V SA/Wa 3011/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3011/16, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, Skarżąca posiada środki trwałe o wartości 405.593,50 zł, a w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w prowadzonej działalności w wysokości 136.525,17 zł. Oświadczyła, że nie posiada środków na rachunku bankowym. Do wniosku Skarżąca załączyła zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tytuły wykonawcze stosowane w egzekucji należności pieniężnych, wezwania (upomnienia) do uregulowania należności z tytułu kary pieniężnej od gier. Wbrew oświadczeniu złożonemu na urzędowym formularzu PPPr, do wniosku nie załączono sprawozdania finansowego oraz wydruku z rachunku bankowego. Ponieważ złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych Spółki, na podstawie zarządzenia z 19 grudnia 2016 r. Stronę wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów (karta 199 akt sądowych). Wezwanie zostało doręczone w dniu 10 stycznia 2017 r., jednakże Skarżąca nie odpowiedziała na nie. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3011/16, referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił Stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał on, że oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Strona załączyła do wniosku zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tytuły wykonawcze stosowane w egzekucji należności pieniężnych, wezwania do uregulowania należności pieniężnych, ale nie przedstawiła dokumentów finansowych, na podstawie których można było określić jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej. Zdaniem referendarza sądowego, Skarżąca nie dopełniła obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Nie przedstawiła bowiem informacji oraz dokumentów, o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. Podsumowując, referendarz wskazał, iż Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do niej wystąpiła, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie było zasadne. Pismem z dnia ... lutego 2017 r. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca zażądała ponownego rozpoznania sprawy i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniu referendarza sądowego zarzucono naruszenie art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie stan finansowy Strony nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że wobec Strony toczy się kilkadziesiąt postępowań przed organami i sądami w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Wskazano, że załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty, jednoznacznie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację majątkową Spółki. Zdaniem Autora sprzeciwu, w szczególności należy w tym zakresie zwrócić uwagę na poniesione w poprzednich latach bilansowych straty, które umożliwiają przyjęcie, że w obecnym stanie, ponoszenie przez Skarżącą jakichkolwiek kosztów (w tym kosztów sądowych), jest niemożliwe. Wskazano, że nie jest zasadne stanowisko, iż Skarżąca nie uwzględnia w swoich wydatkach kosztów sądowych wywołanych procesami sądowymi. W sytuacji Spółki mamy bowiem do czynienia ze znaczną liczbą postępowań o wymierzenie kar pieniężnych za prowadzenie gier hazardowych, a w późniejszych etapach także z egzekucją tychże kar, których to nałożenia Strona nie mogła racjonalnie przewidzieć. Skarżąca stoi również na stanowisku, iż wymierzanie kar pieniężnych w okolicznościach, które zostały przywołane w decyzji, której zasadność jest badana w postępowaniu sądowym wywołanym skargą w niniejszej sprawie, nie jest zasadne, co wielokrotnie potwierdziły wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych (przywołane w skardze). Zdaniem Autora sprzeciwu, powyższe argumenty uzasadniają w zupełności twierdzenie, że Spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku Strony złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca załączyła do wniosku zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, tytuły wykonawcze stosowane w egzekucji należności pieniężnych, wezwania do uregulowania należności pieniężnych, ale nie przedstawiła dokumentów finansowych, na podstawie których można było określić jej stan majątkowy i możliwości płatnicze. Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej. Skarżąca nie dopełniła ciążącego obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Nie przedstawiła bowiem informacji oraz dokumentów, o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. Uznać więc należy, iż Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie jest zasadne. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, warto zwrócić uwagę, że pomimo powoływania się przez Skarżącą na stratę poniesioną z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. W informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego odnoszącego się do Spółki brak jest wpisów dotyczących prowadzenia wobec niej postępowania upadłościowego, jej rozwiązania, czy choćby zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. To zaś, że aktualnie Spółka ma faktycznie pewne problemy finansowe, o czym świadczą liczne postępowania egzekucyjne z jej udziałem, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej sprzeciwu. Strata, na którą się powołuje nie przesądza o braku środków finansowych, a wskazuje, że koszty prowadzonej działalności są wyższe od uzyskanego przychodu. Należy zwrócić uwagę na dwie wskazane przez Spółkę wielkości tj. kapitał zakładowy oraz środki trwałe. Wysokość każdej z nich tj. odpowiednio 5.000,00 zł oraz 405.593,50 zł wielokrotnie przewyższa wartość wpisu w niniejszej sprawie (400,00 zł), zwłaszcza jeśli chodzi o te ostatnie, przy czym nie ma znaczenia, że w większości zostały zajęte w toku egzekucji. Z tych wszystkich powodów uznać należy, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3011/16, odpowiada prawu. W szczególności na uwzględnienie nie zasługują zarzuty wyrażone w sprzeciwie. Referendarz w sposób prawidłowy ocenił stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Nie do podważenia jest kwestia braku odpowiedzi Strony na wezwanie Sądu z dnia 28 grudnia 2016 r. (k. 199 akt sądowych). Skarżąca nie dołączyła także wskazanych dokumentów do sprzeciwu. Krótko mówiąc, zaprezentowała ona wobec wezwania Sądu postawę całkowitej bierności. W tym świetle trudno jest odnieść się do części zarzutów sprzeciwu, skoro Sądowi nie jest znana sytuacja finansowa i majątkowa Skarżącej w potrzebnym do przyznania prawa pomocy zakresie. W związku z powyższym, na mocy art. 260 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak wyżej.