V SA/Wa 303/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w terminie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 1.300 zł) skarżący F. H. (reprezentowany przez radcę prawnego P. M.) zażądał częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – ponad uiszczoną przez niego w dniu 8 lutego 2017 r. kwotę 200 zł "albo w innej części". W uzasadnieniu wniosku podał, że stara się utrzymać gospodarstwo rolne stosownie do swoich możliwości, umiejętności i wiedzy. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która "również nie zarabia dużo". Zaoszczędzone środki skarżący przekazuje matce tytułem zwrotu kosztów utrzymania, których on nie ponosi. Skarżący jest właścicielem w 1/3 części gospodarstwa rolnego o wielkości 7,23 ha i wartości ok. 40.000 zł oraz gruntu rolnego o powierzchni 2,66 ha i wartości ok. 50.000 zł. Skarżący wskazał, iż jego matka prowadzi działalność gospodarczą. On – poza dochodami z prowadzonego gospodarstwa rolnego i dotacjami – otrzymuje wynagrodzenie rzędu 1.000 zł miesięcznie z tytułu prac dorywczych, które wykonuje na roli u ojca. Łącznie swoje i matki miesięczne dochody netto oszacował na kwotę 3.000 zł. Do formularza PPF skarżący załączył kserokopie: - pisma Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z M. z 27 lutego 2017 r. informującego matkę skarżącego o przedłużeniu do dnia 28 kwietnia 2017 r. terminu załatwienia sprawy z jej wniosku o przyznanie płatności za 2016 r., - zeznania podatkowego (PIT-36) matki skarżącego za rok 2016, z którego wnika, że w roku ubiegłym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 20.733,41 zł przy przychodzie w kwocie 315.393,20 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, pismem Sądu z 28 marca 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącego za lata 2015 - 2016, ewentualnie zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego, że takie deklaracje nie były składane, b) aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, c) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez matkę skarżącego w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r. z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, d) oświadczenia o wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych przez skarżącego z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, f) oświadczenia, gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący wraz z matką zamieszkuje, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki). Powyższe wezwanie doręczono osobiście pełnomocnikowi skarżącego 31 marca 2017 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 46 akt sądowych sprawy). Dotychczas przedmiotowe wezwanie Sądu nie zostało wykonane. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów oraz informacji, nie można stwierdzić, iż F. H. nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matki. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.