V SA/Wa 305/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.) Sędzia WSA - Mirosława Pindelska Asesor WSA - Michał Sowiński Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi F. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy Uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) w wyniku złożenia przez F. A. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odmówił umorzenia należnych składek za okres od lipca 1999 do lipca 2004r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 14 marca 2006 r., uzupełnionym pismem z dnia 20 czerwca 2006r. F. A. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Wniosek uzasadnił stanem swojego zdrowia swojego oraz rodziny oraz trudną sytuacją majątkową. Zakład decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mimo, że skarżący nie osiąga obecnie żadnego dochodu, to jest on posiadaczem samochodu ciężarowego marki [...] i pięciu przyczep samochodowych, a także właścicielem lub współwłaścicielem razem z żoną działek gruntowych, które po wydzierżawieniu lub sprzedaży mogłyby stanowić źródło dochodu. Uwzględniając okres zaległości oraz fakt, że należności zostały zabezpieczone hipoteką na jednej z działek, można domniemywać, że istnieje możliwość zmiany sytuacji finansowej skarżącego, co pozwoli na podjęcie spłaty zadłużenia. Pismem z dnia 17 lipca 2006 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, iż obecnie jest właścicielem tylko jednej przyczepki samochodowej o wartości ok. 300 zł. Pozostałe przyczepki bądź darował córce, bądź "zezłomował". "Zezłomowany" został również samochód marki [...]. Na potwierdzenie powyższego przy piśmie z dnia 26 lipca 2006r. przesłał umowę sprzedaży samochodu [...] oraz dwóch przyczep z dnia [...] września 2005r., a także dwie umowy darowizny (określone w nagłówku jako umowy sprzedaży) przyczepek "lekkich" z dnia [...] lipca 2006r. (wszystkie powyższe pojazdy zostały zgłoszone jako sprzedane w Starostwie Powiatowym w dniu [...] lipca 2006r.) Decyzją z dnia [...] września 2006 r. znak sprawy: [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.] - dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Prezes ZUS "postanowił odmówić umarzenia" należnych składek. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS stwierdził m.in., że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] czerwca 2006r. wydano decyzję znak: [...] odmawiającą umorzenia należnych składek za wskazany okres. W piśmie złożonym przez skarżącego w dniu 26 lipca 2006r. nie zawarto żadnych nowych okoliczności przemawiających za zmianą przedmiotowej decyzji. Organ wskazał, iż zwracał się do organu egzekucyjnego o wskazanie na jakim etapie znajduje się postępowanie egzekucyjne i z odpowiedzi Urzędu Skarbowego wynika, że ZUS nie może liczyć na szybką realizację zadłużenia, ale jest ono możliwe w okresie dochodzenia należności. Pismem z dnia 6 października 2006r. F. A. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż zadłużenie powstało na skutek wcześniejszego nie wyrejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej w toku postępowania prowadzonego przez ZUS doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wykraczając, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., poza zarzuty skargi Sąd podnosi, iż przede wszystkim organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez ten organ w ramach działania jako organu pierwszej instancji, przy zastosowaniu tylko i wyłącznie takich rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a. w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) - gdy w wyniku rozpoznania sprawy rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się w całości z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, czy też w toku postępowania nastąpiła zmiana okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygniecie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie prowadzi do jego naruszenia. Tymczasem Prezes działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sentencji zaskarżonej decyzji wskazał, iż "postanawiam odmówić umarzenia należnych składek....". Jest to rozstrzygnięcie, które nie jest przewidziane w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. W związku z tym należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie sentencja decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu, gdyż sentencja odnosi się do rozstrzygnięcia, które może zostać podjęte w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, natomiast uzasadnienie wskazuje na to, iż decyzja została podjęta w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ramach, której dokonano dodatkowych ustaleń. Sprzeczność ta prowadzi do wniosku, iż powyższe naruszenie można określić jako istotne, które miało wpływ na wynik sprawy, ale bez potrzeby stwierdzania nieważności zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż samo uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów wskazanych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w decyzji z dnia [...] września 2006 r., w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową, zdrowotną i rodzinną skarżącego, a więc związanych z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków, które nie mają dostatecznego w nich potwierdzenia. Należy bowiem podnieść, iż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ I instancji, nie zaś jedynie na przeprowadzeniu pobieżnego postępowania, czy też kontroli zasadności argumentów podniesionych przez stronę w stosunku do orzeczenia tego organu. W konsekwencji niezależnie od nieprawidłowości decyzji, z przyczyn wskazanych wyżej, w sytuacji, gdyby nie doszło do uchybienia polegającego na nieprawidłowej redakcji jej sentencji i tak w konsekwencji nie byłoby możliwe zbadanie, czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera bardzo skrótowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, również naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, w toku ponownego rozpoznania sprawy powyższe nieprawidłowości winny zostać wyeliminowane, a sprawa rozpoznana merytorycznie zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 8, 77 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ----------------------- 1