V SA/Wa 3361/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów da z [...] października 2016 r. nr [...] utrzymujące postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...] i [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Inspektorat w [...] w dniu [...] sierpnia 2014 r. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Pani J. J. na podstawie wskazanych w osnowie tytułów wykonawczych o numerach od [...],[...] i [...], obejmujących należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za miesiące od maja do sierpnia 2003 r. oraz od września 2003 r. do kwietnia 2005 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego realizując ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...],[...] i [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w [...] S.A. Zawiadomienie w sprawie zastosowanego środka egzekucyjnego zostało doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i Pani J. J. wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 1 września 2014 r. Następnie zawiadomieniami z dnia [...] września 2015 r. nr [...],[...] i [...]organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczeń społecznych oraz renty socjalnej. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanej w dniu 1 października 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] po rozpoznaniu wniosku skarżącej odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na wyjątkowy charakter instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego, ograniczony do wystąpienia szczególnie uzasadnionych przypadków, odbiegających od zdarzeń występujących powszechnie, a także uznaniowy charakter orzeczenia wydawanego w tym zakresie przez organ nadzoru. Wyjaśnił również, iż w konsekwencji przeprowadzonego postępowania nie znalazł przesłanek do pozytywnego załatwienia wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] stycznia 2016 r. Zdaniem organu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż zaistniały okoliczności przemawiające za wydaniem pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że argumentem przemawiającym za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego mają być szczególne okoliczności związane z chorobą męża skarżącej, który wymaga stałej opieki oraz fakt, iż obecnie na skarżącej spoczywa ciężar utrzymania rodziny. Podniósł, iż skarżąca wskazała również na chęć spłaty egzekwowanego zadłużenia w układzie ratalnym. W ocenie organu odwoławczego podane okoliczności nie stanowią o tym, aby w sprawie ziściła się przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ II instancji zwrócił uwagę, iż jak wynika z akt sprawy poza wskazaną w zażaleniu deklaracją, iż skarżąca gotowa jest przystąpić do układu ratalnego w celu spłaty zadłużenia, w rzeczywistości nie podjęła żadnych działań zmierzających do spłaty nienależnie pobranych świadczeń, jak również nie wnosiła o udzielenie ulgi w spłacie poprzez rozłożenie należności na raty. Podkreślił, że deklaracje skarżącej wyrażające chęć ratalnej spłaty zadłużenia, nie znajdujące odzwierciedlenia w rzeczywiście podejmowanych działaniach, nie mogą zatem stanowić argumentacji przemawiającej za wystąpieniem przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Zdaniem organu odwoławczego choroba współmałżonka i związane z nią obciążenie osobiste, psychiczne i finansowe w subiektywnym odczuciu zobowiązanej jest nadzwyczajne i wyjątkowe, jednakże nie stanowi wystarczającej podstawy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że w zakresie negatywnego wpływu egzekucji na sytuację finansową skarżącej jest ona chroniona przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która w art. 8-10 gwarantuje minimum egzystencji poprzez wyłączenie spod egzekucji tych przedmiotów i wartości, które są niezbędne dla zobowiązanego oraz będących na jego utrzymaniu członków rodziny. Ponadto instytucja "wstrzymania" powoduje przesunięcie w czasie zapłaty dochodzonych w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym zaległości, co w konsekwencji powoduje wzrost kwoty zaległości poprzez wzrost odsetek za zwłokę. Toteż poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie ulegnie poprawie sytuacja finansowa skarżącej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia I instancji. Zaskarżonym postanowieniom zarzuciła naruszenie art. 23 § 6 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazała po stronie skarżącej występują szczególnie uzasadnione przypadki. Podniosła, że je mąż choruje, w związku z czym dużą część swojego czasu musi ona poświęcać na opiekę nad mężem. Ponadto, w związku z chorobą męża to ona przejęła większość obowiązków, w tym również te związane z utrzymaniem rodziny. Zadeklarowała dobrowolną, ratalną, spłatę zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za miesiące od maja 2003 r. do kwietnia 2005 r., które to były podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyła, iż przepis art. 23 § 6 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wskazuje co uznać należy za szczególnie uzasadniony przypadek. Jej zdaniem organy obu instancji nie uczyniły zadość aby ustalić czy u skarżącej szczególne warunki zachodzą - co prowadzi do uznania, iż naruszona został również zasada prawdy materialnej i dwuinstancyjności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 18 tej ustawy, jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem nie wszystkie przepisy k.p.a i nie wprost będą tu stosowane. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Przewiduje również uprawnienia dłużników mające na celu ochronę ich praw. Przy czym uprawnienia te są tylko takie jakie wprost w tej ustawie przewidziano. Przysługują one w trybach i terminach w ustawie przewidzianych, nie konkurując ze sobą. Brak konkurencji między środkami zaskarżenia przysługującymi dłużnikowi egzekwowanego obowiązku oznacza, że rozpoznanie takiego środka zaskarżenia odbywa się tylko w granicach tego środka, a nie obejmuje całościowych rozważań dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak chciałaby skarżący w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygały wniosek skarżącej. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej z tytułu z tytułu nienależnie pobranych świadczeń W niniejszej sprawie zarówno Minister Rozwoju Finansów jak i poprzedzający go Dyrektor Izby Skarbowej wydając kontrolowane postanowienia odmówili wstrzymania postępowania egzekucyjnego powołując się na brak zaistnienia szczególnych okoliczności w sprawie. Oba organy orzekając w sprawie powołały przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. zgodnie z którym Organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że argumentacja organu nie jest prawidłowa nie mniej jednak zaskarżone postanowienie w swoim rozstrzygnięciu odpowiada prawu. Przede wszystkim podnieść należy, że w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie nadzorcze nad prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej w [...] postępowaniem egzekucyjnym a tylko w takiej sytuacji możliwym było orzekanie przez organ nadzoru o ewentualnym wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Podnieść należy, że w myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, a zgodnie z art. 23 § 3a u.p.e.a. (w brzmieniu w na dzień orzekania organów - obecnie ww. przepis został wykreślony) w stosunku do dyrektora izby celnej nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje dyrektor izby skarbowej, właściwej ze względu na siedzibę tego dyrektora izby celnej. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym artykule. Tryb przewidziany art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania ( art. 54 § 1 u.p.e.a.). Ustawa w ogóle nie przewiduje wniosku dłużnika o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2009r. sygn. akt. II FSK 1925/07 (orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń NSA, https:// orzeczenia. nsa. gov.pl). Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ze względu na zaistnienie szczególnych okoliczności mógłby co najwyżej być podstawą do podjęcia z urzędu czynności kontrolnych. W ramach tych czynności organ decydowałby uznaniowo o potrzebie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było. Organy wprost rozstrzygały wniosek skarżącego nie dopatrując się okoliczności, iż skarżącemu taki wniosek nie przysługuje. Z uwagi na fakt, że kontrolowane postanowienia organów odmawiają uwzględnienia wniosku skarżącej Sąd uznał, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Nie było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Na marginesie należy się odnieść do oceny organów czy w sprawie doszło do szczególnie uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że słusznie uznano w zaskarżonym postanowieniu, że w ramach swych kompetencji organ ocenia, czy w danym stanie faktycznym zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", przy czym stwierdzenie zaistnienia takiej okoliczności nie obliguje do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji organ może, choć nie musi zastosować omawiany przepis. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" zastosowanie tego przepisu i wstrzymanie postępowania nie jest możliwe. Skarżąca wywodziła, że w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", bowiem jej mąż choruje, w związku z czym dużą część swojego czasu musi ona poświęcać na opiekę nad mężem. Ponadto, w związku z chorobą męża to ona przejęła większość obowiązków, w tym również te związane z utrzymaniem rodziny. Zadeklarowała dobrowolną, ratalną, spłatę zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za miesiące od maja 2003 r. do kwietnia 2005 r., które to były podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z taką argumentacja na wykazanie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie można się zgodzić. Za "szczególnie uzasadnione przypadki" mogą być uznane sytuacje spowodowane działaniem czynników, na wystąpienie których zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, mających charakter losowy, zaistniałych w toku postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te muszą jednak mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. W ocenie Sądu, prawidłowo organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Kłopoty zdrowotne, a nawet zły stan zdrowia u osób starszych jest zjawiskiem powszechnym, a w okolicznościach sprawy nie może być traktowany jako przesłanka do wstrzymania postępowania egzekucyjnego Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.