V SA/Wa 3270/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-17
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Krystyna Madalińska – Urbaniak, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji miał podstawy do wznowienia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej młodemu rolnikowi, stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa, mimo upływu terminu do jej uchylenia?Ratio decidendi
Organ miał podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ ujawniły się nowe okoliczności faktyczne (nieużytkowanie rolnicze części działek) istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi pierwotnie. Mimo upływu terminu do uchylenia decyzji (art. 146 § 1 k.p.a.), organ mógł stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.).Stan faktyczny
Wnioskodawca otrzymał pomoc finansową dla młodego rolnika. Po kontroli okazało się, że część zadeklarowanych działek nie była użytkowana rolniczo i stanowiła tereny podmokłe lub las. Organ wznowił postępowanie i stwierdził wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa, mimo upływu terminu do jej uchylenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując ustalenia organu i wskazując na własne działania w celu rozwoju gospodarstwa. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez A.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. 04. 2014r. nr [...].
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] marca 2008r. A.R. (dalej: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał wnioskowaną pomoc finansową w wysokości 50.000 zł z zastrzeżeniem spełnienia warunków.
W dniu [...] września 2008r. do Oddziału wpłynął wniosek o płatność złożony przez Stronę. Uznano go za kompletny i poprawny, a pomoc została wypłacona w dniu 12 listopada 2008r. na konto wskazane przez Wnioskodawcę.
W wyniku przeprowadzonego postepowania ustalono, że Wnioskodawca od 2007r. nie zgłaszał do płatności bezpośrednich działek ewidencyjnych o numerach: [...] położonych w obrębie Z., gmina W., pow. L., woj. [...].
W dniu 22 października i 21 listopada 2012r. zostały przeprowadzone w gospodarstwie Strony kontrole na miejscu. W ich wyniku ustalono, że działki ewidencyjne nr [...] znajdują się na terenach podmokłych, a roślinność na nich występująca, tj. trzciny, wysokie trawy, świadczy o tym, że teren ten nie jest użytkowany rolniczo od kilku lat. Ponadto ustalono, ze na działkach ewidencyjnych nr [...] – o łącznej powierzchni 4,15 występuje las.
W dniu 28 grudnia 2012r. Strona złożyła prośbę o zmianę biznesplanu. Dyrektor [...] w dniu [...] lutego 2013r. wydał decyzję o braku zgody na zmianę biznesplanu.
W dniu [...] sierpnia 2013r Dyrektor [...] wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom na kwotę 50.000zł.
Od w. wym. decyzji A. R. złożył odwołanie.
W dniu [...] listopada 2013r. Dyrektor [...] wznowił z urzędu postepowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2008r nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’.
Następnie Dyrektor w dniu [...] stycznia 22014r. wydał decyzję [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa.
W wyniku złożonego przez Stronę odwołania, po ponownym rozpoznaniu sprawy, została wydana decyzja z dnia [...]. 04. 2014r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ stwierdził, że działki ewidencyjne nr [...] znajdują się na terenach podmokłych, a roślinność na nich występująca, tj. trzciny, wysokie trawy, świadczy o tym, że teren ten nie jest użytkowany rolniczo od kilku lat. Nie występują tu nagłe, niespodziewane zalania bądź intensywne opady, których rolnik nie był w stanie przewidzieć.
Ponadto wskazano, iż na działkach ewidencyjnych nr [...] - o łącznej powierzchni 2,27 ha występuje regularny las i wyłączenie tych gruntów z użytkowania rolniczego miało miejsce przed złożeniem przedmiotowego wniosku o przyznanie pomocy.
Reasumując, organ stwierdził, ze działki ewidencyjne nr [...] nie są użytkami rolnymi i nie są użytkowane rolniczo. Ta okoliczność jest nowa i nie była znana w chwili wydawania decyzji z dnia [...] czerwca 2008r o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’.
Organ zacytował przepisy § 2 ust. 1 pkt 1 lit a tiret 1, § 3 ust. 1 ust. 3 i ust. 5, § 15 ust. 3, § 26a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014r. poz. 201), dalej: rozporządzenie. Stwierdził, że wiedza uzyskana w kontroli ex post wskazuje, że okoliczności dotyczące użytkowania przedmiotowych działek stanowią nowe okoliczności w sprawie, o których organ nie wiedział w dniu wydawania decyzji o przyznaniu pomocy.
W związku z ujawnieniem się nowych okoliczności w sprawie, zasadne, zdaniem organu było wznowienie postępowania w tej sprawie, jednakże z uwagi na upływ 5 lat od dnia wydania decyzji, nie było możliwości jej uchylenia oraz odmowy przyznania pomocy , organ ograniczył się do stwierdzenia, ze decyzja z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] była wydana z naruszeniem prawa. Powołał się przy tym na przepis art. 151 § 2 k.p.a. Ponadto Prezes ARiMR podniósł, ze w dniu doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, Wnioskodawca miał obowiązek posiadania użytków rolnych o powierzchni 9,91 ha.
W skardze od powyższej decyzji, A.R. zarzucił jej naruszenie przepisów postepowania, w szczególności art. 7, 77§ 1, 80 k.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 21 ust. 1, 2, 3, 4 ustawy z dnia 7 marca 2007r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. Nr 64,poz. 427) – poprzez nieudzielenie skarżącemu przez ARiMR niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych w przedmiotowej sprawie.
Rozwijając powyższe zarzuty, Skarżący podkreślił, że nabył gospodarstwo rolne o pow. całkowitej 10.60 ha i pow. użytków rolnych 9,91 ha. W okresie zimowym, więc określenie stanu działek dla niego – młodego rolnika- było trudne, a podczas śnieżnej zimy – niemożliwe. W okresie nabywania działek zdał się na Operat Szacunkowy dot. wartości rynkowej przedmiotowych nieruchomości sporządzony w dniu 14 lutego 2007r przez rzeczoznawcę majątkowego T.M. kilkanaście dni przed nabyciem przedmiotowego gospodarstwa. Nikt go nie poinformował o zdarzających się podtopieniach działek. Ponadto A. R. wskazał, ze wspólnie z rodziną starał się doprowadzić wiosną grunty rolne do dobrej kultury rolnej, ale stan części działek uniemożliwiał prowadzenie na nich zadeklarowanej produkcji rolnej zgodnie z założeniami przyjętymi w biznes planie. Poinformował, że za otrzymane pieniądze nabył opryskiwacz, planował rozwój gospodarstwa pozyskując dodatkowe grunty poprzez ich dzierżawę oraz darowiznę od rodziców. Uzupełnił tez wykształcenie, uzyskując tytuł technika agrobiznesu. O zmianach założeń do planu rozwoju gospodarstwa informował na piśmie i ustnie pracowników Agencji. Jedynym rozwiązaniem, aby wywiązać się z przyjętych zobowiązań, jak uznał Skarżący, była umowa dzierżawy gruntów w M. i K. z dnia [...].09. 2011r. Zarzucił organowi, iż pominął on w ustaleniach grunty położone na terenie woj. [...], które z gruntami rolnymi w dobrej kulturze rolnej położonymi na terenie woj. [...], dają łączną powierzchnię 14,42 ha pow. działek ewidencyjnych i 10,40 ha powierzchni użytków rolnych. Tak wiec jego zdaniem, wypełnił swoje zobowiązania.
W związku z powyższym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podkreślił raz jeszcze, iż Skarżący zadeklarował minimalną powierzchnię, to jest 9,91 ha, tymczasem podczas kontroli na miejscu stwierdzono, że powierzchnia wynosi 6,3 ha. Wskazał, że Wnioskodawca miał wiedzę o okresowych podtopieniach i zalaniach już w dniu składania wniosku, czego potwierdzeniem jest fakt, ze w 2007r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW tylko do części działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy w ramach przedmiotowego działania tj. do działek nr [...]. W latach 2008 i 2009 Skarżący dodatkowo zgłosił do płatności bezpośrednich dz. Nr 132. Pozostałych działek nie zgłaszał, a , co wynika z kontroli krzyżowej w latach 2007- 2009 dopłaty do działek ewidencyjnych nr [...] pobierał inny producent rolny, który zwrócił uzyskane dopłaty za rok 2009.
Nadto organ podniósł, ze Skarżący składając wniosek składał podpis pod oświadczeniem, ze znane mu są zasady przyznawania płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1430/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z [...] stycznia 2014 r. nr [...] oraz zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy Skarżący nie spełnił warunku posiadania gospodarstwa o powierzchni nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju (9,91 ha), a w związku z tym pomoc nie mogła być przyznana.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" do Dyrektora Oddziału ARiMR tj. tego samego organu, który wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] czerwca 2008 r. Zdaniem Sądu, Dyrektor Oddziału ARiMR, przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy, powinien dokonać weryfikacji danych zawartych we wniosku. WSA podkreślił, że sam organ stwierdził, iż skarżący wiedział o podtopieniach i zalaniach, co potwierdza złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności ONW na rok 2007 tylko do części działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" tj. do działek nr [...]. W ocenie Sądu, skoro taka sytuacja zaistniała wcześniej, organ z urzędu powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe z dokumentów, którymi dysponował przed rozpatrzeniem wniosku z 3 marca 2008 r. WSA zaznaczył, że dopiero kontrole przeprowadzone 22 października 2012 r. i 21 listopada 2012 r. ujawniły nieprawidłowości, co skutkowało wznowieniem postępowania.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest uzasadnione w sytuacji, gdy nowe okoliczności faktyczne i dowody, o których mowa w powołanym przepisie, nie były znane organowi wydającemu decyzję. Nie można uznać za nowe, a więc nieznane organowi, dowody, którymi organ dysponował, lecz z którymi się nie zapoznał albo które niewłaściwie ocenił. Zdaniem WSA, w rozpoznawanej sprawie, organ wiedział, że część działek nie jest użytkowana rolniczo, jednak w wyniku zaniedbania w gromadzeniu materiału dowodowego, przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie pomocy w ramach ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’, wydał on decyzję pozytywną i przyznał skarżącemu pomoc.
Sąd uznał, że nie może zaakceptować sytuacji, w której błędy i niedociągnięcia organu są naprawiane poprzez korzystanie przez organ z instytucji wznowienia postępowania.
Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej Prezesa ARiMR Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12.10.2016 r. sygn. akt II GSK 592/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji przedwcześnie uznał , że w sprawie nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
NSA przypomniał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie wymienionych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie.
Zdaniem NSA Sąd pierwszej instancji, oceniając zaistnienie podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie wypowiedział się w sposób stanowczy co do tego, czy okoliczność faktyczna, na którą powoływał się organ była nowa. Z jednej strony Sąd uznał, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" organ wiedział, że część działek zadeklarowanych we wniosku nie jest użytkowana rolniczo, jednakże w wyniku zaniedbania w gromadzeniu materiału dowodowego wydał decyzję o przyznaniu pomocy (s. 6 uzasadnienia). Z drugiej zaś strony, Sąd podniósł, że "Sam organ stwierdził, iż Skarżący miał wiedzę o podtopieniach i zalaniach działek czego potwierdzeniem jest fakt, że w 2007 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW tylko do części działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy w ramach przedmiotowego działania tj. do działek nr [...]. Skoro taka sytuacja zaistniała wcześniej, organ z urzędu powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe z dokumentów, którymi dysponował przed rozpatrzeniem wniosku z dnia [...].03.2008 r. Dopiero kontrole dokonane w dniu 22.10. 2012 r. i 21.11.2012 r. dały organowi wiedzę o nieprawidłowościach, co w konsekwencji skutkowało wydaniem w dniu [...].11.2013 r. postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu." (s. 5-6 uzasadnienia)
Dlatego też NSA uznał, iż WSA w toku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w istocie nie ocenił wystąpienia podstawowej przesłanki wznowienia postępowania w sprawie – ujawnienia nowych okoliczności faktycznych. Jasne i nie budzące wątpliwości stanowisko Sądu odnośnie do wystąpienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych jest warunkiem wstępnym do oceny spełnienia pozostałych przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. , zaś Sąd w żaden sposób nie wyjaśnił ani na jakiej podstawie uznał, że organowi przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2008 r. znana była okoliczność, iż część działek zadeklarowanych przez Skarżącego nie jest użytkowana rolniczo, ani też nie podał na czym konkretnie polegało zaniedbanie organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego.
NSA zauważył też że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że WSA nie podważa stanowiska organu, że nowe istotne w sprawie okoliczności faktyczne istniały przed wydaniem decyzji z 30 czerwca 2008 r. Chodzi tu o spełnienie przez skarżącego warunku uzyskania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit a) tiret pierwsze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm., dalej: rozporządzenie). Zgodnie z powołanym przepisem pomoc finansowa jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, jeżeli w wymaganym okresie powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie nie będzie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha. Skarżący we wniosku o przyznanie pomocy zadeklarował, że w skład jego gospodarstwa rolnego wchodzą działki ewidencyjne o powierzchni użytków rolnych wynoszącej 9,91 ha. W dacie składania wniosku była to minimalna powierzchnia użytków rolnych spełniająca warunek określony w powołanym przepisie rozporządzenia. Nabycie przez Skarżącego gospodarstwa rolnego o powierzchni całkowitej 10,60 ha potwierdzał akt notarialny z 26 marca 2007 r. dołączony do wniosku. Według organu, okoliczności faktyczne odnoszące się do rzeczywistego stanu użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego Skarżącego, zostały ujawnione dopiero podczas kontroli przeprowadzonej 22 października i 21 listopada 2012 r.
Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że wobec zadeklarowania przez Skarżącego, poczynając od roku 2007, do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW tylko niektórych działek objętych wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", w sprawie istniały podstawy do przeprowadzenia przez Dyrektora Oddziału ARiMR z urzędu postępowania dowodowego z dokumentów, którymi dysponował przed rozpatrzeniem wniosku o przyznanie pomocy. Uwadze Sądu uszło jednak, że wspomniany wniosek Skarżący złożył do Dyrektora Oddziału ARiMR jako organu właściwego w sprawie przyznania pomocy, o którą ubiegał się Skarżący, zaś organem właściwym do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i płatności ONW jest kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W związku z tym zadaniem Sądu pierwszej instancji było wykazanie, że Dyrektor Oddziału ARiMR przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2008 r. znał treść wniosków Skarżącego składanych do innego organu i w innych postępowaniach administracyjnych. W przeciwnym wypadku brak było podstaw do przyjęcia, że Dyrektor Oddziału ARiMR przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy wiedział o okolicznościach faktycznych, które obecnie traktuje jako nowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył przy tym, że przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne. Nawet w przypadku ustalenia, że doszło do zaniedbań organu, o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadnione będzie wznowienie postępowania (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 2011 s. 557 i powołane tam orzecznictwo).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił i zważył co następuje :
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten determinuje zatem zakres ocen prawnych możliwych do dokonywania przez wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Wykładnia prawa, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę (art. 183 p.p.s.a.) i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Tak więc rozpoznając sprawę powtórnie, sąd pierwszej instancji musi interpretować i stosować art. 134 § 1 p.p.s.a. przy uwzględnieniu postanowień zawartych w art. 168, art. 183 § 1 i art. 190 p.p.s.a.
Jak zauważył NSA , aby zaistniała możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek nie budzi w sprawie wątpliwości – we wniosku o przyznanie pomocy Wnioskodawca zadeklarował iż posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 10,60 ha, w tym użytki rolne o pow. 9,91 ha. Wykluczenie z użytków rolnych zakwestionowanych działek powoduje, iż Wnioskodawca nie będzie spełniał wymogów minimalnej powierzchni użytków rolnych uprawniających do otrzymania płatności, a wynikającej z § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Skarżący nie kwestionuje też samego faktu, iż działki [...] były terenami podmokłymi i nie spełniały w chwili składania wniosku o pomoc wymogów dot. użytków rolnych.
Sporna między stronami pozostaje kwestia czy organ w chwili wydawania decyzji o przyznaniu pomocy wiedział o tym fakcie. Przy czym, jak to zauważył NSA , nie jest istotne czy brak wiedzy o nowych faktach i dowodach była przez organ zawiniona czy też nie.
Pełnomocnik Skarżącego w toku ponownego rozpoznania sprawy złożył pismo procesowe , w którym zawarł twierdzenie, że nie jest możliwe, aby organ nie wiedział o nieskładaniu przez A.R. wniosków o płatności obszarowe do zakwestionowanych działek, gdyż przed wydaniem decyzji pracownik organu sprawdza w systemach informatycznych Agencji czy , kiedy i przez kogo są składane wnioski o płatność . Pełnomocnik szeroko omawia procedury stosowane przez Agencję przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc dla młodych rolników i wyprowadza z tej analizy wniosek, że nie jest możliwe, żeby organ nie wiedział przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy, że Skarżący nie składał wniosków o płatności obszarowe do zakwestionowanych w toku kontroli na miejscu działek.
Nie jest to jednak stanowisko trafne. Istotnie w toku weryfikacji wniosku pracownik ARiMR sprawdzał czy Wnioskodawca składał wnioski o płatności obszarowe i ustalił, że tak - w 2007r. był wniosek składany i otrzymał decyzją z dnia [...].12.2007 r. płatność bez sankcji. W aktach administracyjnych nie ma jednak przed wydaniem decyzji objętej wznowieniem bliższych danych dot. np. deklarowanej powierzchni, kwoty płatności itd. Kwestia czy w ogóle Strona składała wnioski o płatności obszarowe musiała podlegać weryfikacji w toku postępowania o pomoc dla młodego rolnika z uwagi na warunki przyznania tej pomocy tj. pomoc może być przyznana osobie, która nie prowadziła działalności rolniczej ( § 2 ust. 1 pkt 1a w zw. ust. 2 rozporządzenia ) lub rozpoczęła prowadzenie tej działalności nie wcześniej niż 12 m-cy przed dniem złożenia wniosku o płatność ( § 7 rozporządzenia).
Zakres ustaleń organu obrazuje dokument z k 112 akt administracyjnych – pracownik organu ustalił kiedy został złożony przez A.R. wniosek o przyznanie płatności obszarowych ([...].05.2007 r. ) i kiedy została wydana decyzja o płatności . Brak jest jakichkolwiek innych ustaleń dot. tych płatności, co jest rzeczą oczywistą i zrozumiałą, gdyż nie mają one żadnego związku z przesłankami przyznania płatności dla młodego rolnika.
W aktach sprawy brak jest dowodu, iż przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z dnia [...].06.2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wiedział, że A.R. wnioskiem o płatności obszarowe nie objął całego obszaru, który zgłosił we wniosku o pomoc jako użytki rolne . Jak też wykazano wyżej kwestia ta nie była istotna z punktu widzenia wniosku o przyznanie tej pomocy. Istotne było – i to podlegało badaniu –czy i kiedy ubiegający się o pomoc wniosek taki złożył. Kwestia ta warunkowała prawo do otrzymania pomocy. W kartach przeglądowych dot. obsługi wniosku , wbrew temu co twierdzi pełnomocnik Skarżącego, brak jest jakichkolwiek punktów dot. powyższych zagadnień.
Należy też zauważyć, że organ rozpatruje sprawę na podstawie wniosku oraz dokumentów do niego dołączonych. Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia osoba, o której mowa w § 7 ust. 1, oprócz dokumentów wymienionych w § 12 pkt 1-5 i 7, dołącza do wniosku o przyznanie pomocy dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa. Skarżący dołączył akty notarialne kupna gospodarstwa – warunkowy i przenoszący własność. Z treści tych dokumentów także nie wynika, aby w skład zakupywanej nieruchomości wchodziły grunty nie będące użytkami rolnymi ( tylko na działce 134 zabudowania, a na działce 246 ( 0,06 ha) oprócz gruntów rolnych także las.
Pozostałe zarzuty i twierdzenia skargi pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestia czy Skarżący wiedział w jakim stanie kupuje gospodarstwo rolne. To samo dotyczy starań o zmianę biznesplanu . Należy jednak zauważyć, że Strona wystąpiła z wnioskiem w dniu [...].02.2012 r. , kwestia ta była rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu , przy czym organ w decyzji odmawiającej wyrażenia zgody na zmianę wprost wskazał, że przedstawiona umowa dzierżawy nie spełnia wymogów określonych w § 3 ust. 5 rozporządzenia. Umowa darowizny z [...].03.2013 r. została zawarta po upływie terminów określonych w § 5 ust. 1 rozporządzenia na wejście w posiadanie nieruchomości rolnych , więc i z tego powodu zdarzenie to nie ma dla rozstrzygnięcia żadnego znaczenia.
Jak już wspomniano, Skarżący nie kwestionuje ustaleń kontroli na miejscu dot. nieposiadania gruntów rolnych o powierzchni minimum 9,91 ha w chwili składania wniosku o przyznanie pomocy.
Z powyższych względów należy uznać, że organ miał podstawy, aby wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. do stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu pomocy "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z naruszeniem prawa 9 art. 151 § 2 k.p.a.).
Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło