V SA/Wa 32/11

WyrokWSA w Warszawie2011-05-26

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Piotr Kraczowski, Jarosław Stopczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy niedotrzymanie 5-letniego zobowiązania do realizacji programu rolnośrodowiskowego w jednym roku (2009) skutkuje koniecznością zwrotu wszystkich pobranych płatności rolnośrodowiskowych z lat 2005-2009, mimo że w poprzednich latach program był realizowany?
Ratio decidendi
Niedotrzymanie 5-letniego zobowiązania do realizacji programu rolnośrodowiskowego, nawet jeśli nastąpiło tylko w jednym roku okresu zobowiązania, stanowi samoistną przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Brak realizacji programu na zadeklarowanym obszarze oznacza niedotrzymanie zobowiązania, co skutkuje obowiązkiem zwrotu środków.
Stan faktyczny
Skarżąca K. M. wnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2005-2009. Po przyznaniu płatności i ich wypłaceniu, w wyniku kontroli w 2010 r. stwierdzono brak realizacji wymaganego pakietu rolnośrodowiskowego na jednej z działek w roku 2009. W konsekwencji uchylono decyzję przyznającą płatność na rok 2009 i wszczęto postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2005-2009. Organ administracji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, a Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne ustalenie obowiązku zwrotu płatności za lata poprzedzające rok 2009 oraz naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. M. (zwaną dalej: skarżącą) decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2010 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym. K. M. (wcześniej W.) złożyła [...] maja 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. Skarżąca zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjna nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] lutego 2006 r. przyznał stronie płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł. Płatność przyznana powyższą decyzją została zrealizowana na rachunek bankowy skarżącej [...] marca 2006 r. Skarżąca złożyła wniosek kontynuacyjny [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] listopada 2006 r. przyznał skarżącej płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy do powierzchni [...] ha z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł na rok 2006. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] lutego 2007 r. Skarżąca [...] kwietnia 2007 r. złożyła wniosek kontynuacyjny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] stycznia 2008 r. przyznał skarżącej płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy do powierzchni [...] ha z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł na rok 2007. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] lutego 2008 r. Skarżąca [...] czerwca 2008 r. złożyła wniosek kontynuacyjny. We wniosku skarżąca zadeklarowała pakiet ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2008 r. przyznał skarżącej płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł na rok 2008. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] stycznia 2009 r. Skarżąca [...] maja 2009 r. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał skarżącej wnioskowaną płatność do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł. Powyższa płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] stycznia 2010 r. Następnie [...] marca 2010 r. w gospodarstwie skarżącej stwierdzono, iż powierzchnia użytkowana rolniczo w pakiecie K01b wyniosła [...] ha. W związku z powyższym [...] marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r., następnie decyzją z [...] kwietnia 2010 r. uchylił decyzję nr [...] z [...] listopada 2009 r. i odmówił przyznania płatności na rok 2009. Skarżąca nie wniosła odwołania od ww. decyzji. Następnie skarżąca została [...] maja 2010 r. poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Prezesa ARiMR decyzją nr [...] z [...] lipca 2010 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł. Od ww. decyzji skarżąca złożyła do Prezesa ARiMR o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją [...] października 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zostały przyznane skarżącej decyzjami: z [...] lutego 2006 r., z [...] listopada 2006 r., z [...] stycznia 2008 r., z [...] grudnia 2008 r. i z [...] listopada 2009 r. oraz zostały zrealizowane i przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm. dalej zwanego: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") – pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1 zwana dalej "płatnością rolnośrodowiskową" jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro przewidzianej w Planie, w ramach następujących pakietów: 1. rolnictwa zrównoważonego, 2. rolnictwa ekologicznego, 3. utrzymywania łąk ekstensywnych, 4. utrzymywania pastwisk ekstensywnych, 5. ochrony gleb i wód, 6. tworzenia stref buforowych, 7. ochrony lokalnych ras zwierząt gospodarskich. Prezes ARiMR podkreślił, że skarżąca otrzymała płatność rolnośrodowiskową do pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w ramach zadań realizowanych w ramach pakietu K01b, należy między innymi dokonać w zależności od gatunków roślin w plonie głównym - obsiew pola w terminie do 30 września. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli na miejscu [...] marca 2010 r. stwierdzono brak realizacji pakietu K01b na działce ewidencyjnej nr [...]. W związku z tym organ stwierdził, że skarżąca nie wykonała zadań w ramach pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy, ponieważ na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono chwasty, mech i jednoroczne sosny co jednoznacznie wskazuje na brak realizacji pakietu K01b. Prezes ARiMR podkreślił również, iż skarżąca nie zakwestionowała wyników kontroli, ponieważ nie złożyła w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu umotywowanych zastrzeżeń. Dalej organ wyjaśnił, że w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. [...] kwietnia 2010 r. wydał decyzję uchylającą decyzję dotychczasową i odmowie przyznania płatności na rok 2009, od której skarżąca nie wniosła odwołania. Zatem decyzja ta ma walor ostateczności i wywołuje określone skutki prawne, między innymi stanowi podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W ocenie organu skarżąca nie realizowała pakietu objętego wnioskiem. W tych okolicznościach zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego - płatność rolnośrodowiskową podlega wstrzymaniu i zwrotowi jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ podkreślił, że skarżąca szczegółowo opisuje w nim stan faktyczny sprawy oraz problemy rodzinne. Zarzuty skarżącej koncentrują się na tym, że płatności rolnośrodowiskowe "...pobrał Pan A. W. na podstawie sfałszowanych przez siebie wniosków o ich wypłatę...". Skarżąca utrzymuje, że A.W. korzystał z otrzymanych płatności. Skarżąca poinformowała, że A. W. w latach 2006-2007 prowadził działalność rolniczą. Podniosła także, że błędnym jest przyjęcie konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowych na lata 2005-2009 skoro tylko w roku 2009 skarżąca nie realizowała pakietu objętego wnioskiem. Organ odwoławczy w odpowiedzi na powyższe zarzuty wyjaśnił, że to skarżąca złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów [...] maja 2004 r. oraz podała numer rachunku bankowego, na który miały być przekazywane przyznane płatności. W odpowiedzi na zarzut skarżącej dotyczący sfałszowania jej podpisu na wnioskach o płatności rolnośrodowiskowe na lata 2006- 2007 przez A. W. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest właściwy w sprawie stwierdzenia sfałszowania podpisu na wnioskach na lata 2006-2007 jednakże płatności przyznane decyzją z [...] listopada 2006 r. oraz decyzją z [...] stycznia 2008 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. zostały przekazane na rachunek bankowy podany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów co świadczy o tym, że skarżąca miała możliwość korzystania z tych płatności. Zdaniem organu powyższy wniosek znajduje swoje potwierdzenie w uzasadnieniu do wyroku sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, iż "(...)K. W. posiadała wiedzę, iż A. W. składa wnioski o dopłaty oraz fakt, że pieniądze pochodzące z dopłat bezpośrednich znajdowały się na rachunku bankowym, z którego mogli korzystać oboje byli małżonkowie nie sposób przypisać A. W. zamiaru przywłaszczenia pieniędzy (...)". W odpowiedzi na zarzut skarżącej dotyczący konieczności zwrotu otrzymanych płatności na lata 2005-2009 pomimo, że brak realizacji pakietu objętego wnioskiem stwierdzono w roku 2009 organ stwierdził, iż skarżąca składając [...] maja 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt podpisała oświadczenie w tab. XI na stronie 7, "że znane mi są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz że "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego", a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego. Prezes ARiMR wyjaśnił także, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. W związku z tym brak realizacji pakietu K01b w roku 2009 na działce ewidencyjnej nr [...] skutkuje koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności na lata 2005-2009. Organ dodał, że art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. L 153, 30/04/2004 P. 0030 - 0083, ze zm.) przewiduje następujące kategorie siły wyższej, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany: śmierć rolnika, długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania, klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Zdaniem Prezesa ARiMR w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z powyższych okoliczności. W tych okolicznościach skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności w wysokości [...] zł powiększonej o odsetki naliczone od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji, do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych. Skarżąca 1 grudnia 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 29 ust 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z przepisami §17 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a przede wszystkim w związku z przepisami art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasad współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasad współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r. str. 18 ze zm.) oraz przepisami art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/2009 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE Nr L 153/30 z 30 kwietnia 2004 r. str. 30 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż skoro skarżąca nie prowadziła w 2009 r. działalności rolniczej na działce ewidencyjnej położonej w województwie [...], powiecie l., gmina P., obręb Ż., Nr [...] to jest ona zobowiązania na podstawie ww. przepisów do zwrotu płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych nie tylko za rok 2009, ale także i za trzy poprzednie lata, tj. za lata: 2005-2008 pomimo tego, iż w latach tych prowadzona była na ww. działce działalność rolnicza; II. naruszenie przepisów postępowania, które również zdaniem skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności: 1. przepisów art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż stroną postępowania w przedmiotowej sprawie jest tylko skarżąca, gdy tym czasem płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2006 – 2007 wynikające z dwóch decyzji, których zaskarżona niniejszym wnioskiem, decyzja dotyczy, tj. z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] listopada 2006 r. i z [...] stycznia 2008 r. pobrał A. W. na podstawie sfałszowanych przez siebie wniosków o ich wypłatę odpowiednio: z [...] kwietnia 2006 r. i z [...] kwietnia 2007 r., o czym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. nie tylko wiedział, ale wręcz zaakceptował przyjmując, jak stwierdził to pracownik tego Oddziału A. W., wypowiadając się w prowadzonej przed Sądem Rejonowym w L. [...] Wydział Karny sprawie sygn. akt [...] dotyczącej podrobienia przez A. W.ww. wniosków, iż: ,,(...) dopłata do gruntów należy się osobie, która faktycznie użytkuje i ponosi nakłady w uprawie gruntów i nie jest istotne kto składa wniosek o dopłatę" a tym samym uznając, iż skoro to A.W. faktycznie użytkował w latach: 2006-2007 grunty i ponosił nakłady w ich uprawie to jemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za te lata należą się, a tym samym przyjmując wówczas, iż to A. W. jest stroną w sprawie przyznania i wypłaty tych płatności za lata:2006-2007; 2. przepisów art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie zarówno przez organ I instancji jak i organ II instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej; 3. przepisów art. 136 k.p.a. oraz przepisów art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. w związku z przepisami art. 140 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez Prezesa ARiMR wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, w tym w szczególności nie wyjaśnienie w toku postępowania w sposób wyczerpujących wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na ustalenie obowiązku skarżącej do zwrotu kwot objętych zaskarżoną decyzją; III. naruszenie przepisów prawa dające zdaniem skarżącej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w tym w szczególności: a. przepisów art. 75 k.p.a. poprzez dopuszczenie jako dowód w niniejszej sprawie wniosków o płatności rolnośrodowiskowe za lata: 2006-2007, które stanowiły podstawę do wydania decyzji z [...] lutego 2006 r. oraz decyzji z [...] listopada 2006 r., przyznające skarżącej ww. płatności, pomimo tego, że okoliczność, iż skarżąca te wniosku podpisała, a także iż pobrała płatności przyznane ww. decyzją okazały się fałszywe, co wg skarżącej stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przez skarżącą w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., b. przepisu art. 28 k.p.a. poprzez niedopuszczenie do udziału w sprawie A.W., który nie tylko złożył za skarżącą sfałszowane wnioski za płatności za lata: 2006-2007, lecz także uprawiał działkę, na którą ww. płatności zostały przyznane w latach: 2005-2007 oraz pobierał ww. płatności za lata 2006-2007, a tym samym niniejsza sprawa dotyczy zarówno jego interesu prawnego jak i obowiązku, co wg skarżącej stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634), rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) ) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 , poz. 1809 ze zm.), a także przepisami procesowymi określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa ARiMR z [...] października 2010 r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną przez ten organ decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uzyskanych przez producenta rolnego na mocy decyzji: z [...] lutego 2006 r., z [...] listopada 2006 r., z [...] stycznia 2008 r., z [...] grudnia 2008 r. oraz z [...] listopada 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł. Bezspornym w sprawie jest, iż wnioskodawca (K. M.) składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z [...] lutego 2006 r. i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się między innymi do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r., ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004). Art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE zobowiązuje producenta rolnego do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. Skarżąca zobowiązała się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy (K01b) na powierzchni [...] ha. W decyzji z [...] lutego 2006 r. zostało jednoznacznie wskazane, z [...] marca 2005 r. rozpoczął się 5 letni okres zobowiązania. Oznacza to, że w tym okresie skarżąca jest obowiązana, na zadeklarowanym obszarze, realizować określony w decyzji program. Zwiększenie lub zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy może nastąpić tylko na warunkach określonych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej [...] marca 2010 r. stwierdzono brak realizacji pakietu K01b na działce ewidencyjnej nr [...]. Na działce stwierdzono chwasty mech i jednoroczne sosny, co jednoznacznie wskazuje na brak realizacji pakietu K01b, czego skarżąca nie kwestionowała. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] uchylił decyzję o przyznaniu płatności na 2009 r. i jednocześnie odmówił ich przyznania. W związku z tym, że skarżąca nie wniosła odwołania od tej decyzji stała się ona ostateczna i stanowiła bezpośrednią podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zgodnie z § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Mając na uwadze powyższe powtórzyć raz jeszcze należy, że istotą zobowiązania skarżącej było realizowanie programu rolnośrodowiskowego przez 5 lat na określonym obszarze. Brak realizacji programu na zadeklarowanym obszarze oznacza, że zobowiązanie to nie zostało dotrzymane. Natomiast niedotrzymanie 5 letniego zobowiązania przez skarżącą jest samoistną przesłanką powodującą konieczność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, za cały okres ich pobierania. Podkreślić należy, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt podpisała oświadczenie, "że znane mi są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz że "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego", a zatem przyjąć należy, że były jej znane obowiązki wynikające z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego. Sąd za nieprawidłową uznał interpretację skarżącego art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 (w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3) z której skarżący wywodzi, że skoro skarżąca nie realizowała pakietu tylko w 2009 r., a w pozostałych latach 2005 – 2008 pakiet realizowała, to w związku z tym ewentualny zwrot płatności powinien dotyczyć tylko roku 2009. Sąd zwraca uwagę, że przepis ten ustanawia generalną zasadę obowiązku zwrotu każdej płatności, która została uzyskana nienależnie. Natomiast zakres i wysokości kwoty do zwrotu będzie determinowane przesłankami określonymi w przepisach regulujących obowiązki beneficjenta. W przypadku działań rolnośrodowiskowych warunkiem przyznania pomocy jest z jednej strony prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej, a z drugiej – zobowiązanie się do jej prowadzenia przez okres 5 lat. Organ trafnie dowodzi w odpowiedzi na skargę, że proponowane przez skarżącą ograniczenie stosowania instytucji zwrotu środków nienależnie pobranych w przypadku czasowego zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, przewidziane w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 (Wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt) 5-letnie zobowiązanie czyniłoby bezprzedmiotowym, skoro przesłanką zwrotu byłoby nieprowadzenie działalności, a więc z punktu widzenia przesłanek przyznawania pomocy niespełnienie pierwszej ze wspomnianych przesłanek. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że gdyby zamiarem prawodawcy był zwrot tylko części płatności za rok, w którym stwierdzono zmniejszenie obszarów realizacji programu rolnośrodowiskowego, to niewątpliwie wynikałoby z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jak ma to miejsce w przypadku zmniejszenia płatności np. gdy zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej (§ 15 ust. 1 i 2), gdy zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietu (§ 16 ust. 1). Skoro w przypadku zwrotu płatności, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy czy też w ogóle zaprzestał prowadzenia zobowiązania, takie zastrzeżenie nie zostało wprowadzone, to kierując się istotą 5 letniego programu rolnośrodowiskowego, należy przyjąć, że zwrot dotyczy całego działania rolnośrodowiskowego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1257/1999. Sąd za niezasadne uznał również zarzuty skargi, że skoro w postępowaniu karnym wykazano bezsporność okoliczności sfałszowania podpisu pod jej wnioskami, to nie zasadne jest żądanie zwrotu środków nienależnie pobranych od skarżącej, a co najmniej żądanie to powinno być skierowane do męża skarżącej, które podpisy pod wnioskami za lata 2006-2007 sfałszował. Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy, że z postanowienia Sądu Rejonowego w L. z [...] października 2008 r. syn. akt [...] wynika, że postępowanie karne dotyczyło wyłącznie sfałszowania podpisu pod wnioskami o płatności bezpośrednie i płatność ONW, a nie dotyczyło wniosków o płatności rolnośrodowiskowe. Z akt administracyjnych sprawy wynika (k. 93 akt adm.), że pismem z [...] września 2009 r. skarżąca była wzywana do przedstawienia dowodów mających świadczyć o podrobieniu podpisów pod wnioskami rolnośrodowiskowymi na lata 2006-2007. W odpowiedzi skarżąca powtórnie nadesłała ww. postanowienie Sądu Rejonowego, które jak wskazano dotyczyło wniosków o płatności bezpośrednie i płatność ONW. Niemniej jednak Sąd odnosząc się do zarzutu, że stroną postępowania powinien być także jej były mąż A. W., wskazuje, że to skarżąca, a nie jej były mąż, podjęła się zobowiązania rolnośrodowiskowego i to ona była adresatem decyzji przyznających wnioskowane płatności. Ponadto to skarżąca jako producent rolny, złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów [...] maja 2004 r. w którym podała numer numeru bankowego, na który były przekazywane przyznane płatności. Zatem zasadnie organ przyjął w zaskarżonej decyzji, że skarżąca miała możliwość korzystania z tych płatności. Z powyższych względów organ prawidłowo uznał, że stroną postępowania mogła być wyłącznie skarżąca, a zatem w sprawie nie został naruszony art. 28 k.p.a. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 przewiduje możliwość odstąpienia przez organ odstąpienie od zwrotu płatności, jednakże tylko w sytuacji następujących kategorii siły wyższej: a) śmierć rolnika; b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Żadna z wymienionych okoliczności – jak trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji – w przypadku skarżącej nie zaszła. W tej sytuacji kierując się treścią § 17 ust 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewidującego, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Prezes ARiMR w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie ustalił wypłacone nienależnie skarżącej środki finansowe na lata 2005 - 2009 z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, a pochodzące ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w powyższym przepisie. Nieuzasadnione są również zarzuty skarżącego o charakterze procesowym. Należy zaznaczyć, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanego przepisu uwzględnienia skargi nie mogą uzasadniać podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. Zdaniem Sądu skarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, poddanego stosownej analizie i ocenie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło