V SA/Wa 3130/08

WyrokWSA w Warszawie2009-07-07

Skład orzekający: Izabella Janson, Beata Krajewska, Jolanta Bożek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo prawomocnego stwierdzenia przez sąd apelacyjny, że należności te uległy przedawnieniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznając, że prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego stwierdzający przedawnienie należności składkowych czyni postępowanie administracyjne w przedmiocie ich umorzenia bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy powinien rozważyć umorzenie postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., skoro zobowiązanie wygasło na skutek przedawnienia.
Stan faktyczny
A. B. wnioskował o umorzenie należności składkowych z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej do 1994 r., powołując się na przedawnienie oraz trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezes ZUS odmówili umorzenia, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu, a sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia umorzenia ze względu na ważny interes strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił poprzednią decyzję Prezesa ZUS z powodu naruszeń proceduralnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS ponownie odmówił umorzenia. W międzyczasie Sąd Apelacyjny prawomocnie stwierdził przedawnienie należności składkowych. WSA uchylił ostateczną decyzję Prezesa ZUS.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 6 lutego 2006 r. (data wpływu do organu) A. B. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w S., Inspektoratu w M. o umorzenie należności składkowych. W uzasadnieniu powołał się na upływ okresu przedawnienia wnioskowanych należności, ponieważ dotyczą one prowadzonej do 1994 r. działalności gospodarczej. Stwierdził nadto, że jest inwalidą [...] grupy oraz otrzymywana kwota z tytułu emerytury, po dokonaniu potrąceń na poczet zaległości składkowych, nie wystarcza na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych i pokrycie kosztów leczenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] maja 2006 r., nr [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił A. B. umorzenia należności z tytułu składek (konto NKP [...]) za okres 04/94 r. - 08/94 r. na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł., na Fundusz Pracy w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek w kwocie 23.460,00 zł. a także należności z tytułu składek (konto NKP [...]) za okres 12/93 r. - 02/94 r., 07/94 r. - 08/94 r. na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł. i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ podał, że A. B. prowadził działalność gospodarczą w zakresie produkcji i handlu artykułami spożywczymi w okresie od 8 czerwca 1992 r. do 31 sierpnia 1994 r. Zadłużenie powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy okresu od grudnia 1993 r. do sierpnia 1994 r. Dłużnik w 1993 r. uległ wypadkowi doznając trwałego kalectwa, otrzymuje emeryturę i rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy w kwocie 1752,19 zł. brutto. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu wskutek wszczęcia egzekucji ze świadczenia emerytalno - rentowego, z którego dokonywane są potrącenia w kwocie 438,05 zł. Organ ustalił ponadto, że A. B. zatrudniony jest od października 2005 r. na 1/8 etatu w [...] S.C. w W. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 107,00 zł. oraz jest na utrzymaniu siostry u której mieszka w W. A. B. posiada zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego w kwocie [...] zł., jest współwłaścicielem działki rolnej. Analizując sytuacje, w których zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s występuje całkowita nieściągalność należności uzasadniająca umorzenie należności a także przypadki uzasadniające umorzenie należności ze względu na ważny interes strony, które zdefiniowane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141 poz. 1365). Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dopatrzył się możliwości zastosowania ich w odniesieniu do Strony. W konsekwencji, zdaniem organu okoliczności sprawy nie uzasadniają umorzenia należności. Prowadzenie działalności wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów ale również z ryzykiem ponoszenia strat a przedsiębiorca ma ustawowy obowiązek odprowadzania składek. W ocenie ZUS-u A. B. nie wykazał, że opłacenie należności pozbawiłoby jego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych zobowiązany otrzymuje świadczenie w kwocie około 1.000,00 zł. netto. A. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Zakładu decyzją z [...] lipca 2006 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ta została uchylona w dniu [...] października 2006 r. w trybie art. 154 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071). Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał bowiem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony został z zachowaniem wymaganego terminu. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] listopada 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2006 r. Uzasadniając decyzję Prezes Zakładu powtórzył ustalenia organu I instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy, przytoczył również powołane w decyzji Zakładu przepisy u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ II instancji zaznaczył, że A. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podniósł okoliczności nieznanych uprzednio, a mających wpływ na ocenę zasadności odmowy umorzenia. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami. Podkreślił, że ze świadczeń należnych A. B. prowadzona jest skuteczna egzekucja administracyjna w kwocie 438,05 zł. miesięcznie, brak jest zatem całkowitej nieściągalności należności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia ważnego interesu A. B., który po potrąceniach egzekucyjnych dysponuje kwotą 1007,83 zł. zabezpieczającą niezbędne potrzeby życiowe. Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu, A. B. wniósł 30 grudnia 2006 r. (data nadania pocztowego) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podnosząc zarzut naruszenia obowiązującego prawa, w szczególności art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów wykonawczych, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi A. B. podał, że zaprzestanie prowadzenia w 1994 r. działalności gospodarczej spowodowane zostało utratą płynności finansowej a zadłużenie tej działalności doprowadziło skarżącego do utraty nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym w K. [...] i pozostania bez środków do życia. Jest inwalidą [...] grupy i mieszka u siostry, która sama jest chora i pozostaje w niedostatku. Otrzymywana przez skarżącego, po potrąceniach egzekucyjnych, kwota około 1.000,00 zł. miesięcznie jest oczywiście niewystarczająca na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania oraz kosztów leczenia. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku i oszczędności a działka rolnicza w K. [...] nie przynosi żadnego dochodu. Nie jest w tej sytuacji w stanie opłacić zadłużenia, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki w szczególności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia najniezbędniejszych potrzeb życiowych - co uzasadnia zdaniem skarżącego umorzenie należności składkowych na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. V Sa/Wa 873/07 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Możliwość taką stwarza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wymagało wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Sądu podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jak również Prezes Zakładu winni przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pogłębiając jednocześnie zaufanie obywatela do działań organu (art. 8 k.p.a.). W trakcie prowadzonego postępowania każdy organ administracji publicznej jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i zapewnić jej czynny udział w postępowaniu (art. 9 i art. 10 k.p.a.). Organ musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka ważnego interesu, bowiem pozostająca mu po potrąceniach egzekucyjnych do dyspozycji kwota 1007,83 zł. zabezpiecza jego niezbędne potrzeby życiowe zwłaszcza, że mieszka on u siostry i korzysta z jej pomocy dysponując równocześnie majątkiem w postaci działki rolnej nie przeanalizował wystarczająco argumentów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ przedwcześnie przyjął, że pozostają one bez wpływu na ocenę przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Tymczasem skarżący podnosił, że wprawdzie mieszka u siostry w W., jednakże nie może korzystać z jej pomocy. Siostra otrzymuje emeryturę w wysokości 850,00 zł oraz wymaga rehabilitacji. Prezes Zakładu nie odniósł się także do twierdzeń skarżącego wskazujących na brak możliwości zbycia działki, której jest współwłaścicielem oraz na brak przychodów z tej nieruchomości. Działanie organu II nie ma wyłącznie charakteru kontrolnego lecz jest także działaniem merytorycznym będącym takim samym aktem stosowania prawa jak rozstrzygnięcie organu I instancji. Sąd zaznaczył, iż podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, nie ocenione przez organ odwoławczy, mogą mieć istotne znaczenie dla wyjaśnienia sytuacji materialnej skarżącego a w konsekwencji ustalenia czy w sprawie skarżącego występuje przesłanka ważnego interesu, umożliwiająca umorzenie należności składkowych. W zawartych w uzasadnieniu wytycznych co do dalszego postępowania Sąd nakazał, dla prawidłowego wyjaśnienia czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), ustalenie wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego na zaspokojenie tych potrzeb, uwzględnienie wydatków na leki, żywność, mieszkanie i inne niezbędne do egzystencji i porównanie wysokości otrzymywanego miesięcznego dochodu skarżącego z wydatkami na zaspokojenie potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny potwierdził natomiast ustalenie organu, iż w sytuacji skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, która umożliwiałaby umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, iż zadłużenie składkowe skarżącego dotyczy okresu grudzień 1993 - sierpień 1994, a zatem Prezes Zakładu winien również wyjaśnić, z powołaniem właściwych przepisów, dlaczego w przedmiotowej sprawie należności nie uległy przedawnieniu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], kolejny raz utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r., wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych działający jako organ I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, iż brak było ze strony skarżącego przedłożenia dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na leczenie, utrzymanie, zapewnienie mieszkania. W ocenie organu skarżący , po potrąceniach egzekucyjnych , dysponuje wyłącznie na swoje potrzeby kwotą 1211 zł miesięcznie. Mieszkając u siostry nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania. Posiadana przez niego działka położona jest w strefie rekreacyjnej, co pozwala przyjąć, iż jej wartość będzie rosła. Równocześnie skarżący nie podjął żadnych kroków do jej sprzedaży. W konsekwencji, w ocenie organu, należało ponownie przyjąć, iż brak jest podstaw do umorzenia należności składkowych. Wypełniając wytyczne zawarte w wyroku WSA z 29 sierpnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, iż wobec skarżącego od 1995 r., chociaż z przerwami, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto należności składkowe zabezpieczone są poprzez wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na stanowiącej własność strony nieruchomości rolnej. Stojąc na stanowisku, iż należności składkowe nie uległy przedawnieniu Zakład przywołał art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w jej brzmieniu obecnym i przed nowelizacją. Skargą z dnia 8 listopada 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. zaskarżył decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2008 r. podnosząc z jednej strony swoją trudną sytuację materialną związaną z inwalidztwem i ciągle pogarszającym się stanem zdrowia z drugiej - stojąc na stanowisku, że jego należności wobec zakładu uległy przedawnieniu. W skardze skarżący powołał wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...] zapadły z jego powództwa przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. oddalający jego odwołanie od decyzji ZUS ustalającej wysokość jego zadłużenia z tytułu składek za okres od listopada 1993 r. do sierpnia 1994 r. na kwotę [...] zł. Równocześnie skarżący powiadomił o wniesieniu od tego wyroku apelacji do Sądu Apelacyjnego w W. i zarzucił organowi wydanie decyzji niekorzystnej dla strony przed rozpoznaniem apelacji. Ponownie też nie zgodził się z merytorycznymi argumentami organu odmawiającego umorzenia zadłużenia składkowego. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje stanowisko co do braku przesłanek do umorzenia zadłużenia w sytuacji, gdy skarżący pobiera świadczenia rentowe, z których prowadzona jest skutecznie egzekucja i gdy jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej, na której Zakład ustanowił hipotekę przymusową organ stwierdził, iż należności z tytułu zadłużenia nie są przedawnione. Stanowisko to oparł na wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...], w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., którym to wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił odwołanie A. B. od decyzji ZUS ustalającej wysokość zadłużenia z tytułu składek za okres od listopada 1993 r. do sierpnia 1994 r. na kwotę [...] zł. W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, przy obecnym rozpoznawaniu sprawy, A. B. złożył do akt odpis wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. [...] z dnia [...] marca 2009 r., sygn. [...]. Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu sprawy A. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o składki, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...], zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], w ten sposób, że stwierdził, iż należności z tytułu składek i odsetek określone w tej decyzji - to znaczy powstałe w okresie od listopada 1993 r. do sierpnia 1994 r.- uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu Sąd przesądził, że zobowiązanie składkowe wygasło najpóźniej z dniem 15 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawując wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sądy administracyjne dążą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktów wydanych przez organy administracji, w których doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie niniejszej kontrola sądowa obejmować musi także prawidłowość zastosowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie bowiem przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2006-Komentarz do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając w dniu [...] czerwca 2008 r. zaskarżoną decyzję związany był zatem oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 873/07, którym uchylona została jego poprzednia decyzja wydana w sprawie w dniu [...] listopada 2006 r. Rozpoznając sprawę na skutek skargi A. B. z 8 listopada 2008 r. Sąd stwierdza, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w uzasadnieniu wyroku z 29 sierpnia 2007 r. a dotyczących przesłanek do umorzenia należności. Zgodnie z wytycznymi, stosownie do zgromadzonych w toku postępowania i uzupełnionych przez stronę dowodów, organ odniósł się do całego zgromadzonego w sprawie materiału i wyczerpująco przeanalizował czy w sprawie występują przesłanki umożliwiające umorzenie zadłużenia. Zajmując stanowisko odmowne organ przedstawił też swój pogląd na zagadnienie przedawnienia zadłużenia skarżącego. W tej kwestii stwierdził, iż dochodzenie od strony należności składkowych nie jest przedawnione, ponieważ w dniu wprowadzenia nowelizacji przepisu art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. w dniu 1 stycznia 2003 r. należności nie były jeszcze przedawnione wobec zawieszenia biegu przedawnienia poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego a nadto należności te są zabezpieczone hipoteką. Sąd orzekający, z mocy art. 153 ppsa, także związany jest wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu. Dotyczyły one faktu, iż zadłużenie składkowe skarżącego powstało w okresie grudzień 1993 - sierpień 1994 i wymagały wyjaśnienia przez Prezesa Zakładu czy i ewentualnie dlaczego uległo lub nie uległo ono przedawnieniu. W ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji tej kwestii nie wyjaśnił dostatecznie. Jednakże już po jej wydaniu przez Prezesa Zakładu sprawę przedawnienia należności składkowych obciążających stronę przesądził prawomocnie Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. [...] w wyroku z dnia [...] marca 2009 r., sygn. [...]. Sąd Apelacyjny stwierdził, iż obciążające A. B. należności z tytułu składek i odsetek powstałe w okresie od listopada 1993 r. do sierpnia 1994 r.- uległy przedawnieniu a zobowiązanie składkowe wygasło najpóźniej z dniem 15 września 2004 r. i od tej daty w żadnej formie nie jest możliwe ich dochodzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, iż prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego stwierdzający, że zobowiązanie składkowe skarżącego wygasło najpóźniej w dniu 15 września 2004 r. czyni bezprzedmiotową sprawę administracyjną wszczętą wnioskiem A. B. z 6 lutego 2006 r. o umorzenie należności składkowych dotyczących prowadzonej przez niego do 1994 r. działalności gospodarczej. Zmienił się zatem stan faktyczny sprawy, który musi zostać uwzględniony przez organ ponownie orzekający w sprawie. Zgodnie z przyjętym w piśmiennictwie i orzecznictwie NSA poglądem z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kpa) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94). W sytuacji, gdy z dniem 15 września 2004 r. zobowiązanie skarżącego wygasło na skutek przedawnienia organ odwoławczy winien rozważyć zasadność uchylenia decyzji I instancji i umorzenia postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem strony z 6 lutego 2006 r. mając na uwadze art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Jak podnoszą komentatorzy artykułu 138 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ nie precyzuje on wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji - umarzając postępowanie organu I instancji, organ II instancji powinien kierować się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 kpa, czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 ust.1, lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło