V SA/Wa 3337/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. W. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: "ARiMR") zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. B.W. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) złożyła w dniu [...] października 2013 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 311 " Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej polegającej na zakupie ładowarki teleskopowej. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. [...] Oddział Regionalny poinformował wnioskodawczynię, iż jej wniosek zawiera uchybienia i wymaga uzupełnienia, złożenia poprawnych dokumentów, a także złożenia wyjaśnień. W piśmie wskazano, w jakich punktach wniosek został błędnie wypełniony, jak również wymieniono brakujące załączniki i dokumenty, które należy uzupełnić w terminie 21 dni kalendarzowych. Nadto zwrócono się o szczegółowe wyjaśnienie "powiązań biznesowych" z działalnością prowadzoną przez męża wnioskodawczyni M.W. i otrzymanej przez niego pomocy finansowej w ramach tego samego działania oraz określenie rynków, na których wnioskodawczyni wraz z mężem będzie działać, zarówno w zakresie lokalizacji, jak też działań przedsiębiorców, a także o opisanie "kwestii działań konkurencyjnych" między wnioskodawczynią a jej mężem (vide: k. 195-199 akt adm.). Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. wnioskodawczyni złożyła odpowiedź na wezwanie ARiMR wraz z poprawionym wnioskiem i załącznikami. We wniosku dokonała również zmiany co do zakupu maszyn, wskazując iż będą to: opryskiwacz polowy [...] o poj. [...] l. i szerokości roboczej [...] m oraz wóz asenizacyjny (beczkowóz) [...] o pojemności [...] litrów jednoosiowy. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. ponownie zwrócono się do wnioskodawczyni o poprawne wypełnienie wniosku, uzupełnienie brakujących załączników, a także złożenie wyjaśnień, w szczególności, co do zasadności zamiaru podjęcia działalności gospodarczej w ramach tego samego kodu, którego działalność prowadzi jej małżonek, informując dodatkowo, iż wniosek o przyznanie pomocy nie może być zmieniony przez wnioskodawcę w zakresie planu finansowego operacji oraz zestawienia rzeczowo-finansowego bez wezwań Agencji (k. 252-257 akt adm.). W odpowiedzi, wnioskodawczyni pismem z dnia [...] lutego 2015 r. nadesłała poprawiony wniosek z załącznikami. Wykreśliła również z wniosku zakup wozu asenizacyjnego, pozostawiając zakup opryskiwacza polowego [...]. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż od 20 lat prowadzi wraz z mężem gospodarstwo rolne, dobór maszyn i usług jest podyktowany zapotrzebowaniem rynku, a nie konkurowaniem, czy uzupełnianiem oferty firmy męża (k. 283-284 akt adm.). Zaskarżonym pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. o numerze [...] odmówiła przyznania pomocy. W uzasadnieniu wskazała, iż szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określa rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007 r. zwane "rozporządzeniem", wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy 7 marca 2007 r. Zgodnie z § 4 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia "pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie: 100 tys. złotych na jednego beneficjenta – jeżeli beneficjent realizuje wyłącznie operację albo operacje niedotyczące wytwarzania biogazu rolniczego lub energii elektrycznej z biogazu rolniczego.". Powodem odmowy przyznania pomocy w niniejszej sprawie było naruszenie przepisu zawierającego maksymalny limit przyznania pomocy. Skarżąca ubiegała się o przyznanie pomocy na działalność gospodarczą w zakresie kodu PKD 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcją roślinną w wysokości 100 000 zł. Operacja ta pierwotnie polegać miała na zakupie ładowarki teleskopowej, jednakże zakres rzeczowy operacji uległ zmianie i ostatecznie skarżąca ubiegała się o uzyskanie wsparcia na zakup opryskiwacza polowego i wozu asenizacyjnego. Wskazano na okoliczności stanowiące podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, którymi to, iż w tym samym: ← działaniu, wsparcie uzyskał mąż skarżącej – M.W., i Agencja zawarła z nim umowę przyznania pomocy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Pomoc ta przyznana została na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie kodu PKD 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcją roślinną w kwocie 100 tys. zł. Zakres rzeczowy operacji realizowanej przez M.W. obejmował zakup ciągnika rolniczego o mocy 80-90 KM oraz rozsiewacza do nawozów; ← skarżąca i M.W. są małżeństwem i nie zawierali umowy o rozdzielności majątkowej; ← skarżąca jako współmałżonka Beneficjenta również podpisała umowę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Do umowy zostało dołączone oświadczenie skarżącej o wyrażeniu zgody na zawarcie tej umowy, a także weksel niezupełny in blanco wystawiony na oboje małżonków wraz z deklaracją upoważniającą ARiMR do jego wypełnienia w każdym czasie w wypadku niedotrzymania terminu spłaty zobowiązania wobec ARiMR na sumę całkowitego zobowiązania wynikającego z umowy z dnia [...] kwietnia 2013 r.; ← z treści umowy przyznania pomocy zawartej z M.W. wynikało iż Beneficjent zrealizował operację w miejscowości K., gm. W., w której także zamieszkuje. Skarżąca we wniosku o przyznanie pomocy w poz. 9 Lokalizacja operacji (miejsce realizacji inwestycji) oraz w Ekonomicznym Planie Operacji (EPO) w sekcji II. Charakterystyka planowanej operacji także wskazała adres: K., pod którym również zamieszkuje, co potwierdza dokumentacją załączona do wniosku o przyznanie pomocy m.in. wstępna umowa zlecenia z dnia [...] listopada 2014 r. i z dnia [...] listopada 2014 r.; ← w EPO przedłożonym w ramach uzupełnień w odpowiedzi na pismo Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego z dnia [...] listopada 2014 r. w sekcji II.2. Opis operacji wnioskodawczym wskazała, iż firma zajmować się będzie usługami dla gospodarstw rolnych, zaś głównymi odbiorcami oferowanych usług będą okoliczni rolnicy; ← w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. skarżąca wskazała, iż od ponad 20 lat wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne, w związku z powyższym rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek pod kodem PKD 01.61.Z jest świadome, gdyż jest to branża znana. Ponadto, wyjaśniła, iż z uwagi na zauważalne od kilku lat zmniejszenie opłacalności produkcji rolnej, szczególnie na rynku mleka, zasadnym jest rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej w celu zwiększenia wpływów. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przedstawiła przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, odwołała się także do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., ARiMR stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa. B.W. wystąpiła następnie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia ARiMR w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1. Art. 4 i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – poprzez dyskryminującą skarżącą z uwagi na sposób ukształtowania jej stosunków małżeńskich odmowę uznania jej prawa do prowadzenia samodzielnie i na własny rachunek działalności gospodarczej, o której mowa w art. 6 Ustawy, wraz ze wszystkimi uprawnieniami jakie przepisy szczegółowe wiążą z tym prawem. 2. § 4 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – poprzez jego błędną wykładnię, oraz rażące naruszenie obowiązujących w sprawie norm proceduralnych, mające bezpośredni wpływ na wynik postępowania: 3. Art. 21 ust. 2 pkt. 1) w związku z art. 22 ust. 2 zdanie drugie Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – poprzez naruszenie zasad praworządności, polegające m.in. na rozszerzającej i nieopartej na żadnej konkretnej normie prawa materialnego wykładni pojęcia "jednego beneficjenta", o którym mowa w § 4 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014.1647 tj. ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; powoływana dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. jest zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Należy wskazać, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Podstawa wsparcia finansowego w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" wynika z przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 z późn. zm.) - "ustawa z 7 marca 2007 r.". Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy 7 marca 2007 r. ARiMR wykonuje zadania instytucji zarządzającej w zakresie wprowadzania działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej". Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy 7 marca 2007 r. pomoc w ramach ww. działania przyznawana jest na podstawie umowy zawieranej pod rygorem nieważności w formie pisemnej. Zgodnie z art. 22 ustawy 7 marca 2007 r. wyłącza się stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w prowadzonych przez podmioty wdrażające postępowaniach w sprawach przyznawania pomocy. Jednocześnie art. 22 ust. 4 ustawy 7 marca 2007 r. przyznaje wnioskodawcy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonym dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określa rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007 r. zwane "rozporządzeniem", wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy 7 marca 2007 r. Zgodnie z § 4 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia "pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie: 100 tys. złotych na jednego beneficjenta – jeżeli beneficjent realizuje wyłącznie operację albo operacje niedotyczące wytwarzania biogazu rolniczego lub energii elektrycznej z biogazu rolniczego.". Powodem odmowy przyznania pomocy w niniejszej sprawie było naruszenie przepisu zawierającego maksymalny limit przyznania pomocy. Skarżąca ubiegała się o przyznanie pomocy na działalność gospodarczą w zakresie kodu PKD 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną w wysokości 100 000 zł. Operacja ta pierwotnie polegać miała na zakupie ładowarki teleskopowej, jednakże zakres rzeczowy operacji uległ zmianie i ostatecznie skarżąca ubiegała się o uzyskanie wsparcia na zakup opryskiwacza polowego i wozu asenizacyjnego. Okolicznościami, które stanowiły podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było uzyskanie wsparcia męża skarżącej M.W., z którym Agencja zawarła umowę przyznania pomocy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Pomoc ta przyznana została na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie kodu PKD 01.61.Z Działalność usługowa wspomagająca produkcją roślinną w kwocie 100 tys. zł, a zakres rzeczowy tej operacji obejmował zakup ciągnika rolniczego o mocy 80-90 KM rozsiewacza oraz do nawozów; to iż skarżąca i M.W. są małżeństwem i nie zawierali umowy o rozdzielności majątkowej, skarżąca jako współmałżonka Beneficjenta również podpisała umowę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., a do umowy zostało dołączone oświadczenie skarżącej o wyrażeniu zgody na zawarcie tej umowy, a także weksel niezupełny (in blanco) wystawiony na oboje małżonków wraz z deklaracją upoważniającą ARiMR do jego wypełnienia w każdym czasie w wypadku niedotrzymania terminu spłaty zobowiązania wobec ARiMR na sumę całkowitego zobowiązania wynikającego z umowy z dnia [...] kwietnia 2013 r., to samo miejsce realizacji operacji przez małżonków. Z treści umowy przyznania pomocy zawartej wynika iż K., gm. W., w której także zamieszkują, wskazanie przez wnioskodawcę, iż firma zajmować się będzie usługami dla gospodarstw rolnych, zaś głównymi odbiorcami oferowanych usług będą okoliczni rolnicy, a także, że w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. wskazała, iż od ponad 20 lat wraz z mężem prowadzi gospodarstwo rolne, w związku z powyższym rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek pod kodem PKD 01.61.Z jest świadome, gdyż jest to branża znana. Ponadto, z uwagi na zauważalne od kilku lat zmniejszenie opłacalności produkcji rolnej, szczególnie na rynku mleka, zasadnym jest rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej w celu zwiększenia wpływów. Podnieść należy też iż skarżąca dopiero zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, czego organ nie negował. Ustalenie organu polega na tym, że skarżąca wskazując na zamiar podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej i ubiegając się o przedmiotową pomoc w kwocie 100.000,00 zł zmierzałaby do obejścia § 4 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia stanowiącego, iż pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie 100.000 zł na jednego beneficjenta – jeżeli beneficjent realizuje wyłącznie operacje lub operacje niedotyczące wytwarzania biogazu rolniczego lub energii elektrycznej z biogazu rolniczego, co oznaczałoby, iż przekroczy maksymalny limit przyznania pomocy. Należy podnieść, iż mimo samodzielnego zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej, składniki majątkowe małżonków, w tym te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża, pozostają we współwłasności łącznej. Wynika to z istoty wspólności ustawowej małżeńskiej regulowanej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31, 33, 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 t.j.) oraz przepisami kodeksu cywilnego (art. 196 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Dz. U z 2016 r. poz. 360 t.j.). Zgodnie z art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego majątek osobisty stanowią: 1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej; 2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił; 3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom; 4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków; 5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie; 6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość; 7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków; 8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków; 9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy; 10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego podmioty nabyte z udziałem wsparcia unijnego wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. Pomoc uzyskana przez M.W. była też pomocą uzyskaną przez skarżącą. W związku z powyższym, nie jest możliwe udzielenie przez ARiMR dofinansowania dla skarżącej w kwocie 100 tys. zł z uwagi na fakt, iż skarżąca występowałaby dwukrotnie, na co wskazał organ, w pozycji biorcy pomocy, tj. raz wchodzi w prawa Beneficjenta pośrednio, jako strona czynności prawnej, która odnosi korzyść pozostając we wspólności majątkowej małżeńskiej, na podstawie umowy podpisanej wraz z mężem, a drugi raz bezpośrednio jako Beneficjent Programu w związku z ewentualną umową przyznania pomocy. Mając na uwadze powyższe, należy uznać iż Agencja zobowiązana była do odmowy przyznania pomocy. W przeciwnym wypadku naruszony zostałby przepis § 4 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Określony w rozporządzeniu limit oblicza się na jednego beneficjenta w rozumieniu gospodarstwa rolnego. Oznacza to, iż jeżeli M.W. przyznana została pomoc, a gospodarstwo rolne w związku z posiadaniem którego ubiegał się o uzyskanie wsparcia stanowi przedmiot współwłasności małżeńskiej to za beneficjenta uzyskanego wsparcia uznać należy także skarżącą. Z art. 53 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW) (Dz. UE L 277 z dnia 21.10.2005, str. 7, z późn. zm.) wynika, iż beneficjentem w działaniu "Różnicowanie..." jest członek gospodarstwa rolnego w danym gospodarstwie rolnym. Tak jak wskazał to organ, przepis ten jest spójny z zapisami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, ponieważ wynika z niego, że beneficjentem jest każdy członek gospodarstwa rolnego w danym gospodarstwie rolnym, a nie tylko osoba, z którą bezpośrednio podpisana została umowa przyznania pomocy. Oznacza to, iż skarżąca będąc współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i prowadząc je wspólnie z mężem jest członkiem gospodarstwa rolnego w danym gospodarstwie rolnym, a tym samym jest beneficjentem w rozumieniu art. 53 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005. Należy też wskazać, iż podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącą jest zgodne z powszechnie obowiązującymi prawem. Jednocześnie osoba ubiegająca się o przyznanie wsparcia nie może przekroczyć limitu określonego w § 4 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, na co wskazano już w uzasadnieniu. W tych warunkach zaskarżonemu aktowi lub czynności nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Agencja w toku postępowania w sprawie z wniosku skarżącej nie naruszyła ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ppsa.