V SA/Wa 3013/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawę ze skargi Fundacji "[...]" na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2005 r. Fundacja "[...]" w L. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w L. o umorzenie należności z tytułu składek, wskazując na istnienie przesłanek mogących stanowić podstawę umorzenia należności wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń. Argumentując zasadność wniosku wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], w stosunku do zobowiązanego umorzył postępowanie egzekucyjne i stwierdził zarówno brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję jak i stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] stwierdził, iż członkowie zarządu Fundacji "[...]" odpowiadają za zobowiązania fundacji z tytułu nieopłaconych składek całym swoim majątkiem. W wyniku rozpoznania wniosku z dnia 30 listopada 2005 r. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej także jako: "Zakład") odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W ocenie organu przedstawione przez Fundację powody nie uzasadniają umorzenia przedmiotowych zaległości. Ponadto wskazano, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie także ze względu na możliwość ustalenia odpowiedzialności osób trzecich na podstawie art. 116 a ustawy Ordynacja podatkowa, który ma zastosowanie gdy egzekucja z majątku dłużnika okazała się bezskuteczna. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 21 marca 2006 r. Fundacja "[...]" ponownie wskazała przyczyny powstania zaległości tj. brak płynności finansowej wnioskodawcy oraz podniosła, iż wydana w sprawie decyzja z dnia [...] marca 2006 r. jest nieuzasadniona a przedstawiona w niej argumentacja organu I instancji nie jest zrozumiała. Rozpatrując ponownie sprawę Zakład jako organ II instancji reprezentowany przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej również "Prezesem Zakładu") decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W sentencji wydanej decyzji Zakład wskazał również, iż wydana decyzja uchyla decyzję z dnia [...] marca 2006 r., która zawierała okres i kwotę należności z tytułu składek naliczoną bez 1 Sygn. akt V SA/Wa 3013/07 uwzględnienia dokonanych wpłat na pokrycie należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz złożonych przez Fundację korekt deklaracji rozliczeniowych. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż miał na uwadze, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Fundacji "[...]" w L., stwierdzając, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, tym samym została stwierdzona całkowita nieściągalność zdefiniowana w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednak Zakład biorąc pod uwagę fakt, że Fundacja nie dokonała likwidacji działalności, a Zakład ma możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tego prawa nie skorzystał. W pouczenie od wydanej decyzji organu II instancji poinformowano wnioskodawcę, iż ma prawo zwrócić się do Prezesa Zakładu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni. W dniu 8 maja 2006 r. Fundacja "[...]" ponownie zwróciła się do Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uznając, iż doszło w sprawie do uchybienia terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wobec zbadania przyczyn tego uchybienia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], przywrócił termin do złożenia przedmiotowego wniosku. Następnie dokonując ponownej analizy sprawy decyzją z dnia [...] września 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając skargę Fundacji "[...]" złożoną na decyzję organu II instancji z dnia [...] września 2006 r., wyrokiem z dnia 28 września 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 410/07 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, bowiem od decyzji organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. wbrew błędnemu pouczeniu zawartemu w tej decyzji, stronie skarżącej przysługiwała skarga do WSA. Wobec wyjaśnień zawartych w ww. wyroku WSA z dnia 28 września 2007 r. Fundacja "[...]" w dniu 6 listopada 2007 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. wnosząc m.in. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na tą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucono m.in. ; naruszenie przepisów dotyczących właściwości, 2 Sygn. akt V SA/Wa 3013/07 oraz rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 107 kpa, art. 128 kpa w zw. z art. 15 kpa, oraz art. 132 § 1 kpa. Uzasadniając złożoną skargę powołano, iż organ II instancji dokonując oceny wniosku przekroczył granice uznania administracyjnego i nieprawidłowo uzasadnił zaskarżone rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o uznanie jej za całkowicie bezzasadną i podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Fundacji jest zasadna. Przede wszystkim Sąd odrzucił wniosek Fundacji o przywrócenie terminu do jej wniesienia stojąc na stanowisku, czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2008 r., iż brak pouczenia strony w decyzji ostatecznej organu administracji o terminie i trybie zaskarżenia decyzji do Sądu administracyjnego powoduje, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi na tę decyzję nie biegnie. Organ administracji dopuścił się w rozpoznawanej sprawie także dalszych naruszeń przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, iż postępowanie przeprowadzone zostało bez poszanowania zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 kpa. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, niezgodnie z art. 77 § 1 kpa, w sposób nie wyczerpujący a strona nie miała możliwość brania udziału w postępowaniu, bowiem nie została powiadomiona prawidłowo, w trybie art. 10 § 1 kpa, i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz swych żądań. W sprawie brak jest szczegółowego zebrania, opisania i przeanalizowania materiału dowodowego a uzasadnienia decyzji zarówno I 3 Sygn. akt V SA/Wa 3013/07 jak i II instancji nie spełniają wymogów art. 107 § 3 kpa. Pozwala to Sądowi na stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego dopuścił się dowolności nie zaś działał w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 kpa. Sąd wskazuje także na nieprawidłowo sformułowaną sentencję decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r., w której organ, wbrew jednoznacznemu zapisowi art. 138 § 1 kpa, najpierw orzekł merytorycznie o odmowie umorzenia należności, by na końcu zawrzeć wstawkę o uchyleniu decyzji organu I instancji wraz z wyjaśnieniem tego rozstrzygnięcia, które to informacje powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Ostać się w obrocie prawnym nie mogła także decyzja z dnia [...] marca 2006 r. wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych działający jako organ I instancji. Jej podstawę stanowił bowiem błędnie ustalony stan faktyczny, w którym organ nie uwzględnił rzeczywistego stanu zadłużenia strony wobec wpłat na poczet zaległości dokonanych przez członków Zarządu Fundacji. W ocenie Sądu naruszenia przepisów postępowania mogły mieć tak istotny wpływ na wynik sprawy, iż brak jest możliwości odniesienia się przez Sąd do jej merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych , stosując się do wyżej wskazanych zasad postępowania administracyjnego, winien ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy tak w zakresie wysokości rzeczywistego zadłużenia Fundacji jak też jej sytuacji finansowej. Organ, w związku z art. 7 kpa, powinien rozważyć sprawę z jednej strony pod kątem interesu społecznego z drugiej zaś z uwzględnieniem realnych możliwości dokonania spłaty zadłużenia przez Fundację nie tracąc równocześnie z pola widzenia celu działania Fundacji i możliwości wykonywania przez nią zadań statutowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. 4