V SA/Wa 3362/15
WyrokWSA w Warszawie2016-06-21
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Mirosława Pindelska, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeśli wcześniej uchylono decyzję w tej sprawie i umorzono postępowanie organu I instancji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji może wszcząć nowe postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nawet jeśli poprzednia decyzja w tej sprawie została uchylona i postępowanie umorzone. Kluczowe jest, że uchylenie poprzedniej decyzji i umorzenie postępowania nie stanowiło rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, a jedynie formalne zakończenie postępowania z powodu nieskuteczności jego wszczęcia. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy unijne dotyczące przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi, a w tym przypadku nie doszło do przedawnienia.Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w latach 2004-2007. W związku z częściowym przeniesieniem zobowiązań na inną osobę oraz zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów, organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając m.in. naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną oraz naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW): oddala skargę.
W dniu [...] czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął wniosek J. S. (dalej "Strona", "Skarżąca") o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 (płatność ONW). We wniosku Strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 44,58 ha.
W dniu [...] grudnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., dalej "Kierownik Biura", wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatność ONW na kwotę 11769,12 zł (pow. 44,58 ha).
W dniu [...] kwietnia 2005r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 (płatność ONW). We wniosku Strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 44,58 ha.
W dniu [...] lutego 2006r. Kierownik Biura wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatność ONW na kwotę 11988,24 zł (pow. 44,58 ha).
W dniu [...] maja 2006r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 (płatność ONW). We wniosku Strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 4,73 ha i załączyła "Oświadczenie przejmującego działki rolne" G.P. o pow. 28,54 ha wraz z a/n rep. A nr [...]. W związku z powyższym podjęte zobowiązanie na pow. 44,58 ha zostało pomniejszone o przejętą powierzchnię i wyniosło 16,04 ha.
W dniu 5 lipca 2006r. G.P. złożyła oświadczenie, że cofa wcześniejsze oświadczenie dotyczące woli przejęcia zobowiązań ONW od J.S.
W dniu [...] stycznia 2007r. Kierownik Biura wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatność ONW na kwotę 1248,72 zł.
W dniu [...] maja 2007r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 (płatność ONW) na pow. 4,59 ha.
W dniu [...] maja 2008r. Kierownik Biura wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatność ONW na kwotę 1211,76 zł.
W związku z nieskładaniem przez stronę w kolejnych latach wniosków o przyznanie płatności ONW Kierownik Biura wystosował wezwanie o niedotrzymaniu zobowiązań ONW.
W odpowiedzi pismem z 7 stycznia 2015r. strona wyjaśniła, że zapadło rozstrzygnięcie merytoryczne uniemożliwiające prowadzenie nowego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, w związku z uchyleniem decyzji z [...] lipca 2010r. o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności ONW i umorzeniem postępowania organu I instancji.
Kierownik Biura decyzją z [...] stycznia 2015r. nr [...] ustalił stronie nienależnie pobraną płatność ONW za lata 2004-2007 w wys. 11.003,52 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała ustalenia Kierownika Biura, gdyż w ocenie odwołującej się zwrot dopłat został rozstrzygnięty decyzją ostateczną z [...] listopada 2014r. Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w W. i uniemożliwia to ponowne prowadzenie postępowania przez organ w sprawie zwrotu dopłat przez stronę za lata 2004-2008.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor [...] Regionalnego Oddziału ARiMR w W. (dalej: Dyrektor Oddziału, organ odwoławczy lub II instancji), decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołał się na treść przepisu art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1257/1999/WE z 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 1999, str. 80, z późn. zm.:, zwanego dalej rozporządzeniem nr 1257/1999) i wymagania, które polegają na:
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia OMW).
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.
- stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.
Dyrektor Oddziału wskazał, że strona pierwszą płatność z zakresu ONW otrzymała w dniu 21 lutego 2005 r. do powierzchni 44,58 ha, co oznacza, że pięcioletnie zobowiązanie rozpoczęło się z dniem wypłaty pierwszej płatności ONW i obejmowało działki rolne o powierzchni 44,58 ha. W związku ze skutecznym przejęciem zobowiązania ONW przez G.P. do działek rolnych o powierzchni 28,40 ha, zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej strony uległo pomniejszeniu do 16,18 ha.
Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie w czasie trwania zobowiązania strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na obszarze objętym tym zobowiązaniem. Z przedstawionych w trakcie toczącego się postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności aktów notarialnych wynika, iż strona zbyła grunty objęte zobowiązaniem ONW.
Dalej podniesiono, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. dalej jako rozporządzenie z 2009r.), jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW.
Zatem, jak wskazał Dyrektor Oddziału zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa powyżej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, co w ocenie organu odwoławczego miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Dyrektor Oddziału zauważył, że złożone w dniu 5 lipca 2006 r. przez G.P. wycofanie "Oświadczenia przejmującego działki rolne" pozostaje bez znaczenia dla kwestii skuteczności przejęcia zobowiązań ONW dokonanego w dniu [...] maja 2006r. w oparciu o § 9 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r., Nr 73, poz. 657, z późn. zm.).
Biorąc pod uwagę kwestię odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, z późn. zm.) organ, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
W dalszej kolejności w decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie wezwania z 20 kwietnia 2015 r. umożliwił stronie złożenie oświadczenia przejmującego posiadanie dziatek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW. Zgodnie z rozporządzeniem z 2009r. jeśli stosowne oświadczenie nie zostanie złożone wówczas producent rolny, który podjął zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, będzie zobowiązany do zwrotu płatności ONW w części, jaka została przyznana do działek, których posiadanie zostało przeniesione. Podkreślono również, że przejmujący w związku ze złożeniem oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, zobowiązuje się do kontynuacji działalności rolniczej na przejętych obszarach oraz do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza przejętych działek rolnych położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych obszarach. Przejmujący przejmuje zatem w pełni zobowiązanie za poprzedniego posiadacza i ponosi pełną odpowiedzialność za realizację tego zobowiązania, również w części dotyczącej płatności otrzymanych przez poprzednika. To od inicjatywy samego przejmującego zależy, czy przejmuje on zobowiązania po przekazującym, czy też tych zobowiązań nie przejmuje. W niniejszej sprawie nie zostało złożone stosowne oświadczenie.
Odnosząc się twierdzeń strony podniesionych w odwołaniu Dyrektor Oddziału wskazał, że decyzją z [...] listopada 2014r. uchylił w całości decyzję z [...] lipca 2010 r, wskazując na nieskuteczność wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności. W związku z powyższym bezzasadne jest twierdzenie strony, iż Kierownik Biura ponownie orzekł w tej samej sprawie, skoro decyzja z [...] czerwca 2010 r. została uchylona.
Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem strony dotyczącym wadliwości podstaw prawnych decyzji, gdyż jak wyjaśnił w rozporządzeniu z 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 323), zawarto przepisy intertemporalne i możliwość stosowania przepisów rozporządzenia z 2009r. uchylonych nowelizacją z marca 2014r.
Natomiast co do zarzutu strony w zakresie przedawnienia, organ odwoławczy wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Tymczasem w niniejszej sprawie wypłata płatności z tytułu ONW uznanych za nienależnie pobrane za rok 2004 nastąpiła w dniu 21 lutego 2005 r., za rok 2005 - w dniu 31 marca 2006 r., za rok 2006 - w dniu 7 lutego 2007 r., za rok 2007 - w dniu 30 czerwca 2008 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z [...] stycznia 2015 r. zostało doręczone w dniu 20 stycznia 2015 r., tj. przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Również decyzja nr [...] o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW została doręczona pełnomocnikowi strony za potwierdzeniem odbioru w dniu 2 lutego 2015 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Oddziału z [...] lipca 2015 r. nr [...] strona zarzuciła organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie w sprawie, która została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a także naruszenie rozporządzenia z 2009r. poprzez jego zastosowanie pomimo, że przepis § 9 ust. 1, 2 i 5 został uchylony z dniem 15 marca 2014r. (podczas gdy § 15 rozporządzenia do nowo rozpoczynanych postepowań nakazuje stosowanie przepisów nowych). A także naruszenie art. 68 § 1 i art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.); dalej: "O.p." dotyczących przedawnienia roszczeń o zwrot płatności.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła swoją argumentację i stanowisko odnoszące się do powyższych zarzutów i podkreśliła, że organ odwoławczy przyjął błędne stanowisko w sferze faktów jak i prawa. W ocenie autora skargi Dyrektor Oddziału przyjął fikcyjne założenie, że poprzednie postępowanie dotyczące zwrotu dopłat nie zostało wszczęte, co pozostaje w rażącej sprzeczności z faktami i podjętymi decyzjami.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje badanie, czy zaskarżony akt nie narusza prawa materialnego oraz czy w fazie poprzedzającej jego wydanie nie zostały naruszone normy prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rodzi konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze wyżej wskazane reguły orzekania Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w sposób powodujący konieczność jej uchylenia.
Zawarte w skardze argumenty koncentrują się w pierwszej kolejności na wykazaniu naruszenia przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego przez rozstrzygnięcie w sprawie, która została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.
W ocenie Sądu, powyższy zarzut należy uznać za niezasadny.
W realiach niniejszej sprawy nie można uznać, iż postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Należy zaznaczyć, iż decyzją z [...] listopada 2014 r., wydaną w następstwie wyroku WSA w Warszawie z 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 725/14 uchylającego postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy uchylił decyzję z [...] lipca 2010 r. i umorzył postępowanie organu I instancji, wskazując na nieskuteczność wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Powyższa decyzja nie została zaskarżona i uzyskała prymat ostateczności. Należy wskazać, iż tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna będzie istniała wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Zatem to charakter i zakres praw nabytych z decyzji lub ustanowionych nią obowiązków przesądza o tożsamości załatwienia sprawy. Mając powyższe na względzie nieuprawnione jest twierdzenie, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie orzekł w tej samej sprawie, skoro decyzja z [...] lipca 2010 r. została uchylona z przyczyn wskazanych powyżej.
Za nietrafny Sąd uznał zarzut wadliwości podstaw prawnych zaskarżonej decyzji. Należy wyjaśnić, iż rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 323), w § 1 pkt 7 uchyliło § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.). Jednocześnie jednak w § 2 zawarto wskazanie, iż w przypadku zobowiązania podjętego na podstawie § 2 pkt 1 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu dotychczasowym, do przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., w jego brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, który podjął zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.: Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalnej rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.). Wskazane przepisy intertemporalne utrzymały zatem możliwość stosowania przepisów uchylonych nowelizacją z marca 2014 r. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy.
Niezasadny jest zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot dopłat z art. 68 § 1 i art. 70 § 1 O.p. Wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranej kwoty istniały podstawy faktyczne do orzekania w tym zakresie. Termin "przedawnienia" zwrotu tych należności został wskazany w art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 (w odniesieniu do płatności za rok 2004) oraz w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (w odniesieniu do płatności za lata 2005 - 2007) poprzez stwierdzenie, że "obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania". Dodatkowo należy podkreślić, że przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym na podstawie art. 288 zd. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 70 O.p., określający 5 letni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.) lub art. 68 O.p. wskazujący na termin 3 lub 5 lat do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, które powstaje z momentem doręczenia tej decyzji (art. 21 § pkt 2 O.p.), czynią to odmiennie niż powyższy przepis unijny. Nie można uznać za słuszne stanowiska, że do płatności z tytułu ONW, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące między innymi: terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. W takiej sytuacji można stwierdzić, że art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 oraz art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Do takich samych wniosków dochodzi się analizując przepis art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odsyłający do "odpowiedniego" stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej, gdzie znajduje się art. 68 i art. 70. "Odpowiednie" stosowanie oznacza, że ze względu na specyfikę danej instytucji, tutaj zwrotu nienależnie pobranej kwoty, dany przepis będzie stosowany wprost, bez modyfikacji, albo po pewnych zmianach uwzględniających charakter sprawy, albo w ogóle nie będzie mógł być stosowany.
Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega zatem przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Mając na uwadze, iż skarżąca nie kwestionuje prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie zaprzestania działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem wieloletnim stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie wywiódł, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca była świadoma zasad regulujących kwestię przyznania płatności ONW, jak również obowiązków na niej ciążących w związku z występowaniem o przedmiotowe płatności i dlatego nie można uznać, że działała ona w dobrej wierze. Dlatego w stosunku do pobranych i przypadających do zwrotu płatności ONW za lata 2004-2007 zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od dnia wypłaty.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło