V SA/Wa 3353/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Ł.G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2016 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący Ł. G. (reprezentowany w sprawie przez ojca – J. G.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wysokie koszty utrzymania i prowadzenia gospodarstwa, a także zaciągnięty kredyt w wysokości 48.000 zł. Skarżący dodał, że utrzymuje sześcioosobową rodzinę. W dniu 17 sierpnia 2016 r. uległ wypadkowi i doznał wielu urazów, na skutek czego nadal jest w trakcie leczenia. Stan finansowy budżetu rodzinnego nie pozwala mu na opłacenie kosztów sądowych i adwokata. Z informacji podanych w formularzu wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czworgiem małoletnich dzieci. Jako składniki majątku rodziny wymienił 10,4 ha gruntów ornych, 5,7 ha łąk, oszczędności w kwocie 200 zł oraz sprzęt rolniczy: silos zbożowy, przystawkę do kukurydzy i przyczepę rolniczą. Oświadczył, iż jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego w wysokości 1.500 zł netto miesięcznie. Natomiast jako wydatki rodziny wskazał kredyt i koszty leczenia. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego (pismem Sądu z 2 lutego 2017 r.) został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2015, b) aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, c) wyjaśnienia sytuacji finansowej małżonki skarżącego: oświadczenia, czy prowadzi wspólnie ze skarżącym gospodarstwo rolne; w przypadku zatrudnienia – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – oświadczenia, czy żona skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku należy przedłożyć aktualne zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność ze wskazaniem okresu i wysokości pobieranego zasiłku), d) oświadczenia o wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, f) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce nr 11 formularza PPF informację o udzielonym skarżącemu kredycie oraz miesięcznych wydatkach związanych z jego spłatą (np. kopia umowy kredytowej, harmonogram spłaty rat), g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. koszty leczenia). Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżącego w ww. terminie do: a) wyjaśnienia, gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego zamieszkuje skarżący wraz z żoną i czworgiem dzieci, b) wskazania szacunkowej wartości nieruchomości rolnych wymienionych w rubryce nr 7.1. formularza PPF, c) wskazania szacunkowej wartości sprzętów rolniczych wymienionych w rubryce nr 7.3. formularza PPF. W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżący w piśmie z 12 lutego 2017 r. wyjaśnił, że jego sześcioosobowa rodzina zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. Rodzice skarżącego pokrywają również koszty utrzymania domu, tj. opłaty za energię elektryczną i wodę. Skarżący podał też wartość szacunkową swojego sprzętu rolniczego: ciągnik Ursus 1224 z 1994 r. – 40.000 zł, silos zbożowy – 20.000 zł, przystawka do kukurydzy – 26.000 zł, prasa do słomy – 10.000 zł, przyczepa 4 t. z 2012 r. – 25.000 zł. Do ww. pisma załączył następujące dokumenty: - harmonogram spłaty kredytu udzielonego skarżącemu przez Bank Spółdzielczy w Namysłowie oddział w Niemodlinie w wysokości 48.000 zł, którego ostatnia transza spłaty przypada na 20 stycznia 2020 r.), - harmonogram spłaty kredytu udzielonego skarżącemu przez Bank Spółdzielczy w Namysłowie oddział w Niemodlinie w wysokości 25.000 zł, którego ostatnia transza spłaty przypada na 9 lutego 2018 r.), - zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z 22 września 2015 r. stwierdzające, że skarżący j jego małżonka nie uzyskali dochodu za 2014 r., - umowę o kredyt na zakup kuchni zawartą przez skarżącego z Santander Consumer Bank SA w dniu 21 grudnia 2016 r., którego miesięczne raty spłaty wynoszą po 123,03 zł, a ostatnia rata spłaty (w wysokości 123,04 zł) przypada na dzień 9 lutego 2018 r., - decyzję w sprawie podatku rolnego na rok 2017 ustalonego na kwotę 1.540 zł (od użytków rolnych o powierzchni 16,10 ha), płatnego w 4 ratach po 385 zł, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 stycznia 2017 r., na którym saldo końcowe wynosiło 469,68 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżący – pomimo wezwania Sądu – w żaden sposób nie przedstawił aktualnej sytuacji majątkowej swojej małżonki, w szczególności nie wyjaśnił czy jest zatrudniona i czy posiada rachunki bankowe (vide pierwsza lit. c/ wezwania Sądu z 2 lutego 2017 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy). Tymczasem skoro w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, to również jej dochody oraz stan majątkowy referendarz sądowy jest obowiązany uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. W takim przypadku (tj. gdy skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą) nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas zbadać sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Jednocześnie zaakcentować należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Zauważyć również należy, iż skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu dotyczące wysokości dopłat do gruntów rolnych bądź innej pomocy finansowej otrzymywanych z Agencji Rynku Rolnego lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (vide lit. d/ wezwania Sądu z 2 lutego 2017 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy). Tymczasem analiza transakcji na rachunku bankowym skarżącego wskazuje, iż w dniu 23 listopada 1016 r. skarżący otrzymał kwotę 10.835,28 zł tytułem zaliczki na płatności bezpośrednie za 2016 r. Skarżący nie podał też wartości szacunkowej należących do niego gruntów ornych i łąk (vide druga lit. b/ wezwania Sądu z 2 lutego 2017 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy). Ponadto skarżący nie wskazał skali miesięcznych wydatków, ograniczając się do stwierdzenia, że ponosi koszty kredytu i leczenia. Z nadesłanych dokumentów wynika jedynie, iż miesięcznie wydatkuje kwotę 123,03 zł tytułem spłaty kredytu konsumpcyjnego udzielonego na zakup kuchni. Natomiast pozostałe dwa kredyty (udzielone skarżącemu przez Bank Spółdzielczy w Namysłowie) są spłacane w nieregularnych transzach (w odstępie co 1,5 miesiąca lub nawet co 2 – 3 miesiące). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i pełny swojej sytuacji majątkowej, co czyni niemożliwym stwierdzenie, iż Łukasz Grela nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.