V SA/Wa 329/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi S. w S. na postanowienie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz S. w S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nr [...] Minister Rozwoju Regionalnego – działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Stowarzyszenie R. (zwane dalej: Stowarzyszeniem) z [...] października 2012 r. od decyzji Zarządu W. z [...] września 2012 r., znak [...]. W uzasadnieniu Minister wskazał, że decyzja Zarządu W. z [...] września 2012 r. zobowiązującą Stowarzyszenie do zwrotu kwoty 7.000 zł, została doręczona 24 września 2012 r. Odwołanie z 5 października 2012 r. od ww. decyzji Stowarzyszenie złożyło osobiście w biurze podawczym Urzędu Marszałkowskiego w T. 9 października 2012 r. Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z powyższym termin na wniesienie odwołania mijał 8 października 2012 r. W związku z tym odwołanie złożone 9 października 2012 r., zostało wniesione jeden dzień po terminie. Następnie Minister wyjaśnił, że na podstawie art. 58 k.p.a. istnieje możliwość przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Minister wskazał, że Stowarzyszenie złożyło wniosek z 26 października 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym podano, że Prezes Stowarzyszenia miała bezpośredni dostęp do dokumentów 8 października 2012 r. Natomiast na odwołaniu widnieje data 5 października 2012 r. Tak więc, jeżeli nawet przyjąć, że osoba właściwa do podejmowania decyzji w imieniu Stowarzyszenia faktycznie zapoznała się z decyzją dopiero 8 października 2012 r. i podpisała odwołanie tego dnia, to zdaniem organu istniała obiektywna możliwość nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Minister podkreślił, że w przypadku Stowarzyszenia nie zaistniała przeszkoda nie do przezwyciężenia, uniemożliwiająca terminowe nadanie odwołania. Ponadto Minister wskazał, że zgodnie z zasadami reprezentacji Stowarzyszenia uregulowanymi w Statucie, umowy i oświadczenia woli we wszystkich sprawach majątkowych w imieniu Stowarzyszenia podpisują: Prezes Zarządu i inny członek Zarządu (w tym Wiceprezes) lub Wiceprezes Zarządu i inny członek Zarządu. Oznacza to, że zarówno odwołanie, jak i wniosek o przywrócenie terminu mają braki formalne z uwagi na to, że nie zostały podpisane przez uprawnione osoby, co uzasadniałoby konieczność ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym – jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Stowarzyszenie zakwestionowało powyższe postanowienie, składając skargę z 11 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 59 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo udowodnienia okoliczności uzasadniających brak winy; 2. naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W motywach skargi Stowarzyszenie podkreśliło, że główną przyczyną uchybienia terminu było to, że w chwili kiedy odwołanie było już przygotowane i gotowe do wysłania w dniu 8 października 2012 r. po godzinie 18, skarżąca nie mogła tego uczynić ze względu na nieczynne punkty pocztowe w S. Stąd jego osobiste doręczenie do organu w dniu następnym 9 października 2012 r. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych ograniczone zostały wyłącznie do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia jedynie prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Kontrola dokonywana przez Sąd nie może zatem opierać się na innych kryteriach, takich jak kryterium celowości, słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego. Podkreślenia wymaga ponadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwana dalej: p.p.s.a.). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia Sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno aktów administracyjnych uchybiających prawu materialnemu – jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) – jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kierując się przedstawionymi wyżej zasadami Wojewódzki Sąd Administracyjny, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, stwierdził konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż przedmiotowy akt dotknięty jest kwalifikowaną wadliwością określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie przysługujące stronie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Ponieważ jednak stosownie do art. 140 k.p.a. przepisy odnoszące się do wstępnych czynności postępowania administracyjnego mają zastosowanie także do postępowania odwoławczego to wskazać należy, iż odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. Takim samym podaniem jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania o jakim mowa w art. 58 k.p.a. Zatem pisma te powinny zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a. tj. co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adresu i żądania, a jeżeli jest wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Z art. 63 § 3 k.p.a. wynika zatem obowiązek strony opatrzenia podania podpisem. Wskazuje on, że odwołanie (wniosek) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, co oznacza niemożność jego rozpoznania. Podkreślić nadto trzeba, iż zgodnie z art. 30 § 3 k.p.a. strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Powyższy przepis dotyczy w szczególności osób prawnych, w odniesieniu do których ma zastosowanie przepis art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93. ze zm.), który stanowi, że osoba prawna działa poprzez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Oznacza to, iż w przypadku gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba prawna (np. stowarzyszenie), organ administracji publicznej obowiązany jest sprawdzić czy w sprawie występuje należycie umocowany przedstawiciel tej osoby prawnej. Oceny tej dokonuje na podstawie przepisów prawa regulujących ustrój osoby prawnej oraz na podstawie opartego na tych przepisach statutu. W przypadku podjęcia czynności bez umocowania, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wezwania strony do usunięcia braku formalnego czynności ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności. Jeżeli więc z treści złożonego podania (wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i samego odwołania) wynika, iż wnosi je stowarzyszenie jako osoba prawna, a w świetle uzyskanego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego do działania w imieniu tej strony upoważnieni pozostają łącznie dwaj członkowie zarządu, to podpisanie podania podpisem tylko jednego członka zarządu stanowi brak formalny takiego podania. Brak taki nie powoduje nieważności oświadczenia woli, lecz stanowi jego usuwalną wadę. Wada taka może być konwalidowana w dwojaki sposób: bądź przez złożenie na podaniu podpisu przez drugiego członka zarządu, bądź potwierdzenie tej czynności przez osoby uprawnione do reprezentacji zgodnie z rejestrem sądowym. (p. wyrok NSA z 9 listopada 2006 r., I OSK 6/06, niepubl., dostępny Lex nr 293175). Jeżeli bowiem osoba prawna w stosunkach zewnętrznych jest reprezentowana przez zarząd zgodnie z zasadami ujawnionymi w rejestrze sądowym, to każde pismo będące odzwierciedleniem woli takiej osoby musi być podpisane w sposób zgodny z danymi wynikającymi z rejestru. W przeciwnym razie pismo takie dotknięte jest brakami, do których usunięcia organ zobligowany jest wezwać stronę. Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i samo odwołanie zostało podpisane przez Prezes Zarządu Stowarzyszenia E. W. Z treści Działu 2 wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Stowarzyszenia wynika, że umowy i oświadczenia woli we wszystkich sprawach majątkowych w imieniu Stowarzyszenia podpisują: Prezes Zarządu i inny członek Zarządu (w tym Wiceprezes) lub Wiceprezes Zarządu i inny członek Zarządu. Oznacza to, że podanie te zostały podpisane w sposób nieprawidłowy, zważywszy, iż sprawa dotyczy spraw majątkowych Stowarzyszenia. Dodać należy, że Minister zdawał sobie sprawę z tego, że zarówno wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak i samo odwołanie zostało podpisane w sposób nieprawidłowy, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a mimo to nie wezwał Stowarzyszenia do usunięcia tych wad na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Sąd oceniając prawne skutki wskazanego zaniechania organu odwoławczego i w konsekwencji rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, jak i stwierdzenie uchybienia terminu do jego złożenia, pism dotkniętych omawianymi brakami, uznaje, iż zaskarżone postanowienie jest aktem wydanym z rażącym naruszeniem prawa. Bowiem zarówno wniosek o przywrócenia terminu jaki jak i odwołanie wniesione przez jednego członka zarządu nie spełnia wynikającego z art. 63 k.p.a. wymogu prawidłowego podpisania przez wnoszącego. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych należało więc przyjąć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów ujętych w skardze. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy podejmie czynności wymagane art. 64 § 2 k.p.a. Dalsze kroki procesowe uzależnione zaś będą od zachowania strony. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekał na podstawie art. 200 p.p.s.a.