w odniesieniu do części rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, Sąd dokonał kontroli całego postępowania administracyjnego, które znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji i nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe, Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z zacytowanych powyżej przepisów wynika, że opłata z tytułu posiadania czy to odbiornika radiowego czy telewizyjnego jest obligatoryjną należnością z tytułu posiadania tego typu urządzenia. Ustawodawca wprowadził przy tym dla celów pobierania opłaty bezwzględny obowiązek rejestracji odbiorników, obwarowany – w przypadku niezarejestrowania odbiornika – sankcją w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej. Opłaty te przeznaczone są dla KRRiT z przeznaczeniem na realizację misji telewizji publicznej. W świetle przepisów omawianej ustawy, opłata jest daniną publiczną o przymusowym, bezzwrotnym charakterze. Dla obowiązku ponoszenia tej opłaty bez znaczenia pozostaje to, czy podmiot ją uiszczający korzysta lub zamierza korzystać z odbioru nadawanych programów. Nie jest więc dobrowolnym uczestnikiem takiej transakcji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2009 r. o sygn. akt III SA/Wa 866/09; publ. System Informacji Prawnej LEX nr 513060). Charakter opłat abonamentowych był także przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. akt K 24/08 wskazał, że opłata abonamentowa jest daniną publiczną. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, iż zapis "może" (użyty w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych) dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. W niniejszej sprawie KRRiT prawidłowo zastosowała wskazane wyżej regulacje i uwzględniła żądanie Skarżącego w tym zakresie, w którym dopuszczalne było orzeczenie o umorzeniu zaległości. Natomiast w zakresie, w którym postępowanie stało się bezprzedmiotowe z wyłożonych wyżej przyczyn, organ prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne. Mając zatem na uwadze, iż Sąd nie stwierdził by zarówno zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego czy procesowego, jak również by postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób wadliwy, skargę jako pozbawioną racji należało oddalić, o czym orzeczono w oparciu o art. 151 p.p.s.a., w sentencji wyroku.