V SA/Wa 3050/15

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... czerwca 2015 r. Nr ... w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S. P., dalej: "Skarżący" lub "Strona" wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący nie posiada majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.370 zł oraz świadczenie z MOPS w wysokości 150 zł, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości 795 zł oraz świadczenie z MOPS w wysokości 50 zł miesięcznie. Wnioskodawca przedstawił również wydatki, na które składają się: czynsz i woda – 500 zł, energia elektryczna – 80 zł, leki (dwie osoby) – 220 zł, koszty utrzymania (dwie osoby) – 1.400 zł oraz "inne, np. ubranie" – 100 zł. Skarżący wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz z wnuczkiem. Do wniosku załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego na Oddziale Psychogeriatrii, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 lutego 2004 r., informację o wyznaczonym terminie zabiegu operacyjnego. Dodatkowo Skarżący wskazał na "brak wiedzy od wielu lat" na temat sytuacji wnuczka. Wyjaśnił, że nie jest w stanie podać jakichkolwiek informacji dotyczących jego sytuacji finansowej i rodzinnej. W treści pisma wynika, że Skarżący mieszka tylko z żoną, a wnuk wykazywany jest jako osoba z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jedynie z uwagi na "przypisane mu mieszkanie". Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku przypomnieć należy, że przedmiotem skargi z dnia 28 czerwca 2015 r. jest postanowienie organu administracji wydane w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, gdzie przedmiotem egzekucji są należności dotyczące nienależnie pobranego świadczenia z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy, niezależny od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony oraz obowiązuje od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) przez cały tok tego postępowania, to jest przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu dotyczącym Skarżącego w dniu 17 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 114/16 uznał, że Strona w sprawie egzekucyjnej, gdzie przedmiotem egzekucji są należności dotyczące nienależnie pobranego świadczenia z zakresu pomocy i opieki społecznej również korzysta ze zwolnienia przedmiotowego od ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit a) p.p.s.a. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ponieważ Skarżący z mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. W konsekwencji uznać należy, że Strona wnosi o przyznanie prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oceniając wniosek w zakresie ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Analiza złożonych wyjaśnień oraz przedstawionych dokumentów prowadzi do wniosku, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiada informacji dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej pełnoletniego wnuka. Podstawą utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego są świadczenia emerytalne oraz świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Łączny dochód dwuosobowego gospodarstwa wynosi 2.365 zł, a oświadczone koszty utrzymania wynoszą 2.300 zł. Ponadto wobec Skarżącego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym. Skarżący nie jest zdolny do zatrudnienia, wymaga opieki lub pomocy innej osoby, powinien być rehabilitowany. Z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że Skarżący był wielokrotnie hospitalizowany (Oddziały Psychogeriatrii, Okulistyki.). Poczynione ustalenia pozwalają stwierdzić, że Skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę opisaną przez Skarżącego sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.