V SA/Wa 3173/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu [...] maja 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Decyzja została doręczona w dniu 3 czerwca 2016 r. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." Powołany przepis dopuszcza możliwość doręczenia zastępczego, w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, poprzez pozostawienie przesyłki dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Pismem z 15 lipca 2016 r. J. P. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wyjaśnił, że decyzję odebrała jego znajoma, która przekazała pismo babci skarżącego. Wnioskodawca przedłożył oświadczenie M. P. z treści którego wynika, iż jest ona osobą starszą i zapomniała poinformować wnuka o przesyłce. Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka polegająca na uprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2016 r. skoro decyzję odebrał pełnoletni domownik (M.M.), która podjęła się oddania jej adresatowi, lecz pomimo tego świadomie przekazała decyzję osobie z zanikami pamięci – nie będącej adresatem decyzji. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie J. P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: - art. 7 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji wydania odmownego postanowienia; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji prowadzenie całego postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do administracji publicznej; - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu; - art. 77 k.p.a poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji nie rozpatrzenie w sposób obiektywny całego materiału dowodowego; - art. 80 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, z powodu błędnej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego postępowania ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że jeśli przesyłkę odebrała inna osoba, która następnie nie dostarczyła jej do rąk adresata, przyjąć należy, że adresat nie ponosi winy. Zaznaczył, ze jako strona postępowania dostarczył wszystkie niezbędne dokumenty wraz z oświadczeniami M. M. oraz K. P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny uwzględnia każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania orzeczenia stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa, określone zostały w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem rozważań Sądu jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] maja 2016 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie Sąd uznał, że organ nie naruszył przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W przypadku, gdy decyzja organu administracji publicznej jest doręczana stronom, warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe doręczenie decyzji stronie. O uchybieniu terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko wówczas, gdy termin w ogóle rozpoczął swój bieg. W niniejszej sprawie organ uznał, że decyzja z dnia [...] maja 2016 r. została skarżącemu doręczona w trybie art. 43 k.p.a. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący wskazał natomiast, że przedmiotową decyzję odebrała jego znajoma, która przekazała pismo babci skarżącego. Wnioskodawca zaznaczył, że M. P. jest osobą w podeszłym wieku i ma poważne problemy z pamięcią. Nie przekazała mu pisma i zupełnie o nim zapomniała. Z listem mógł się zapoznać dopiero w dniu 8 lipca 2016 r. Wobec powyższego przypomnieć należy, że w myśl art. 58 § 1 i 2 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej w przedmiocie przywrócenia terminu bądź ewentualnie odmowy jego przywrócenia powinno być zatem poprzedzone szczegółową analizą materiału dowodowego pod kątem zaistnienia wszystkich wskazanych wyżej przesłanek. Jeżeli którakolwiek z przesłanek nie zostanie spełniona, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest możliwe. Należy także zaznaczyć, że przy ocenie braku winy organ administracyjny winien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy". Brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m.in. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2005, Wydanie 7, str. 334 oraz m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 369/05). W ocenie Sądu, stanowisko organu II instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jest prawidłowe. Wskazać należy, że zgodnie z utrwaloną już linią orzecznictwa, uprawdopodobnienie braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były nie do przewidzenia oraz nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jest więc uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W związku z tym nawet lekkie niedbalstwo wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Uprawdopodabniając brak swojej winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi skarżący w toku całego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego podnosi, że M. M., która odebrała przesyłkę, nie przekazała przesyłki skarżącemu lecz jego babci, która jest osobą w podeszłym wieku i zapomniała przekazać przesyłkę adresatowi. Zatem, zdaniem skarżącego, fakt że zapoznał się on z treścią decyzji dopiero w dniu 8 lipca 2016 r. zawiniony został przez osoby trzecie, a tym samym brak było jego winy w naruszeniu terminu do wniesienia odwołania. Z twierdzeniem tym nie sposób się zgodzić. Doręczenie decyzji z dnia [...] maja 2016 r. nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Aby doręczenie zastępcze było skuteczne, przesyłka musi zostać przekazana dorosłej, tzn. pełnoletniej osobie, która faktycznie zamieszkuje z osobą będącą adresatem przesyłki. Jednocześnie już samo pobranie przez domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, iż domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest bowiem już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Skoro wiec skarżący nie kwestionuje, że wymienione powyżej przesłanki doręczenia zastępczego, określone w art. 43 k.p.a., wystąpiły w niniejszej sprawie, to uznać należy, że doręczenie to nastąpiło skutecznie. W rozpoznawanej sprawie wszystkie ustawowo określone wymagania wobec osoby, której przesyłkę można przekazać zostały spełnione. Skarżący jako osoba poinformowana pismem z 21 stycznia 2016 r. o toczącym się postępowaniu administracyjnym i mogąca spodziewać się korespondencji od organu, powinna była, zachowując odpowiednią staranność, zadbać o swoje sprawy i jeżeli nie chciała, aby korespondencja skierowana do niej przekazywana była domownikom, powinna była podjąć działania mające temu zapobiec (chociażby, poprzez poproszenie domowników o nieodbieranie takiej korespondencji lub złożenie zastrzeżenia na poczcie). Jeżeli skarżący takich działań nie podjął, to w rezultacie przesyłka skierowana do niego i odebrana przez dorosłego domownika, doręczona została poprawnie i nawet jeżeli nie została przekazana przez tego domownika skarżącemu, to nie można w tej sytuacji uznać, że późniejsze zapoznanie się z treścią decyzji z [...] maja 2016 r. i w konsekwencji naruszenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji nastąpiło bez winy skarżącego. Ponadto, skoro należy przyjąć, że decyzja została doręczona skarżącemu w sposób wskazany w art. 43 k.p.a., tj. zastępczy a przesyłkę odebrano w miejscu zamieszkania skarżącego, to takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obciążają skutki działania osoby, której tę decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona jej wprost (do rąk własnych). Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata postanowienia lub decyzji (por. wyrok NSA z 20 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08 oraz postanowienie NSA z 21 marca 2010 r., sygn. akt II Fz 12/12, obydwa dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach – https://cbois.nsa.gov.pl). Reasumując Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie przez niego terminu nastąpiło bez jego winy. Organ administracji słusznie zatem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie stwierdził przy tym naruszenia przepisów wskazywanych w skardze tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, co dawało podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.