V SA/Wa 3090/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2012 r. nr .... w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. w L. kwotę ... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. A. Sp. z o.o. w L. została poinformowana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Lubelski Oddział Regionalny w C. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku z dnia 30 września 2011 r. złożonego w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o przyznanie pomocy został złożony przez G. Spółka Jawna . z siedzibą w L. Jak wyjaśnił organ, w trakcie prowadzonej oceny wniosku stwierdzono wystąpienie okoliczności wymienionych w § 24 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U nr 139 poz. 883 z późn. zm.), tj. przekształcenie przedsiębiorcy skutkujące brakiem możliwości wstąpienia następcy prawnego wnioskodawcy do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pomocy na miejsce wnioskodawcy. W trakcie trwającego postępowania w sprawie przyznania pomocy dla wnioskodawcy G. Spółka Jawna w dniu 20 marca 2012 roku do Biura Wsparcia Inwestycyjnego ARiMR złożone zostały dokumenty stanowiące uzupełnienie złożonego wniosku o przyznanie pomocy finansowej w postaci m.in. aktu notarialnego z dnia 30.12.2011 roku (Repertorium A nr ...) oraz odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS wg stanu na dzień 28 lutego 2012 roku. Zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nastąpiło przekształcenie spółki G. Spółka Jawna z siedzibą w L. w spółkę A. sp. z o.o. z siedzibą w L. na podstawie uchwały wspólników spółki G. Spółka Jawna z dnia 30 grudnia 2011 roku. Zastosowanie znajduje zatem, w ocenie organu, § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku, który stanowi, iż w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w których wyniku zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości przedsiębiorstwa wnioskodawcy albo jego części w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy, ze względu na istotę działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", następca prawny wnioskodawcy albo nabywca przedsiębiorstwa albo jego części nie może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. W piśmie z 16 kwietnia 2012 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i wskazała, że na mocy art. 553 § 1 i 2 KSH spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej, a spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Strona podkreśliła, że w niniejszym przypadku występuje kontynuacja i spółka korzysta z własnych praw, kontynuując działania z okresu przed przekształceniem. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 5 kwietnia 2012 r. i wskazał, iż strona nie kwestionuje samego zdarzenia związanego z przekształceniem spółki, lecz przyjmuje, że nie występuje w tym przypadku następstwo prawne. Podkreślił, iż obydwa warunki (przekształcenie i następstwo prawne) winny być spełnione łącznie. Wskazał, że w obecnym przypadku doszło do przekształcenia spółki osobowej w kapitałową, a we wcześniejszym przypadku - kapitałowej w kapitałową. Wskazany analogiczny przypadek z działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", przed podjęciem rozstrzygnięcia był również opiniowany za pośrednictwem Departamentu z Departamentem Prawnym w Centrali ARiMR. Z treści pisma w ocenie Oddziału wynika, że nastąpiło następstwo prawne skutkujące brakiem możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Oddział wskazał, że jeden ze wspólników spółki prowadzi jednocześnie indywidualną działalność gospodarczą w zakresie zbieżnym z działalnością spółki. Działając w spółce jawnej wspólnicy mieli równy poziom wkładów do spółki i równy wpływ na prowadzenie spraw spółki. W ocenie organu mogło to łączyć działalność jednego ze wspólników spółki z prowadzoną przez niego działalnością indywidualną na zasadzie podmiotów powiązanych, co może mieć znaczenie w zakresie spełniania bądź niespełniania statusu mikroprzedsiębiorcy przez wnioskodawcę. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnik ten objął mniejszościowy poziom udziałów (poniżej 25%), co eliminuje możliwości powiązywania go z działalnością indywidualną ze względu mniejszy niż 25% poziom kapitału reprezentowany w spółce z o.o. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie pisma i zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku. Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, powołując się na § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. oraz art. 553 § 1 i 2 KSH. W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. V SA/Wa 3090/14 oddalił skargę. Sąd wskazał, że podmiotem, który składał wniosek o przyznanie pomocy była "G." spółka jawna, następnie przedstawiciele spółki dokonali na podstawie uchwały wspólników zawartej w akcie notarialnym przekształcenia w spółkę A. Sp. z o. o. Sąd podzielił pogląd skarżącej spółki, że dokonane przekształcenie powoduje, iż spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 553 § 1 k.s.h.), a więc nie występuje następstwo prawne tylko zasada kontynuacji. Jednocześnie Sąd wskazał na treść art. 25 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, który wskazuje, iż istnieje możliwość wstąpienia następcy prawnego do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jednakże z zastrzeżeniem "jeżeli nie sprzeciwia się to istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc". Sąd podkreślił, że skarżąca spółka wnioskowała o pomoc w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", gdzie zgodnie z § 24 ust. 1 w/w rozporządzenia następca prawny wnioskodawcy nie może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy. Przedmiotowe działanie "korzysta" więc, jak wskazał Sąd, z zastrzeżenia wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy. Sąd zgodził się z twierdzeniem ARiMR, że prawodawca dla działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" nie przewidział możliwości wstąpienia nowego podmiotu w miejsce wnioskodawcy, co stanowi swoistą istotę i cel przedmiotowego działania. Powyższe, w ocenie Sądu, potwierdza również, uzasadnienie do rozporządzenia MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. sąd zwrócił uwagę, że w części uzasadniającej § 24 rozporządzenia wskazano: "Nie przewiduje się natomiast rozwiązania umożliwiającego wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pomocy następcy prawnemu wnioskodawcy. Ubiegając się o przyznanie pomocy wnioskodawca przedstawia szereg informacji pozwalających instytucji wdrażającej na zweryfikowanie wszystkich podmiotowych kryteriów dostępu. Proces weryfikacji jest czasochłonny i każda zmiana we wniosku będzie powodowała jego wydłużenie. Biorąc pod uwagę terminy określone w rozporządzeniu, w których odbywa się rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy oraz konieczność zapewnienia sprawnej obsługi składanych wniosków, rozporządzenie nie przewiduje możliwości zmiany podmiotu wnioskującego o przyznanie pomocy". W ocenie WSA następstwo prawne należy traktować jako zbiór wszystkich przekształceń wnioskodawców, a nie jako literalne brzmienie normy prawnej. Pominięcie w działaniu "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" przekształcenia wnioskodawcy wynikającego z zasady kontynuacji spowodowałoby powstanie luki prawnej, gdyż prawodawca nie przewidział oddzielnych przepisów dla tego typu przekształceń. Sąd zaznaczył, że przekształcenie, które wystąpiło w przedmiotowym przypadku nie stanowi stricte zasady następstwa prawnego, jednak nastąpiła zmiana wnioskodawcy chociażby poprzez nową nazwę spółki, co powoduje, iż wnioskujący podmiot musiałby zostać ponownie zweryfikowany, a to byłoby niezgodne z przepisami dla działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", gdyż prowadziłoby do weryfikacji nowego podmiotu, który wstąpił w miejsce wnioskodawcy. Sąd wskazał, że interpretacja § 24 ust. 1 w sposób wskazany przez stronę skarżącą prowadziłaby do nieuzasadnionego rozróżnienia zmiany po stronie wnioskodawcy i uprzywilejowaniu zmiany polegającej na przekształceniu spółki prawa handlowego. Zauważył, że zasada kontynuacji doznaje ograniczeń, szczególnie na gruncie prawa administracyjnego (art. 553 § 2 k.s.h.) Strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r. II GSK 870/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd kasacyjny zauważył, że w sprawie nie chodzi o wstąpienie do postępowania następcy prawnego, a jedynie o rozpoznanie wniosku z udziałem podmiotu przekształconego ze spółki jawnej w spółkę z o.o. Fakt przekształcenia nie jest kwestionowany ani przez organ ani przez Sąd I instancji. Jedynie dla potrzeb postępowania pomocowego zrównały one w skutkach prawnych przekształcenie (wg działu III tytułu IV k.s.h.) z instytucją sukcesji uniwersalnej występującej w przypadku łączenia i podziału spółek (wg działu I i II tytułu IV k.s.h.). W ocenie NSA w sytuacji takiej jak rozpoznawana dochodzi do zmiany formy prawnej podmiotu, przy zachowaniu jego tożsamości. Sąd drugiej instancji stwierdził, że w przypadku przekształcenia następuje tzw. kontynuacja praw i obowiązków, a nie wstąpienie we wszelkie prawa i obowiązki przez następców prawnych. Artykuł 553 k.s.h. stanowi, że prawa i obowiązki "przysługują", co oznacza, że spółka przekształcona jest ex lege podmiotem tych praw i obowiązków, a ewentualne ograniczenie kontynuacji stosunków administracyjnych powinno wyraźnie wynikać z ustawy. Rolą organu było więc wykazanie, że mimo, iż podmiot przekształcony jest w innej sytuacji prawnej niż następca prawny, to dla celów tego postępowania należy je traktować równorzędnie. W ocenie NSA dokonując wykładni § 24 rozporządzenia WSA pominął jego literalne brzmienia, nie wskazując przy tym jaki rodzaj wykładni przyjął przy interpretacji tego przepisu. NSA przypomniał, iż w zależności od rodzaju zastosowanych dyrektyw interpretacyjnych pierwszego stopnia, wyróżnia się trzy rodzaje wykładni ze względu na sposób ich przeprowadzania: językową, systemową i funkcjonalną; zatem nie wystarczy powołać się na ratio legis poddanego wykładni przepisu, ale trzeba to wykazać, czego w niniejszej sprawie brak. Zdaniem NSA oczywiste jest, że w wyniku przekształcenia musi dojść do zmiany nazwy spółki. Zgodne z art. 554 k.s.h. w przypadku, gdy zmiana brzmienia firmy dokonywana w związku z przekształceniem nie polega tylko na zmianie dodatkowego oznaczenia wskazującego na charakter spółki, spółka przekształcona ma obowiązek podawania w nawiasie dawnej firmy obok nowej firmy z dodaniem wyrazu "dawniej", przez okres co najmniej roku od dnia przekształcenia. Zmiana nazwy spółki nie oznacza zmiany wnioskodawcy, a jedynie jest naturalną konsekwencją przekształcenia i nie utrudnia identyfikacji spółki. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W niniejszej sprawie należało mieć na uwadze omówiony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 870/13, uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1691/12 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu: "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne jak i procesowe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznawały skargi kasacyjne (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.). Badając zaskarżone rozstrzygnięcie we wskazanym wyżej zakresie uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. Na mocy art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d tej ustawy Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności działania i przypadki, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania. Zgodnie z § 24 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w których wyniku zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości przedsiębiorstwa wnioskodawcy albo jego części w toku postępowania w sprawie przyznania pomocy, ze względu na istotę działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", następca prawny wnioskodawcy albo nabywca przedsiębiorstwa albo jego części nie może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy (ust. 1). Wniosek złożony przez wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 1, Agencja pozostawia bez rozpatrzenia z chwilą uprawdopodobnienia zdarzenia określonego w ust. 1 (ust. 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że dotyczą one sytuacji prawnej następców prawnych wnioskodawcy w postępowaniu pomocowym, co nie odpowiada stanowi faktycznemu sprawy. Sprawa niniejsza dotyczy zmiany formy prawnej podmiotu, przy zachowaniu jego tożsamości. Stosownie do art. 553 § 1 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Artykuł ten stanowi, że prawa i obowiązki "przysługują", co oznacza, że spółka przekształcona jest ex lege podmiotem tych praw i obowiązków. Ograniczenie kontynuacji stosunków administracyjnych powinno wyraźnie wynikać z ustawy (§ 2 powyższego przepisu k.s.h.), a nie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które jest aktem normatywnym sytuowanym niżej w hierarchii prawa powszechnie obowiązującego. Podmiot przekształcony nie jest następcą prawnym i takiej sytuacji nie uwzględnił prawodawca w omawianym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolą organu było więc wykazanie, że mimo, iż podmiot przekształcony jest w innej sytuacji prawnej niż następca prawny, to dla celów tego postępowania należy je traktować równorzędnie. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobligowany będzie uwzględnić dokonaną przez NSA wykładnię, w szczególności zbadać, czy nie wystąpiły zmiany uniemożliwiające przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.