V SA/Wa 314/19
WyrokWSA w Warszawie2019-08-28
Skład orzekający: Marek Krawczak, Arkadiusz Tomczak, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, powołując się na inne dowody, które doprowadziły go do przeciwnych wniosków?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, powołując się na inne dowody, które doprowadziły go do przeciwnych wniosków. Taka odmowa stanowi istotne naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu środków PFRON na wynagrodzenie pracownika E. S. z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Zarządu PFRON nakazującej zwrot środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Organ ustalił nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego E. S., argumentując, że pracodawca nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności w dniu zawarcia umowy. Strona skarżąca kwestionowała tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka E. S. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną w części dotyczącej E. S.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego E. S. oraz zasądził od Prezesa Zarządu PFRON na rzecz K. we W. kwotę 1080 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi K. we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne: 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego E. S.; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz K. we W. kwotę 1080 zł (tysiąc osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi K. spółka z o.o. z siedzibą we W. (dalej
jako: "Skarżąca" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON" lub
"organ"), z dnia [...] grudnia 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia
[...] września 2018 r. w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji
składek na ubezpieczenia społeczne.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Prezes Zarządu PFRON na podstawie danych zamieszczonych w raporcie z
czynności sprawdzających przeprowadzonych w dniu 2 lutego 2018 r. oraz
dokumentacji przedstawionej przez pracodawcę ustalił następujące nieprawidłowości
w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika
niepełnosprawnego przez Stronę za okresy sprawozdawcze w PFRON od września
2017 r. do grudnia 2017 r.:
- umowa o pracę z p. K. S. została zawarta dnia 31
sierpnia 2017 r. Orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 25 sierpnia 20161 r. zostało
przedstawione pracodawcy w dniu 1 września 2017 r. W związku z powyższym
pracodawca w dniu zawarcia umowy z ww. pracownikiem nie posiadał dokumentu
potwierdzającego jego niepełnosprawność,
- umowa o pracę z p. E. S. została zawarta dnia 31 sierpnia 2017 r.
Orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 24 sierpnia 2017 r. zostało przedstawione
pracodawcy w dniu 1 września 2017 r.
W związku z powyższym pracodawca w dniu zawarcia umowy z ww.
pracownikiem nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność,
- umowa o pracę z p. M. N. została zawarta dnia 8 czerwca 2017 r.
Orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 18 stycznia 2016 r. zostało przedstawione
pracodawcy w dniu 9 czerwca 2017 r.
W związku z powyższym pracodawca w dniu zawarcia umowy z ww.
pracownikiem nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność.
Z danych znajdujących się w posiadaniu organu I instancji wynika, że Strona
otrzymała dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracowników niepełnosprawnych za
okresy sprawozdawcze w PFRON od września 2017 r. do grudnia 2017 r. w łącznej
kwocie 10 800,00 zł.
W związku z powyższym, pismem z dnia 12 marca 2018 r. wezwano
pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych kwocie 10 800,00 zł w terminie 3 miesięcy od
otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości
podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.
Strona nie dokonała zwrotu środków w terminie wskazanym w wezwaniu z
dnia 12 marca 2018 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2018 r. Stronę zawiadomiono o wszczęciu z urzędu
postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych
stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za
okresy sprawozdawcze w PFRON od września 2017 r. do grudnia 2017 r.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. Strona przedstawiła swoje stanowisko w
sprawie i zwróciła się z wnioskiem o dopuszczenie dowodów i oświadczeń
stanowiących załącznik do pisma oraz o przesłuchania świadka K. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego
z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji",
wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia
wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną;
przesłuchania świadka E. L. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art.
2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób
niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności,
że osoba ta jest osobą niepełnosprawną; przesłuchania świadka E. S. na
okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia
ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy
przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.
W dnu 27 sierpnia 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wydał postanowienie o
odmowie przeprowadzenia dowodu z:
- przesłuchania świadka K. S. na okoliczność
prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww.
pracownika do stanu osób niepełnosprawnych , w tym daty powzięcia wiedzy przez
pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną;
- przesłuchania świadka E. L. na okoliczność prawidłowego
zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu
osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o
okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną;
- przesłuchania świadka E. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego
z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób
niepełnosprawnych , w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności,
że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie
zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych
tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy
sprawozdawcze w PFRON od września 2017 r. do grudnia 2017 r.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył w dniu 11 października 2018r.
wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezes Zarządu
PFRON uchylił swoją decyzję jako organu I instancji i orzekł o zwrocie środków
przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika
niepełnosprawnego Emila S., za okresy sprawozdawcze wrzesień, październik,
listopad, grudzień 2017 r. E. S.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o
rehabilitacji osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób
niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia
potwierdzającego niepełnosprawność. W związku z tym, jednym z warunków
koniecznych do spełnienia efektu zachęty jest przedstawienie pracodawcy ważnego
orzeczenia najpóźniej w dniu podpisania umowy o pracę.
W świetle art. 1 tej ustawy pracodawca musi dysponować orzeczeniem
potwierdzającym niepełnosprawność osoby zatrudnianej. W przeciwnym przypadku
pracodawca nie mógł zostać przekonany do zatrudnienia tej osoby tym, że będzie
mógł na nią uzyskać pomoc na zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Zatem w
przypadku, gdy zatrudniana osoba nie przedstawiła w dniu podpisania umowy o
pracę orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, nie można wykazać efektu
zachęty.
Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (...) w
przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów
zgromadzonych przez Fundusz tub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes
Zarządu PFRON wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w
zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.
Zgodnie natomiast z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji (...) stanowiącym
podstawę wydania zaskarżonej decyzji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w
kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej
wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych
nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych
środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w
wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu środków dokonuje się
w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia
okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.
Organ odwoławczy zauważył, iż w dniu 11 czerwca 2018 r. do Funduszu
wpłynęło oświadczenie K. S. , w którym wskazał, że
orzeczenie do pracodawcy złożył w dniu podpisania umowy o pracę. W tym samym
dniu wpłynęło także oświadczenie M. N. , w którym wskazała, że
orzeczenie do pracodawcy złożyła w dniu podpisania umowy o pracę, tj. w dniu
31 sierpnia 2017 r. Jednakże w dniu 11 października 2018 r. wpłynęło kolejne
oświadczenie M. N. w którym pracownik wyjaśnił, że w
pierwszym oświadczeniu wykazał omyłkowo datę "31 sierpnia 2017 r." zamiast
"8 czerwca 2017 r.".
Prezes Zarządu PFRON uznał wyjaśnienia strony za wiarygodne i ustalił, że
orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. N. wpłynęło do pracodawcy w
dniu podpisania umowy o pracę.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że K. S.
oraz M. N. zostali zatrudnieni w warunkach efektu zachęty, dlatego
dofinasowanie do ww. wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zostało
pobrane należnie.
Organ zauważył, że w toku postępowania strona nie przedstawiła
oświadczenia pracownika - E. S. dotyczącego daty przekazania orzeczenia
do pracodawcy, które mogłoby potwierdzać, że pracodawca w dniu zatrudnienia ww.
pracownika był w posiadaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ww.
pracownika.
Odnosząc się zaś do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 78 §
2 w zw. z art.. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks
postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej:
"k.p.a.") poprzez bezzasadne wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia
dowodów organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowym postanowieniu
wyczerpująco wyjaśniono, że przedmiotem dowodów, o które przeprowadzenia
wniosła strona, zostały stwierdzone inny mi dowodami, wobec czego zgodnie z
treścią art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku
uwzględniać żądania strony.
Reasumując, organ stwierdził, iż w związku z faktem, że Skarżąca nienależnie
pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego E. S.
za okresy sprawozdawcze: od września 2017 r. do grudnia 2017 r. w łącznej
wysokości 4500,00 zł i jest zobowiązana do ich zwrot zwrotu wraz z odsetkami w
wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania
do dnia wpłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu z dnia [...] grudnia 2018 r. w całości oraz o
zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 2 a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, przez błędną wykładnię
tego przepisu przyjmującą, że jedynym/wyłącznym z warunków spełnienia efektu
zachęty jest przedstawienie pracodawcy ważnego orzeczenia o
niepełnosprawności w dniu podpisania umowy o pracę, podczas gdy prawidłowa
jego interpretacja sprowadza się do uznania, że spełnienie tego warunku
następuje w sytuacji, gdy w momencie zatrudnienia pracownika pracodawca
posiadł wiedzę o jego niepełnosprawności wynikającą z jakiegokolwiek
dokumentu lub oświadczenia tzw. otwarty katalog dowodowy umożliwiający
weryfikację statusu osoby niepełnosprawnej.
2. art. 8 § 1 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 a k.p.a. oraz w zw. z art. 6 ust.
5 lit. c, art. 34 i art. 35 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17
czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem
wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, polegające na prowadzeniu
postępowania administracyjnego, w tym dokonanie oceny zebranego materiału
dowodowego, w sposób wyłączający realizację zasady pogłębiania zaufania do
organów administracji publicznej i niedokonanie rozstrzygnięcia na korzyść
strony, pomimo wykazania, dowodami z dokumentów tj.: odpisem orzeczeniem o
niepełnosprawności z dnia 22 stycznia 2013 r. z adnotacją "za zgodność z
oryginałem (...) z dnia 3 lipca 2017 r wnioskiem E. S. o dokonywanie
wypłat z tytułu wynagrodzenia przelewem na rachunek złożonego pracodawcy
osoby niepełnosprawnej z dnia 10 lipca 2017 r. kwestionariuszem osobowym
pracownika E. S. z dnia 25 sierpnia 2017 r. oraz oświadczeniami E. L. , że w momencie zatrudnienia E. S.
pracodawca miał wiedzę o
okoliczności, że ten pracownik jest osobą niepełnosprawną;
3. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przez to niewydanie przez
organ decyzji umarzającej postępowanie, z powodu jego bezprzedmiotowości,
skoro w momencie zatrudnienia E. S., pracodawca posiadał wiedzę o jego
niepełnosprawności, przez co spełnił jeden z warunków uzyskania efektu
zachęty;
4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji należytego
uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności:
a. nie wyjaśnienie w sposób dostateczny przez organ przyczyn, z powodu
których uznał za wystarczające do nakazania zwrotu środków
przekazanych tytułem dofinansowania, dowody zgromadzone w
postępowaniu,
b. brak umotywowania przesłanek, dla których innym dowodom odmówiono
wiarygodności, w szczególności dokumentom stanowiącym załącznik do
pisma strony z dnia 16 września 2018 r. i wniosku o ponowne rozpatrzenie
sprawy z dnia 11 października 2018 r.;
c. brak odniesienia się przez organ do wyjaśnień, twierdzeń oraz wniosków,
w zakresie dokonania prawidłowej interpretacji art. 6 ust. 5 lit. c, art. 34 i
art. 35 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014
r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym
w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu;
d. niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w zakresie korelacji
normy art. 2 a ust. 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej z przepisami Rozporządzenia Komisji (UE) nr
651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje
pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i
108 Traktatu, w kontekście ich zastosowania do rozstrzygnięcia
sprawy;
5. art. 78 § 2 zdanie in fine k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.,
przez bezzasadne wydanie przez Organ postanowienia oddalającego wnioski
dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków E. L. i E. S., zgodnie z wnioskiem strony;
6. art. 22 § 1 k.p. przez przyjęcie, że podczas rekrutacji, jak i czynności
związanych jedynie z technicznym podpisaniem umowy o pracę, a nie
faktycznym rozpoczęciem wykonywania przez pracownika czynności w
ramach stosunku pracy, pracodawca może żądać od pracownika okazania
pełnego odpisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zatem dokumentu,
który oprócz wskazana, że dana osoba jest osobą niepełnoprawną, zawiera
dane dotyczące stopnia niepełnosprawności, jak i jednostki chorobowej z
uwagi, na którą dana niepełnosprawność oraz stopień niepełnosprawności
posiada. W ocenie Strony posiadanie tak szerokiego zakresu danych na
etapie rekrutacji/jedynie formalnego podpisania umowy o pracę jest
nieuprawnione (minimalizacja danych). Zbyt wczesne posiadanie przez
pracodawcę takowych danych może spowodować nieuprawnioną niechęć
zatrudnienia danej. Zgodnie z punktem 52 preambuły do rozporządzenia
Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre
rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i
108 Traktatu wspieranie szkoleń oraz rekrutacji i zatrudnienia pracowników
znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników
niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej
Unii i jej państw członkowskich, tym samym uznać należy, że aby wspieranie
zatrudnienia miało szansę realizacji (brak stosowania przez pracowników
pośredniej dyskryminacji), wiedza pracodawcy na etapie rekrutacji/formalnego
podpisywania umowy o pracę winna ograniczać się jedynie do wiedzy, że
dana osoba jest osobą niepełnosprawną.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej:
"p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem
wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu
pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające
w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do
właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie
naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla
zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem
administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do
treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie
będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
prawną.
Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych wskazanymi przepisami
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do zarzutów skargi w pierwszej kolejności rozpoznać należy
zarzuty dotyczące naruszeń przepisów prawa procesowego, gdyż ich uwzględnienie
spowoduje bezcelowość rozważań w zakresie sformułowanych zarzutów prawa
materialnego.
Istotne w sprawie są oświadczenia pracowników Skarżącej wskazujące datę w
której do pracodawcy wpłynęło orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność osoby
zatrudnianej. I tak w K. S. w przedłożonym organowi oświadczeniu
wskazał, że orzeczenie do pracodawcy złożył w dniu podpisania umowy o pracę. Po
przeprowadzeniu postepowania odwoławczego do takich samych wniosków doszedł
organ również w stosunku do M. N., która to również w oświadczeniu
wskazała, że orzeczenie do pracodawcy złożyła w dniu podpisania umowy o pracę,
tj. w dniu 31 sierpnia 2017 r.
Jak już wskazano powyżej organ II instancji uznał wyjaśnienia Strony za
wiarygodne i uznał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. N.
wpłynęło do pracodawcy w dniu podpisania umowy o pracę, w odpowiedni sposób
korygując decyzję organu I instancji.
Spór zatem dotyczy jedynie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem
dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego E. S. Co
znalazło swój wyraz w stanowisku pełnomocnika Skarżącej, który na rozprawie w
dniu 28 sierpnia 2019 r. wniósł o uchylenie decyzji właśnie w tej części.
Organ uznał, iż skoro w toku postępowania Strona nie przedstawiła
oświadczenia pracownika E. S. dotyczącego daty przekazania orzeczenia do
pracodawcy, które mogłoby potwierdzać, że pracodawca w dniu zatrudnienia ww.
pracownika był w posiadaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ww.
pracownika, to istnieje konieczność zwrotu dofinasowania pobranego na E. S., gdyż ww. pracownik nie
został zatrudniony w warunkach efektu zachęty, co
oznacza, że pracodawca nie spełnił warunku ubiegania się o dofinasowanie do
wynagrodzenia ww. pracownika.
Należy jednakże zauważyć, iż choć w przypadku E. S. strona skarżąca
nie przedstawiła oświadczenia pracownika podobnego w treści do oświadczeń M. N.
i K. S., to jednak wniosła wnioski dowodowe o
przesłuchanie w charakterze świadka E. S. na okoliczność prawidłowego
zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu
osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o
okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.
W ocenie Sądu, odmowa przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę
dowodów z przesłuchania świadka E. S., z powołaniem się przez organy obu
instancji na zgromadzone w sprawie dowody narusza w istotny sposób powołane
wyżej przepisy postępowania administracyjnego, a uchybienie to mogło mieć istotny
wpływ na wynik sprawy. Organ nie może bowiem odmawiać przeprowadzenia
dowodu, powołując się na to, że na podstawie innych dowodów doszedł do
przeciwnych wniosków. Stanowi to istotne naruszenia obowiązku wyczerpującego
zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnia obawy o prowadzenie
postępowania, pod z góry przesądzone rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadą
pogłębiania zaufania do organów państwa.
Podkreślenia wymaga, iż organ prowadzący postępowanie, na podstawie art.
7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., obowiązany jest w postępowaniu
wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia
stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes
obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący
całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału
dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki
sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy
będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej
uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do
wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu
sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się
oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy
dowodowej.
W ocenie Sądu, postępowanie, w którym zapadła zaskarżona decyzja Prezes
Zarządu PFRON oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, dotknięte są
wadami wynikającymi z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania
administracyjnego, odnoszących się do kwestii gromadzenia materiału dowodowego
i jego oceny. Zarówno bowiem organ odwoławczy, jak i organ I instancji, nie dopełnili
obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do jej
rozstrzygnięcia.
Nie można się bowiem zgodzić ze stanowiskiem Prezes Zarządu PFRON, że
przedmiotem dowodów, o które przeprowadzenia wniosła strona, zostały stwierdzone
inny mi dowodami.
Podkreślić należy, iż sam organ pismem z dnia 19 lipca 2017 r. wezwał Stronę
do przesłania oświadczenia o dacie wpływu orzeczenia o niepełnosprawności
pracowników niepełnosprawnych do pracodawcy. W sytuacji kiedy Skarżąca nie
przedstawiła żądanego oświadczenia E. S., a natomiast wniosła o
przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka E. S., to jak już
stwierdzono powyżej ten wniosek Strony należało uwzględnić.
Trzeba stwierdzić, że wyrażanie oceny dowodu "z góry", zanim zostanie on
przeprowadzony i w ten sposób eliminowanie go z katalogu dowodów mających
znaczenie dla sprawy, w ocenie Sądu jest niedopuszczalne.
Nie tylko nie ma to bowiem nic wspólnego z zasadą prawdy obiektywnej
wynikającą z treści art. 7 k.p.a., ale niewątpliwie narusza również zasadę zaufania do
organów administracji określoną w art. 8 k.p.a.
Przypomnieć należy, że stosownie do dyspozycji art. 75 k.p.a., jako dowód
może posłużyć wszystko co jest zgodne z prawem i może przyczynić się do
wyjaśnienia sprawy. Podkreślić także trzeba, że Kodeks postępowania
administracyjnego nie wskazuje dowodów "mocniejszych" oraz "słabszych",
przyjmując zasadę równej mocy środków dowodowych (Kodeks postępowania
administracyjnego - komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2014, s.
316) i nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać
pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks
postępowania administracyjnego - komentarz, Warszawa 2009, s. 317).
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że w sytuacji gdy wniosek
dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku
postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego
przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone
przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów.
Możliwość przeprowadzenia dowodu jest bowiem podstawową gwarancją
procesową. Jeżeli zatem strona zgłasza dowód, to organ może nie uwzględnić
wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony.
Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia
sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien
być dopuszczony. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności
procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy
strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom
postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji. Organy administracji
obowiązane są do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy i nie
mogą dowolnie selekcjonować dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, co
oznacza, że nie mogą odmawiać przesłuchania świadka zgłaszanego przez
Skarżącą na okoliczności przez niego przytaczane, z tego np. powodu, że według
organu okoliczności te są już wyjaśnione.
Sąd za zasadne zatem uznał podniesione przez stronę skarżącą zarzuty
naruszenia art. 10 k.p.a. jak również art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9
k.p.a. w powiązaniu z art. 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a.
poprzez bezzasadne wydanie przez organ postanowienia oddalającego wniosek
dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka E. S., zgodnie z
wnioskiem strony.
W ocenie Sądu, inaczej przedstawia się sytuacja w przedmiocie odmowy
przesłuchania jako świadka E. L. W toku postępowania administracyjnego
świadek ten kilkakrotnie składał wyjaśnienia w sprawie i przedstawiał swoje
stanowisko odnośnie daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że
osoba ta jest osobą niepełnosprawną.
Jak słusznie wskazał organ administracji w zaskarżonej decyzji początkowo
E. L. poinformowała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ww.
pracownika zostało przedstawione pracodawcy w dniu 1 września 2017 r. Następnie
w dniu 15 października 2018 r. (wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy)
wpłynęło oświadczenie E. L. informujące, iż orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności ww. pracownika zostało dostarczone do pracodawcy w dniu 31
sierpnia 2017 r.
Organ ocenił oświadczenia składane przez E. L. i uznał jej
wyjaśnień strony dotyczących daty wpływu orzeczenia E. S. za
niewiarygodne, gdyż dopiero po wydaniu decyzji nakazującej zwrot dofinasowania
E. L. postanowiła dokonać zmiany wcześniej przedstawionego stanowiska.
Sąd przypomina, iż co prawda strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada
uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu. Jednakże uprawnienie
to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności
zapewnienia szybkości postępowania.
Jak już wskazano, nie ma konieczności niejako ponownego odbierania
wyjaśnień od E. L., gdyż pracownik ten swoje stanowisko i wiedzę na
temat daty dostarczenia do pracodawcy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności
E. S. już przedstawił przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy może w ponownym postępowaniu skonfrontować jedynie
uzyskane już od E. L. oświadczenia z ewentualnymi zeznaniami E. S. I jeżeli z zeznań ww. pracownika
niepełnosprawnego będzie wynikać
konieczność przesłuchania E. L., to dopiero wtedy należy dokonać tej
czynności dowodowej.
Rozpatrując sprawę ponownie organ administracji będzie zobowiązany do
uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu,
zapewniając jednocześnie Skarżącej czynny udział w każdym stadium
postępowania.
Powyższe naruszenia w zakresie braku przesłuchania świadka E. S. i
bezzasadnym wydaniem postanowienia oddalającego wnioski dowodowe o
przesłuchanie w charakterze świadka E. S., zdaniem Sądu, mogły mieć
istotny wpływ na wynik sprawy; skoro bowiem na obecnym etapie ustalenia faktyczne
są niepełne, to dopiero dokonanie dalszych niezbędnych ustaleń pozwoli na
wyrażenie kompleksowej, właściwej oceny tak zgromadzonego materiału, która może
być odmienna od przedstawionej w decyzjach organów administracji. Tym bardziej
zaś wskazane przez Sąd naruszenia organu w zakresie oceny już zgromadzonych w
sprawie dowodów, mogą przełożyć się na inny wynik sprawy niż ujęty w zaskarżonej
decyzji, podobnie jak korzystna dla Skarżącej analiza oświadczeń M. N. i
K. S.
Z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w
sprawie, przedwczesnym jest odnoszenie się do podniesionych zarzutów naruszenia
prawa materialnego, w tym do załączonego do skargi pisma Ministra Rodziny Pracy
Biura Pełnomocnika Rządu Do Spraw Osób Niepełnosprawnych znak [...], z dnia [...] października 2017 r.,
które to pismo - w opinii strony
skarżącej - formułuje zasadę otwartego katalogu dowodowego umożliwiającego
weryfikację statusu osoby niepełnosprawnej.
Z powyższych względów, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w części
dotyczącej środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń
pracownika niepełnosprawnego E. S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ II instancji zobowiązany
jest naprawić wskazane uchybienia. Przede wszystkim organ powinien w sposób
wyczerpujący ustalić stan faktyczny w sprawie, w szczególności poprzez
przesłuchanie świadka E. S. wskazywanego przez Skarżącą.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło