V SA/Wa 333/07

WyrokWSA w Warszawie2008-01-09

Skład orzekający: Krystyna Madalińska- Urbaniak, Beata Krajewska, Irena Kudiura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił sytuację materialną strony ubiegającej się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uwzględniając przy tym wszystkie istotne okoliczności i dowody, a także czy uzasadnienie decyzji spełnia wymogi formalne i merytoryczne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została uchylona z powodu naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 107 § 1 i § 3 KPA, dotyczących wymogów formalnych uzasadnienia decyzji. Organ nie dokonał wszechstronnej analizy sytuacji materialnej strony, nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności i dowodów, a także nie przedstawił wyczerpującego uzasadnienia prawnego i faktycznego, co uniemożliwiło kontrolę legalności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca K. D. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenie odsetek. Organ I instancji umorzył odsetki, ale odmówił umorzenia pozostałego zadłużenia, wskazując na obowiązek opłacania składek i egzekucję administracyjną. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podtrzymując stanowisko o obowiązku opłacania składek i braku podstaw do umorzenia całości zadłużenia. Skarżąca zarzuciła, że składki w ogóle się nie należały, ponieważ nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników z powodu błędnej klasyfikacji gruntów. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzenie odsetek od zaległych składek uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi z 4 października 2006 r., wniesionej przez K. D. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] sierpnia 2006 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] kwietnia 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz umorzeniu odsetek od zaległych składek. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 2 grudnia 2005 r. K. D. zwróciła się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W wyniku rozpoznania sprawy Prezes KRUS decyzją z [...] kwietnia 2006r. umorzył wnioskodawczyni odsetki za okres [...] r. w kwocie [...] zł, natomiast odmówił umorzenia pozostałego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W sentencji tego orzeczenia powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) zwanej dalej u.u.s.r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że z akt wynika, że zainteresowana jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, w którym wraz z małżonkiem prowadzi działalność rolniczą. Organ wskazał, że aktualnie ubezpieczeniu społecznemu rolników jedynie podlega małżonek wnioskodawczyni, natomiast zainteresowana decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. została wyłączona z ubezpieczenia rolniczego w związku z przyznaniem emerytury z ZUS. Prezes KRUS podkreślił, że z faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wynika obowiązek opłacania należnych składek na to ubezpieczenie, z którego- jak wykazała analiza akt sprawy- zainteresowana i jej mąż nie wywiązali się. Organ I instancji wyjaśnił, że ze względu na stałe powiększanie się zaległości i brak reakcji na propozycje Placówki Terenowej w K. dotyczące spłaty zadłużenia w ratach, na należność Kasy obejmującą zaległość za okres od [...] r. wystawione zostały tytuły egzekucyjne do Urzędu Skarbowego, w oparciu, o które w ramach egzekucji administracyjnej dokonywane będą potrącenia na poczet zadłużenia ze świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni z ZUS. Dalej organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło opisane we wniosku zainteresowanej okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie całej kwoty zadłużenia, jednakże uzyskiwanie dodatkowego dochodu ze świadczenia emerytalnego umożliwia spłatę jego części. Pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. zainteresowana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Prezes KRUS utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że z akt sprawy wynika, że zaległość powstała w wyniku nieopłacenia skałek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ II instancji podkreślił, że o powyższych zaległościach i możliwościach spłaty w ratach małżonek zainteresowanej był wielokrotnie informowany przez Placówkę Terenową w K. poprzez wysyłanie kwartalnie pisma o stanie zadłużenia, jak również w trakcie przeprowadzanych wizytacji w gospodarstwie rolnym w latach [...] r. Prezes KRUS podkreślił, że z uwagi na fakt, ze wnioskodawczyni nie przystąpiła do spłaty bieżących i zaległych zobowiązań składkowych, ani też nie reagowała na przedstawione propozycje spłaty zadłużenia w ratach, w [...] r. wystawione zostały tytuły egzekucyjne na należność Kasy za okres od [...] r., które - jak wykazał analiza kat sprawy- są realizowane. Dalej organ II instancji wskazał, że ponowny wiosek o umorzenie całości zadłużenia wnioskodawczyni uzasadniła trudna sytuacją materialną oraz złym stanem zdrowia małżonka oraz ze powyższe argumenty stanowiły podstawę do umorzenia części zadłużenia , czyli 100 % odsetek w kwocie [...] zł decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Prezes KRUS stwierdził, że wprawdzie zainteresowana przedstawiła argumenty, iż areał ziemi nie przekracza 1 ha przeliczeniowego oraz że w gospodarstwie nie jest prowadzona działalność rolnicza, jednakże nie mogą być one uwzględnione, gdyż w aktach sprawy znajduje się informacja Urzędu Miasta i Gminy w K. z [...] maja 2006 r. stwierdzająca posiadanie przez wnioskodawczynię i jej męża gruntów o powierzchni [...] ha fizycznego, co stanowi [...] ha przeliczeniowych oraz opłacanie należnego podatku rolnego. Organ II instancji stwierdził również, że postanowienia art. 38 pkt. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przewidują, iż przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych i podatnik podatku rolnego prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Zdaniem Prezesa KRUS z uwagi na to, że podatek został opłacony a zainteresowana nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów obalających powyższe domniemanie, nie ma zatem podstaw do uznania, iż nie jest powadzona w gospodarstwie wnioskodawczyni i jej męża działalność rolnicza. Organ II instancji stwierdził, że jeżeli prowadzenie działalności rolniczej nie jest możliwe, to należy dokonać zgłoszenia faktu odłogowania gruntów w Urzędzie Gminy, co umożliwi wyłączenie małżonka z ubezpieczenia społecznego rolników. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS K.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa tj. przepisu art. 7 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że składki na obowiązkowe ubezpieczenie w KRUS wynikające z art. 7 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w ogóle nie należały się KRUS, gdyż ona nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników, wynikającemu z przepisów tej ustawy. Skarżąca podkreśliła, że zawsze uważała, że jej grunty zostały źle sklasyfikowane w roku [...], kiedy to wydano decyzję nr [...] z dnia [...] r., w której określono że jej grunty posiadają powierzchnię [...] ha przeliczeniowych, co nakładało na nią obowiązek obowiązkowego ubezpieczenia w KRUS i uiszczania składek na to ubezpieczenie. Skarżąca podkreśliła, że o fakcie zawyżenia areału ha przeliczeniowego wielokrotnie informowała Gminę K. i domagała się prawidłowej klasyfikacji oraz że o powyższym informowała również Placówkę KRUS w K. Dalej K. D. podała, że na skutek postępowania wszczętego na jej wniosek została wydana z dnia [...] września 2006 r. znak [...] zmieniająca w części decyzję Urzędu Miasta i Gminy w K. z dnia [...]nr [...] wprowadzając do niej zmiany klasyfikacji gruntów. Podała również, że wg informacji uzyskanej w Starostwie Powiatowym w K. grunty jej gospodarstwa rolnego mają faktycznie powierzchnię [...] ha przeliczeniowych oraz że stosowny dokument z podaniem powierzchni w ha przeliczeniowych zostanie wydany na jej wniosek przez Urząd Miasta i Gminy w K. po uprawomocnieniu się ww. decyzji Starostwa Powiatowego w K. z dnia [...] września 2006 r. Skarżąca stwierdziła, że nigdy nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników na podstawie art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników a zatem nie istniał obowiązek opłacania przez nią oraz jej męża składek na ubezpieczenie społeczne, w tym również w okresie od [...] r. W dalszej części uzasadnienia skarżąca podkreśliła, że egzekucja składek jest dla niej dużą krzywdą i pozbawia ją oraz jej rodzinę środków do życia, w tym środków na leki. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane dotychczas w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) zwanej dalej: u.u.s.r., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnił skargę stwierdzając naruszenie procedury administracyjnej, mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia . Podkreślić należy z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jak już wyżej wskazano narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarżąca wystąpiła do organu o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W tym miejscu podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV S. 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. (...) Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Procedura umorzenia zaległych składek uregulowana jest w powyżej cyt. już art. 41a u.u.s.r. Przepis ten odwołuje się do uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego oraz do jego możliwości płatniczych i w kontekście tych kryteriów okoliczności podnoszone przez skarżącego w sprawie winny być rozważone. W lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową wnioskodawczyni, a więc związaną z ustaleniem jej możliwości płatniczych. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazanie, że okoliczności podniesione przez zainteresowaną były już przedmiotem rozważań i zostały uwzględnione w formie umorzenia części zadłużenia, czyli 100 % odsetek w kwocie [...] zł. Ocena sytuacji materialnej wnioskodawczyni zawarta w skarżonej decyzji jest pobieżna i ogólnikowa. Organ pominął całkowicie kwestię bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej oraz innych wydatków związanych z realizacją pozostałych zobowiązań. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakultatywny charakter art. 41 a ust1 u.u.s.r. nie usprawiedliwia odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie, wskazując na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia należności określonych w art. 41 a ust 1 u.u.s.r. do stanu faktycznego niniejszej sprawy pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżąca w toku postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy podkreślić, iż na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym to postępowanie. Dlatego też organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny. W sytuacji gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, ma więc on obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. W uzasadnieniu decyzji Prezesa KRUS zabrakło uzasadnienia prawnego. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg powołania tylko przepisów prawa. Uzasadnienie musi zawierać wyjaśnienie dlaczego organ rozstrzygając sprawę określony przepis zastosował i - w razie możliwości przyjęcia różnej wykładni tego przepisu- dlaczego daną wykładnię przyjął. Zdaniem Sądu naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez wątpienia w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Niezbędna jest bowiem analiza przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji składa się tylko z jednej części- z uzasadnienia faktycznego. Organ nie dokonał analizy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zawarł umotywowanej oceny stanu faktycznego w świetle ww. przepisów. Nie wskazał również, jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, iż organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Nie można bowiem uznać, że ogólnikowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, czyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), którego istotą jest dwukrotne, merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy - rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96, LEX nr 43290). Zdaniem Sądu, organ odwoławczy przede wszystkim nie dokonał rzetelnej analizy sytuacji materialnej skarżącej w zakresie ustalenia jej możliwości płatniczych pomijając całkowicie kwestię bieżących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i innych wydatków związanych z realizacją pozostałych zobowiązań. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności i zarzuty skarżącej podniesione w toku postępowania administracyjnego powinny być wnikliwie przeanalizowane i rzetelnie omówione przez organ orzekający. Mając na względzie powyższe uzasadniony jest pogląd, iż przytoczona argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i wnikliwy, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia wskazanych powyżej okoliczności. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien więc uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. ----------------------- 3

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło