V SA/Wa 3355/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. Ż. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) października 2016 r. Nr (...) w przedmiocie nakazania zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 3355/16 T. Z., dalej: "Wnioskodawca", "Strona" lub "Skarżący" wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz z córką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza oświadczył, iż osiąga dochody w wysokości 2.100 zł z tytułu: "renta + pensja". Jego żona nie uzyskuje dochodów. Wnioskodawca przedstawił również miesięczne koszty utrzymania zaliczając do nich wydatki na czynsz (430 zł) oraz światło i gaz (180 zł). W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 marca 2017 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący oświadczył, że mieszka z najbliższą rodziną oraz rodzicami w mieszkaniu o pow. 87 m2 do nich należącym i pokrywa połowę kosztów jego utrzymania. Rodzice są emerytami. Skarżący nadesłał wyciągi z własnego rachunku bankowego, potwierdzenia przelewu na jego konto świadczenia rentowego, zeznania podatkowe PIT-37 za lata 2015-2016 oraz PIT-36 za rok 2014, decyzje z 16 czerwca 1998 r. w sprawie przyznania renty oraz z 10 marca 2017 r. o jej waloryzację, umowę majątkową małżeńską o ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 5 października 2015, kopie faktur za światło, gaz, ubezpieczenie na życie. Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia referendarz sądowy wskazał, iż skarżący nie przedstawił informacji dotyczących stanu majątkowego posiadania najbliższej rodziny i dlatego nie była możliwa rzetelna analiza jego sytuacji finansowej, a w konsekwencji wszechstronna ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle ustawowej przesłanki, zgodnie z którą prawo pomocy przysługuje osobie, która wykazała, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Podniósł, iż skarżący nie wywiązał się w pełnym zakresie z obowiązku złożenia dokładnych informacji oraz dokumentów wskazanych w wezwaniu z 27 marca 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy oraz przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Wyjaśnił, że przelewy na konto ojca i matki to opłata za wspólne użytkowanie mieszkania. Wyjaśnił, że rodzice posiadają emerytury a ich wspólny dochód nie przekracza 3000 zł. miesięcznie. Podniósł, że PEFRON wszczął egzekucję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia zatem wątpliwości, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie bowiem będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zdaniem Sądu, referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z nadesłanych dokumentów wynika, że miesięczny dochód Skarżącego wynosi łącznie 2.100 zł, w tym świadczenie rentowe (1.063,59 zł,) oraz pensja. Jednakże wnioskodawca mimo wezwania przez referendarza nie przedstawił jakichkolwiek informacji dotyczących oświadczonej pensji. W nadesłanych zeznaniach podatkowych za lata 2016 – 2014 wykazał dochody odpowiednio w wysokości: 31.451,50 zł, 28.958,40 zł, 29.361,11 zł. W każdym roku podatkowym wykazywał nadpłatę: 1.496 zł, 448 zł, 864 zł. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe z córką i żoną. Podniósł również, że mieszka razem z rodzicami w czteropokojowym mieszkaniu i ponosi połowę kosztów jego utrzymania. Wskazał, że żona nie uzyskuje dochodów, jednakże nie nadesłał, żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt, np. zaświadczenia o uzyskaniu bądź odmowie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, zaświadczenia urzędu skarbowego o braku dochodów. Natomiast z nadesłanych wyciągów z konta bankowego wynika, że żona dokonała ze swojego konta przelewów na konto wnioskodawcy. Skarżący nie podał, że żona posiada jakieś oszczędności, ani nie nadesłał wyciągów z konta żony, chociaż był o to wzywany przez referendarza. Wnioskodawca nie przedstawiając ww. danych nie może powoływać się na umowę majątkową małżeńską o ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej sporządzoną w formie aktu notarialnego w dniu 5 października 2015 r. Referendarz słusznie zauważył, że przedstawiona umowa nie zwalnia skarżącego z obowiązku wykazania sytuacji finansowej - nie tylko swojej - ale również członków rodziny. Ocena taka jest uzasadniona chociażby ze względu na okoliczność wspólnego mieszkania i złożonego oświadczenia, że prowadzi z żoną oraz z córką wspólne gospodarstwo domowe. Podnieść należy, że zgodnie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 788), dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Pozostawanie zatem w związku małżeńskim, nawet jeśli tylko formalnie, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., o sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu referendarz sądowy zasadnie stwierdził, że wysokość osiąganych przez małżonkę skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Niestety nie można jej dokonać, ponieważ wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów w tym zakresie. Także analiza wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy utrudnia ocenę sytuacji finansowanej strony. Z wyciągu z rachunku bankowego za okres 14.02.2017 – 13.03.2017 wynika, iż w dniu 20.02.2017 r. M. Ż. (żona wnioskodawcy) przelała na konto męża 1.000 zł. Następnego dnia skarżący przekazał kwotę 842,51 zł na konto swojego ojca. W dniu 29 lutego 2017 r. E. Ż. (ojciec) przelał na rachunek bankowy syna kwotę 300 zł, a w dniu następnym Skarżący złożył dyspozycję przekazu kwoty 280 zł na konto swojej matki. Podobne transakcje były realizowane w innych okresach rozliczeniowych. Z tego względu należy zgodzić z referendarzem, iż ww. okoliczności pozwalają uznać, że pomiędzy skarżącym i członkami rodziny istnieją relacje przekraczające jedynie zakres wspólnego zajmowania mieszkania, a członkowie rodziny udzielają sobie pomocy. Ponieważ Skarżący nie przedstawił informacji dotyczących stanu majątkowego posiadania najbliższej rodziny nie jest możliwa rzetelna analiza jego sytuacji finansowej, a w konsekwencji wszechstronna ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle ustawowej przesłanki, zgodnie z którą prawo pomocy przysługuje osobie, która wykazała, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów, zdaniem Sądu, orzeczenie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za prawidłowe. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.