V SA/Wa 3048/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-17
Skład orzekający: Andrzej Kania, Izabella Janson, Anna Falkiewicz - Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku dłużnika, powinien uwzględnić zmiany stanu faktycznego, które nastąpiły po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji, w szczególności dotyczące podjęcia przez dłużnika zatrudnienia?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe i ocenić materiał dowodowy, uwzględniając zmiany stanu faktycznego, które zaszły po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji. Zaniechanie takiej analizy, w szczególności w kontekście podjęcia przez dłużnika zatrudnienia, stanowi naruszenie przepisów postępowania i uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J. S. z tytułu zaległości składkowych. Po przeprowadzeniu szeregu czynności egzekucyjnych, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., uznając, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał postanowienie w mocy, nie uwzględniając informacji o podjęciu przez zobowiązaną zatrudnienia na umowę zlecenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Anna Falkiewicz - Kluj, Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – Ś. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J. S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...).03.2001 r. o numerach: (...) i (...) oraz z dnia (...).04.2002 r. o numerach: (...),(...) i (...) obejmujących zaległości z tytułu składki na fundusz ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego w łącznej kwocie należności głównej 771,17 zł.
Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej. Organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych: z dnia (...).07.2011 r. nr (...) oraz z dnia (...).07.2012 r. nr (...).
Pismami z dnia (...).06.2008 r. oraz z dnia (...).08.2009 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Centralnej Informacji Ksiąg wieczystych o udzielenie informacji czy zobowiązana figuruje w Rejestrze jako właściciel lub współwłaściciel nieruchomości. W dniu 25.08.2009 r. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że J. S. a nie figuruje w Rejestrze Ksiąg Wieczystych.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na pismo z dnia (...).08.2009 r. wynikało natomiast, że zobowiązana nie figurowała w Centralnej Ewidencji Pojazdów.
W toku postępowania zwrócono się ponadto do Krajowego Rejestru Sądowego w celu ustalenia, czy zobowiązana figuruje w rejestrze KRS jako udziałowiec lub wspólnik w innych podmiotach umieszczonych w rejestrze.
Pismem z dnia (...).02.2010 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – Ś. wystąpił do Warszawskiej Wspólnoty Mieszkaniowej o udzielenie informacji o lokalu zajmowanym przez zobowiązaną. Spółdzielnia w odpowiedzi podała, że J. S. przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przy ul. K. Poborca skarbowy w protokole o stanie majątkowym zobowiązanej wskazał, że zalegała ona ze spłatą czynszu, a będące w jej posiadaniu urządzenia domowe nie przedstawiały wartości handlowej.
W wyniku zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą – P. A. N. – dokonanego zawiadomieniem z dnia (...).09.2009 r. o nr. (...) uzyskano informację, że zobowiązana była zatrudniona od 04.01.2008 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Od dnia 18.08.2009 r. przebywała jednak nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim, a płatnikiem zasiłku chorobowego był Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zawiadomieniem z dnia (...).05.2013 r. dokonano próby zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności – Banku Pekao S.A. Z informacji przekazanej przez bank wynikało, że na rzecz zobowiązanej nie był prowadzony rachunek.
W dniu (...).10.2013 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – Ś. ponownie wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów o udostępnienie stosownych danych. Zwrócił się również do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o udzielenie informacji czy zobowiązana figuruje w Rejestrze jako właściciel lub współwłaściciel nieruchomości. Pismem z dnia (...).11.2013. r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że J. S. nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów.
Pismem z dnia (...).11.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Warszawie poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązana objęta była ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych.
Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) . Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – Ś., działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku J. S.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji opisał podjęte w sprawie czynności zmierzające do wyegzekwowania zobowiązań, podkreślając jednocześnie, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zrealizowania obowiązku. W ocenie organu ze względu na stan majątkowy zobowiązanej nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. Inspektorat W. – Ż.. W złożonym zażaleniu wskazano m.in., że zobowiązana od dnia (...).03.2014 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w firmie G. T. G. z siedzibą w W.. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny powołał się na informacje przekazane przez wierzyciela w listopadzie 2013 r., z których wynikało, że J. S. była bezrobotna.
Postanowieniem z dnia (...) września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ zauważył, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec zobowiązanej w 2002 r., a dokonane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny prowadził postępowanie w sposób wyczerpujący i kompleksowy.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że podjęcie przez zobowiązaną zatrudnienia nie przesądza automatycznie o celowości dalszego prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w szczególności z uwagi na ustawowe ograniczenia egzekucji, które pozwalają na dokonywanie potrąceń na poczet zajęć egzekucyjnych dopiero po osiągnięciu dochodów określonej wysokości. Dalej organ podał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. – Ś. przed umorzeniem postępowania nie był poinformowany o tym, że J. S. zawarła umowę zlecenia pomimo ciążącego na wierzycielu obowiązku wynikającego ze stosownych przepisów.
W ocenie organu odwoławczego ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza zwolnienia dłużnika od ciążącego na nim obowiązku, jak również nie można mu nadać waloru powagi rzeczy osądzonej. W związku z powyższym umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne można ponownie wszcząć, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
Organ stwierdził również, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a. samodzielnie wszcząć egzekucję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 59 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2912, poz. 1015) poprzez ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku zobowiązanej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a w konsekwencji umorzenie postępowania,
2) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 poprzez uznanie, że zachodzą okoliczności uzasadniające jego zastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa,
3) art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 28 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania egzekucyjnego, dającego podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 upea;
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, która to kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania. W piśmiennictwie wskazuje się, że najczęściej stosowaną metodą prowadzącą do uzyskania wiedzy o majątku zobowiązanego jest instytucja wyjawienia majątku uregulowana w art. 71 u.p.e.a.
Zdaniem skarżącego organ odwoławczy, pomijając okoliczności związane z zatrudnieniem zobowiązanej w firmie G. T. G., naruszył art. 7, 88 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w konsekwencji przedwcześnie umorzył postępowanie egzekucyjne pomimo braku jednoznacznego zaistnienia okoliczności wynikających z art. 59 § 2 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wskazał ponadto, że kwota uzyskana przez zobowiązaną z tytułu wykonania umowy zlecenia w sierpniu 2014 r., tj. 742 zł nie jest wystarczająco wysoka, aby w wyniku zajęcia wynagrodzenia organ egzekucyjny otrzymał kwotę przewyższającą kwotę zajęcia, co dało podstawę do uznania umorzenia postępowania egzekucyjnego za uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ egzekucyjny prawidłowo zastosował dyspozycję art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Konstrukcja tego przepisu została oparta na uznaniu administracyjnym i stanowi wyjątek od generalnej zasady postępowania egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. W tym celu na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek zastosowania wszelkich możliwych środków egzekucyjnych, które pozwolą mu osiągnąć ten cel. Ustawodawca nie wprowadził również jakiegokolwiek ograniczenia czasowego w osiągnięciu omawianego celu. W związku z powyższym, organ egzekucyjny przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie analizowanego przepisu, musi stwierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2115/11, LEX nr 1340113), umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma prawo umorzenia postępowania gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek
Jak wspomniano już wyżej w rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu pozostawała okoliczność, czy organ egzekucyjny miał podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prowadzi bowiem do tego analiza sformułowanych w skardze wszystkich zarzutów, które zasadniczo koncentrują się na braku wykazania przez organ egzekucyjny, a następnie przez organ odwoławczy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne.
Jak też już wyżej wspomniano, zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie obliguje do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie jest jego fakultatywną przesłanką. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że rozstrzygnięcie o umorzeniu w sytuacji nim określonej pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego. Niemniej, dla zastosowania tego przepisu konieczne jest wszechstronne i dogłębne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny w toku postępowania w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że zobowiązany nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia również wymaga, że badanie istnienia tej przesłanki musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień podjęcia postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Celowość podjęcia takiego rozstrzygnięcia musi także uwzględniać okoliczność, że w przypadku gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego pokrywa je wierzyciel (art. 64c § 4 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne musi więc być prowadzone w taki sposób, by w sytuacji, gdy stwierdza się w jego toku, że zobowiązany nie może pokryć nawet kosztów egzekucyjnych, nie narażać wierzyciela na dodatkowe koszty egzekucyjne na skutek podejmowania kolejnych czynności.
Wedle skarżącego, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie mogło zostać wydane, gdyż organy nie przeprowadziły stosownego postępowania zgodnie z zasadami procedowania. Nie podjęto bowiem wszystkich czynności mających na celu ustalenia należących do dłużnika składników majątkowych, zwłaszcza nie wdrożono procedury wyjawienia majątku przez zobowiązanego, o jakiej jest mowa w art. 71 u.p.e.a.
W myśl bowiem art. 71 § 1 u.p.e.a., jeżeli egzekucja administracyjna należności pieniężnych staje się bezskuteczna, organ egzekucyjny lub wierzyciel może zwrócić się do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Wbrew jednak twierdzeniu skarżącego, organ egzekucyjny nie jest zobligowany do wystąpienia z takim wnioskiem. Z przywołanego już art. 71 § 1 u.p.e.a. wynika bowiem wprost, że wystąpienie o wyjawienie majątku zobowiązanego jest fakultatywne. Oznacza to, że nie skorzystanie z tej fakultatywnej instytucji przez organ egzekucyjny nie mogło stanowić istotnego naruszenia art. 71 u.p.e.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. skutkującego uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Z instytucji tej może przecież także skorzystać wierzyciel, jeśli np. ma uzasadnione podejrzenia, że dłużnik ukrywa majątek przed organami egzekucyjnymi.
Organy natomiast twierdzą, że przeprowadzone czynności, zebrane informacje i poczynione ustalenia dowiodły, że dłużnik nie posiada żadnych składników majątkowych, z których można prowadzić egzekucję dającą możliwość wyegzekwowania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.
W ocenie Sądu, tak postały między stronami spór, należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego, gdyż dokonana w sprawie kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając zażalenie, nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego, która nastąpiła po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji.
W zażaleniu wskazano, że J. S. od dnia (...) marca 2014 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w firmie G. T. G.. Organ odwoławczy postanowieniami z dnia (...).06.2014 r. i (...).08.2014 r. zawiadamiał ZUS (...) Oddział w W. Inspektorat W. Ż. o tym, że zażalenie nie zostanie rozpatrzone w terminie z uwagi na konieczność wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Z akt postępowania nie wynika jednak, że podjęto jakiekolwiek czynności zmierzające do zweryfikowania informacji przekazanej przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia z dnia (...).09.2014 r. utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że organ egzekucyjny nie był informowany przez wierzyciela o fakcie podjęcia zatrudnienia przez zobowiązaną oraz do zapewnienia o możliwości ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku ujawnienia majątku zobowiązanego i ustalenia, że jego wartość przewyższa kwotę wydatków egzekucyjnych.
Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podniósł, że J. S. uzyskała z tytułu umowy zlecenia za miesiąc sierpień 2014 r. kwotę 742 zł, stwierdzając jednocześnie, że w wyniku zajęcia wynagrodzenia organ egzekucyjny nie otrzyma kwoty przewyższającej kwotę wolną od zajęcia.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej nie przeprowadził postępowania mającego na celu stwierdzenie zaistnienia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. w sposób wyczerpujący. Jako organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, winien bowiem ocenić materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Wyrażony powyżej pogląd znajduje poparcie w orzecznictwie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88, niepublikowany wyrok NSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 1988 r. ,SA/Ka 378/88). Z powyższego jednoznacznie wynika, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy dochód osiągnięty przez zobowiązaną jest wystarczający do dokonania skutecznej egzekucji.
Należy podkreślić, że istotą wyrażonej w kodeksie postępowania administracyjnego zasada dwuinstancyjności postępowania jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma więc charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. W sytuacji, kiedy pojawią się nowe okoliczności oznacza to konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie oceny zgromadzonych dowodów, które stanowić będą podstawę ustaleń faktycznych. W postępowaniu odwoławczym obowiązuje również w pełnym zakresie zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a., sprecyzowana w art. 77 § 1 tej ustawy, która zobowiązuje organ prowadzący to postępowanie do zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w ten sposób, by ustalone na jego podstawie okoliczności faktyczne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej bezzasadnie zaniechał przeprowadzenia kalkulacji dotyczącej możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J. S. kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, naruszając tym samym art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 18 u.e.p.a. Dopiero po przeprowadzeniu wskazanej wyżej czynności możliwa będzie ocena zasadności umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 § 2 u.e.p.a. Naruszenie przez wierzyciela obowiązku poinformowania organu egzekucyjnego o zawarciu przez J. S. umowy zlecenia z firmą G. nie usprawiedliwiało bierności organu odwoławczego.
W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie zauważył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie zamyka ostatecznie wierzycielowi dochodzenia należności z uwagi na możliwość wszczęcia ponownej egzekucji w przypadku ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych.
Prawidłowo również stwierdził organ odwoławczy, że dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń społecznych, działając na podstawie art. 19 § 4 e.p.e.a. może zatem samodzielnie wszcząć egzekucję.
Niemniej jednak podane wyżej możliwości, służące zabezpieczeniu interesów wierzyciela, nie zwalniają organu odwoławczego z obowiązku rozpoznania sprawy co do istoty z uwzględnieniem zmian, które zaszły w stanie faktycznym po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w W., dokona analizy stanu majątkowego zobowiązanej z uwzględnieniem dochodów uzyskanych z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą G. T. G., a następnie oceni zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło