V SA/Wa 3332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz - Kluj (spr.), Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nr [...] Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: "decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Dyrektora [...] Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej decyzja I instancji, decyzja ARiMR, o odmowie przyznania pomocy finansowej P. L., w ramach działania "[...]". P. L., dalej skarżący, złożył [...] czerwca 2014 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "[...]" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ dokonując oceny wniosku ustalił, że: 1. skarżący [...] czerwca 2012 r. zarejestrował w Biurze Powiatowym ARiMR w P. siedzibę stada, o nr [...], a więc jest posiadaczem tych zwierząt, zgodnie z ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2008r, Nr 204, poz. 1281), dalej ustawa o systemie; 2. od [...] czerwca 2014 r. dokonuje aktualizacji danych zawartych w bazie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, 3. na dzień złożenia wniosku liczba bydła w jego gospodarstwie wynosiła 25 sztuk, a na dzień [...] lipca 2014 r. – 22 sztuki; 4. od [...] maja 2012 r. jest posiadaczem 0,6300 ha użytków rolnych. W związku z tym organ uznał, że skarżący nie spełnia warunków określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 lit a i § 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybów przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "[...]" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.- 2014 r., poz. 201), dalej Rozporządzenie, i odmówił przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. W wyniku złożonego przez skarżącego odwołania, decyzją nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że P. L. od [...] czerwca 2012 r. do chwili obecnej jest posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem rejestracji. Wskazał, że powołany § 2 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia wprowadza domniemanie prowadzenia działalności rolniczej poprzez wskazanie, że sam fakt, że osoba fizyczna była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznacza, że nastąpiło rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej. Ustalenie, że dany podmiot zarejestrował stado jest w związku z tym wystarczające do przyjęcia, że prowadził uprzednio działalność rolniczą. W związku z tym zasadnie na podstawie tych ustaleń organ I instancji stwierdził, że skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w dniu [...] czerwca 2012 r a więc na 2 lata przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy unijnej. Nie zmienia takiej oceny sytuacja osobista, ekonomiczna strony skarżącej czy brak wiedzy na temat obowiązujących przepisów prawa, tym bardziej że skarżący podpisał we wniosku o przyznanie pomocy w pkt 2 w cz. XV oświadczenie o znajomości zasad przyznawania pomocy. Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze zakwestionował ustalenia organu co do daty rozpoczęcia prowadzenia przez niego działalności rolniczej – [...] czerwca 2012 r. ponieważ do dnia [...] kwietnia 2013 r. był uczniem średniej szkoły rolniczej, co uprawniało go do skorzystania z wyłączeń związanych z okresem nauki. Powołując się na wyrok NSA z 26 listopada 2010 r-, sygn. akt II GSK 1044/09, wskazał, że samo zarejestrowanie stada bez wejścia w jego posiadanie nie może być utożsamiane z rozpoczęciem działalności rolniczej. Poza tym, przepis § 2 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia, poprzez użycie spójnika "i" wymaga wejścia przez wnioskodawcę w posiadanie zwierząt gospodarskich i ich siedzib rozumianych jako budynki, pastwiska w których prowadzony jest ich chów. Organ do tego w ogóle się nie odniósł czym naruszył art. 7,8, 75 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz realizacji rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz.427). Ponadto, powołując się na uregulowania prawa unijnego i prawa krajowego, zwróci uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisów prawa krajowego w powiązaniu z przepisami unijnymi, w szczególności rozporządzenia Rady nr 1698/2005, w którym w art. 22 ust. 1 lit a wskazano w sposób wyraźny, że pomoc jest adresowana do takich osób które mają mniej niż 40 lat i po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie jako nim kierujący. Ponieważ rozporządzenie wywołuje skutek bezpośredni tak więc wykładnia § 7 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia krajowego co do pojęcia "wejścia w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt" wymaga wyjaśnienia w powiązaniu z przepisami prawa wspólnotowego. Prawodawca wspólnotowy nie posługuje się pojęciem "posiadania" lecz ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie rolnym w charakterze kierującego tym gospodarstwem a więc, pozostając w zgodzie z prawem wspólnotowym należy przyjąć, że posiadanie przejawia się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Skarżący podkreślił także, że będąc uczniem nie mógł kierować gospodarstwem rolnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2014 r. odpowiada prawu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że skarżący w dacie składania wniosku był osobą fizyczną prowadzącą działalność rolniczą a w związku z tym nie mógł uzyskać pomocy finansowej ze środków Unii Europejskiej. Na gruncie prawa krajowego zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "[...]" reguluje rozporządzenie wykonawcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. regulujące w sposób szczegółowy warunki i tryb przyznawania pomocy unijnej, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Generalnie pomoc przyznawana jest osobom fizycznym, które w dniu składania wniosku są pełnoletnie i nie mają więcej niż 40 lat, które nie prowadziły działalności rolniczej i które spełniają także inne warunki szczegółowo wymienione w § 2 rozporządzenia. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (D.U. 2007.64.427). Z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wynika, że za osobę, która prowadziła działalność gospodarczą uważa się m.in. osobę, która "była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt". Spełnienie tego warunku wyklucza więc przyznanie pomocy. Wykładnia gramatyczna tego przepisu istotnie wskazuje, że muszą być spełnione równocześnie dwa warunki: posiadania zwierząt i posiadania siedzib tych zwierząt. Skarżący nie zaprzeczył w skardze aby był posiadaczem bydła opasowego (skarga in fine), choć jednocześnie twierdził, że nie spełnia drugiego warunku tj. posiadania ich siedzib. W ocenie Sąd takie rozumowanie nie może być zaakceptowane, ponieważ jest z logicznego punktu widzenia oczywiste, że skoro posiada stado to musi mieć gdzie je chować, trzymać. Poza tym, na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę, aby móc zgłosić stado do zarejestrowania, osoba musi być posiadaczem zwierzęcia mającego siedzibę stada, miejsca gromadzenia zwierząt – co wprost wynika z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. 2008., Nr 204, poz. 1281). Ustawodawca ani na gruncie wyżej powołanej ustawy ani na gruncie rozporządzenia nie sprecyzował pojęcia "posiadania". Należy więc go wykładać, tak jak to wynika z przepisów ogólnych tj. art. 336 kodeksu cywilnego czyli jako faktyczne władanie rzeczą jak właściciel (tzw. posiadanie samoistne) czy też jako faktyczne władanie rzeczą jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadanie zależne). Zgodnie z art. 339 K.c. istnieje domniemanie, że ten kto faktycznie włada rzeczą, jest posiadaczem samoistnym. Posiadanie jest więc stanem faktycznym, domniemanie posiadania jest domniemaniem obalalnym dowodem przeciwnym a ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skarżący, poza twierdzenie, że nie był posiadaczem stada, dowodów na tą okoliczność nie przedstawił. W ocenie Sądu podnoszony przez skarżącego fakt pobierania nauki jako skutkujący niemożliwością prowadzenia gospodarstwa rolnego nie da się obronić. Nauka, co do zasady, nie wyklucza możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego. Trudno nakładać na organ obowiązek wykazania braku posiadania skoro sam skarżący w istocie nie zaprzeczył temu faktowi. WSA w tym składzie, nie podziela tym samym, stanowiska NSA zaprezentowanego w wyroku NSA z 26 listopada 2010 r. , sygn. akt II GSK 1044/09 (CEBOiS), że "nadanie jedynie numeru siedziby stada bez wejścia w jego posiadanie, nie może być utożsamiane z rozpoczęciem działalności rolniczej". Jest to możliwe ale dopiero wtedy gdy zostanie przeprowadzony przez zainteresowanego dowód który obali domniemanie posiadania zarejestrowanego stada ponieważ ustawodawca w art. 9 ust 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji przyjął, że możliwość zarejestrowania wiąże się zarówno z posiadaniem stada jak i jego siedzibą. Rejestr obejmuje – jak to wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 a-c, tej ustawy posiadaczy zwierząt, zwierzęta i siedziby stad a nie albo posiadaczy albo zwierząt albo ich siedzib. Aby móc zarejestrować stado w rejestrze należy podać informacje o tym kto jest posiadaczem zwierzęcia lub zwierząt w określonej liczbie i siedzibę stada. Nie musi to być gospodarstwo rolne posiadacza ponieważ ustawa takiego ograniczenia nie wprowadza (art. 9 ust. 1 ustawy o systemie). Treść zapisów w rejestrze należy uznać za wiążące dla organów z uwagi na urzędowy charakter tych informacji (art. 76 § 1 K.p.a.). Wynikające z tego przepisu domniemanie prawdziwości i zgodności z prawdą oświadczenia organu może być oczywiście obalone – o czym stanowi art. 76 § 3 K.p.a. jednakże w niniejszej sprawie domniemanie to nie zostało obalone dowodem przeciwnym. Sąd nie znalazł podstaw do uznania trafności zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w art. 21 ust. 1 odsyła w zakresie procedury do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nałożyła jednak na organ i stronę nieco zmodyfikowane obowiązki poprzez nakazanie organowi rozpatrzenie materiału dowodowego, udzielanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu (art. 21 ust. 2 pkt 1-4) a na stronę obowiązek przedstawiania dowodów z których strona wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy). Inaczej zatem zostały wykreowane obowiązki stron i organów w porównaniu do tych wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego choćby w zakresie rzetelnego i wszechstronnego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Stanowi to o ograniczeniu inicjatywy dowodowej organu i zwiększenie aktywności strony zainteresowanej przyznaniem pomocy unijnej. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarżący nie obalił domniemania prawdziwości zapisów rejestru a tym samym nie wykazał aby nie był posiadaczem stada i jego siedziby. Przedstawił w tym aspekcie jedynie swe twierdzenia , które dowodami nie są a nawet więcej wskazał, że jest Z konieczności dowodzenia nie zwalnia strony nieznajomość prawa ani też jej młody wiek. Tym samym Sąd uzna za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ocenił zebrane w sprawie dowody i na ich podstawie doszedł do trafnego wniosku, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania pomocy unijnej ponieważ był posiadaczem zwierząt gospodarskich, co zgodnie z § 2 ust 2 ppkt 4 w zw. z § 2 ust 1 pkt 1a (a contario) jest równoznaczne z uznaniem, że prowadził działalność gospodarczą. Odnosząc się do zarzutów sprzeczności przepisów prawa krajowego z prawem unijnym podnieść należy, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. w art. 1 i 2 wskazuje, że odnosi się do zadań i działań określonych rozporządzeniem unijnym nr. 1698/2005 w zakresie nieokreślonym w tych przepisach Unii Europejskiej i przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia. Zatem regulacje ustawy krajowej stanowią uzupełnienie regulacji prawa unijnego i tylko w zakresie przewidzianym przez przepisy prawa unijnego do określenia przez państwo członkowskie. Regulacje prawa unijnego mają pierwszeństwo stosowania przed prawem krajowym. Według treści art. 2 pkt.1 ustawy przez działanie należy rozumieć środek, o którym mowa w art. 2 lit.d rozporządzenia 1698/2005. Rozporządzenie 1698/2005 określa nie tylko priorytety i środki dla rozwoju obszarów wiejskich (art.1 pkt.4) ale ustanawia ogólne zasady wsparcia obszarów wiejskich, finansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) ustanowionego rozporządzeniem (WE) nr. 1290/2005 (art.1 pkt.1), określa cele, dla których ma się przyczynić polityka rozwoju obszarów wiejskich (art.1 pkt.2). Zgodnie z preambuła rozporządzenia i jej punktem 6 działalność EFFROW oraz operacje, do których Fundusz się przyczynia, muszą być spójne i zgodne z innymi politykami wspólnotowymi oraz zgodne z całym prawodawstwem wspólnotowym. Przepisem krajowym są przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju oraz wydane na podstawie art.- 29 ust. 1 pkt 1 tej ustawy Rozporządzenie Ministra Rolnictwa u Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. W przypadku natomiast wystąpienia o środki publiczne podmiot musi spełniać wszystkie warunki przewidziane przepisami regulującymi to dofinansowanie. Nie jest bowiem tak, że samo zgłoszenie wniosku o pomoc wypełnia przesłanki jej udzielenia (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 966/14). Jak wynika z art. 22 ust 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 wsparcia udziela się osobom które mają mniej niż 40 lat i po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako nim kierujący i którzy mają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe. W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi, przyjęcie w ustawodawstwie krajowym wyłączenia w związku z zarejestrowaniem stada, nie stanowi o sprzeczności z prawem unijnym. Poprzez kierowanie gospodarstwem rolnym należy rozumieć samodzielne władanie składnikami tego gospodarstwa w aspekcie dysponowania i zarządzania. Tym samym posiadanie rozumiane zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego jako władanie zwierzętami wypełnia definicję kierowania, o jakiej mowa w art. 22 ust pkt 1a tego rozporządzenia. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1698/2005. Reasumując analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna. Organy prawidłowo przyjęły, że skarżący naruszył § 2 ust. 1 pkt 1 lit a i § 7 pkt 4 Rozporządzenia poprzez dokonanie zarejestrowania stada tj. czynności o której mowa w § 2 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia. W tym wypadku za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania tej czynności tj. [...] czerwca 2012 r. W konsekwencji powyższe skutkowało odmową przyznania Skarżącemu płatności i brak jest zatem podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącą zarzuty, należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.