V SA/Wa 3186/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny z tytułu mandatu karnego kredytowanego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A.W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto, z którego to wynagrodzenia utrzymują się 4 osoby i które w całości pokrywa bieżące wydatki. Wyjaśnił, iż jego żona "od niedawna została przyjęta na pół etatu". Zaznaczył również, że ani on ani żona nie posiadają oszczędności. Następnie wskazał, że "miesięczny koszt utrzymania mieszkania (czynsz + światło) to [...] zł. Reszta pieniędzy idzie na żywność, ciuchy, buty oraz chemię". W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 6 marca 2015 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. W piśmie z dnia 20 marca 2015 r. (data nadania) wnioskodawca wyjaśnił, iż obecnie oboje z żoną pozostają bez pracy. Do pisma dołączył kopię informacji z Powiatowego Urzędu Pracy oraz kopię umowy zlecenia żony. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wyjaśnić także należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Oznacza to, że sąd musi dysponować niezbędnymi informacjami pozwalającymi na ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego posiadania strony oraz na dokonanie jego oceny przy uwzględnieniu ponoszonych przez nią niezbędnych wydatków. W orzecznictwie podkreśla się również, że dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych nie może być obojętna wysokość ciążącego na wnioskującej stronie wpisu sądowego (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; orzeczenia NSA są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca był wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia, mimo tego nie wykonał należycie zarządzenia z dnia 9 marca 2015 r. W tym zakresie wskazać trzeba, iż skarżący został wezwany do udzielenia informacji gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane, ile wynosi wynagrodzenie jego żony, czy osoby wraz z którymi prowadzi gospodarstwo domowe posiadają rachunki bankowe, lokaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości, ewentualnie inny majątek ruchomy znacznej wartości, jakie są miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem. Jednocześnie wnioskodawca został wezwany do złożenia zaświadczeń o bezrobotności lub zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności otrzymywanych przez wnioskodawcę i osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe oraz innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuacje materialną. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na zadane w zarządzeniu pytania i nie nadesłał stosownych dokumentów. Za niewystarczające przy tym należało uznać oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na formularzu PPF (utrzymanie mieszkania (czynsz + światło) – [...] zł oraz "reszta pieniędzy idzie na żywność, ciuchy, buty oraz chemię" ), jak również dołączenie do pisma z dnia 20 marca 2015 r. (data nadania) kopii informacji z Powiatowego Urzędu Pracy oraz kopii umowy zlecenia żony. Należało nadto mieć na uwadze, iż we wniosku złożonym na formularzu PPF z dnia 12 stycznia 2015 r. skarżący oświadczył, iż jego żona "od niedawna została przyjęta na pół etatu". Następnie, wezwany do nadesłania zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. (data nadania) wskazał, że żona nie pracuje. Jednocześnie do ww. pisma dołączył kopię umowy zlecenia żony, z której to wynika, że umowa ta została zwarta na czas określony, tj. od [...].01.2014 r. do [...].12.2014 r. Powyższe oświadczenia oraz złożone dokumenty są niespójne. Skoro bowiem wnioskodawca twierdzi, że jego żona obecnie nie pracuje to winien – zgodnie z wezwaniem – przedstawić zaświadczenie o bezrobotności żony. Zaświadczenia takiego wnioskodawca nie przedstawił. Faktu pozostawania bez pracy nie może natomiast potwierdzać nadesłana umowa zlecenia, bo choć w istocie wynika z niej, że została zawarta na czas określony, tj. od [...].01.2014 r. do [...].12.2014 r., to okoliczność ta nie wyklucza, iż po [...].12.2014 r. żona wnioskodawcy ponownie podjęła pracę. Zwłaszcza, że w formularzu PPF z dnia 12 stycznia 2015 r. skarżący oświadczył, iż jego żona "od niedawna została przyjęta na pół etatu". Stwierdzić zatem trzeba, iż wnioskodawca złożył oświadczenia niepełne i nierzetelne, nie przedstawił również istotnych dla oceny wniosku dokumentów. Wobec tego, nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.