V SA/Wa 725/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-12
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze decyzji administracyjnej, dokonane w trybie art. 44 k.p.a., jest skuteczne, jeśli na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brakuje informacji o miejscu pozostawienia awiza, a strona kwestionuje prawidłowość zawiadomienia?Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. jest skuteczne tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone w tym przepisie, w tym prawidłowe umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Brak informacji o miejscu pozostawienia awiza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zwłaszcza gdy strona kwestionuje prawidłowość zawiadomienia, czyni doręczenie bezskutecznym i uniemożliwia stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora ARiMR o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Strona skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczenia pierwotnej decyzji z 2010 r. w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.), twierdząc, że nie została prawidłowo zawiadomiona o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Organ odwoławczy uznał doręczenie za skuteczne, co skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny uznał, że doręczenie było wadliwe z powodu braku dowodów na prawidłowe zawiadomienie o pozostawieniu awiza.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2014 r. oraz zasądził od Dyrektora na rzecz J. S. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. na rzecz J. S. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], działając na mocy imiennego upoważnienia Prezesa ARiMR, w dniu [...] lipca 2010 r. wydał decyzję, nr [...], o ustaleniu J. S. (dalej: strona lub skarżąca) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Przedmiotowa decyzja została wysłana na adres strony przesyłką listową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] lipca 2010 r. Wskutek nieobecności adresata i braku możliwości doręczenia osobistego, decyzja została awizowana w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] lipca 2010 r., a następnie powtórnie awizowana w dniu [...] sierpnia 2010 r. Wobec faktu, iż przesyłka nadal nie została przez beneficjenta podjęta, decyzję uznano za doręczoną w dniu [...] sierpnia 2010 r. w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. (doręczenie zastępcze).
Następnie, w dniu [...] października 2013 r. (data nadania pocztowego) adwokat W. W., reprezentujący J. S. wniósł o doręczenie decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. W związku z powyższym organ, przychylając się do prośby Strony, w dniu [...] grudnia 2013 r. wysłał na adres pełnomocnika strony decyzję, nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], działającego na mocy imiennego upoważnienia Prezesa ARiMR, w dniu [...] lipca 2010 r. Przedmiotowy dokument został doręczony pełnomocnikowi strony, w trybie art. 43 k.p.a, w dniu [...] grudnia 2013 r.
Od powyższego rozstrzygnięcia w dniu [...] grudnia 2013 r. (data nadania pocztowego) adwokat W. W., reprezentujący J. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podkreślić należy, iż przepisem art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw, opublikowanej w Dzienniku Ustaw z dnia 6 marca 2012 r., który wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r. został zmieniony art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.). W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2012 r., właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 tejże ustawy, czyli Kierownik Biura Powiatowego. Zgodnie z powołanymi powyżej przepisami zmieniony został również tryb weryfikacji decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Na gruncie obowiązujących przepisów od dnia 1 sierpnia 2012 r. strona niezadowolona z decyzji może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, tj. Dyrektora Oddziału Regionalnego.
Zatem, w myśl powołanych powyżej przepisów prawa, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego) wniesiony przez adwokata W. W., reprezentującego J. S. od decyzji, nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), podlega rozpatrzeniu przez organ właściwy w sprawie, tj. Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W..
Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., zwrócił się do Urzędu Pocztowego [...] o zbadania prawidłowości doręczenia przesyłki wysłanej w dniu [...] lipca 2010 r. na adres strony skarżącej.
W piśmie tym organ zauważył, iż z adnotacji na przekazanym zwrocie wynika, iż przedmiotowa przesyłka została awizowana w dniu [...] lipca 2010 r., a następnie - z uwagi na jej nieodebranie przez adresatkę - ponownie awizowana w dniu [...] sierpnia 2010 r. Z uwagi na niepodjęcie ww. przesyłki przez adresata Poczta Polska dokonała zwrotu listu do nadawcy, tj. Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu [...] sierpnia 2010 r.
Organ wskazał, że z informacji otrzymanych od pełnomocnika J. S. wynika, iż adresatka nie została zawiadomiona przez pracownika poczty o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej, co pozostaje w sprzeczności z zapisami art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267). Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (§ 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3).
Uwzględniając powyższe, organ zwrócił się o wskazanie, czy doręczający przesyłkę o numerze [...] nadaną w dniu [...] lipca 2010 r. umieścił zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej (w trybie art. 44 k.p.a). Wskazano, że ustalenie powyższego ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie adresatki prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.).
W odpowiedzi na powyższe pismo Centrum Obsługi Finansowej Sekcja Reklamacji Usług Pocztowych [...] poinformowało, że reklamacja dotyczącą ww. przesyłki poleconej pozostawiona została w aktach sprawy bez rozpatrzenia, ponieważ termin wniesienia upłynął po 12 miesiącach od dnia nadania przesyłki – zgodnie z art. 92 ust. 3 ustawy Prawo pocztowe z dnia 23 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529).
Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie istotną okolicznością było ustalenie daty doręczenia J. S. decyzji, nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], działającego na mocy imiennego upoważnienia Prezesa ARiMR, w dniu [...] lipca 2010 r. od której rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy na podstawie analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie stwierdził, iż doręczenie J.S. zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] zostało dokonane w dniu [...] sierpnia 2010 r., tj. w trybie art. 44 k.p.a.
Organ wyjaśnił, że przepis art. 44 k.p.a., mający zastosowanie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. (bezpośredni lub zastępczy), określa dwie przesłanki skuteczności przewidzianego w nim doręczenia. Pierwszą przesłanką jest przechowywanie pisma przez oznaczony okres w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez pocztę). Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W razie ziszczenia się tych przesłanek doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 art. 44 k.p.a. Jest to domniemanie, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej (w przypadku doręczania pisma przez pocztę), a więc nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia. Organ zważył, że doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste. Jednym ze skutków doręczenia decyzji jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem decyzji, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia.
W rozpatrywanej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. nie stwierdził, aby przepis art. 44 k.p.a. został zastosowany wadliwie, bądź nie powinien być stosowany. Jak wynika z akt sprawy przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została wysłana na adres strony w dniu [...] lipca 2010 r. Z adnotacji poczty wynika, iż po raz pierwszy awizowano ją w dniu [...] lipca 2010 r., zaś po raz drugi w dniu [...] sierpnia 2010 r. Zwrot przedmiotowej przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu [...] sierpnia 2010 r. Organ stwierdził, że wobec niepodjęcia przez stronę przesyłki w terminie decyzję należy uznać za doręczoną prawidłowo. Podkreślono, że od daty pierwszego awiza do dnia zwrotu do nadawcy upłynęło pełne 14 dni. W tej sytuacji doręczenie nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2010 r. a zatem od tego dnia zaczął biec termin do wniesienia odwołania. Zakreślony termin czternastu dni upłynął bezskutecznie w dniu [...] sierpnia 2010 r.
Wobec powyższego organ stwierdził, że w sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie decyzji organu I instancji stronie nie powoduje ponownego otwarcia dla strony terminu do wniesienia odwołania. Organ powołując się na orzecznictwo wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości przyjęcia dwóch różnych dat doręczenia decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 1997 r., I SA/Gd 470/96).
Dalej organ podkreślił, że decyzja, nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu [...] lipca 2010 r. została doręczona Stronie w dniu [...] sierpnia 2010 r. Powyższe oznacza, że ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] sierpnia 2010 r. (który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy), tak więc odwołanie z dnia [...] grudnia 2013 r. (data nadania pocztowego) zostało złożone z uchybieniem terminu.
Organ stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że odwołanie nie może być merytorycznie rozpoznane. Podkreślono, że terminy w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi, co oznacza, że ich niedotrzymanie powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia odwołania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Na powyższe postanowienie J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Skarżąca zarzuciła, iż zaskarżone postanowienie:
• wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 44 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a., poprzez błędne uznanie, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., podczas gdy termin do zaskarżenia tejże decyzji nie rozpoczął swojego biegu w dniu [...] sierpnia 2010 r. w związku z ze sprzecznym z przepisami prawa doręczeniem przedmiotowej decyzji, skutkujące nieważnością zaskarżonego postanowienia zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
• narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy zachowane zostały procedury doręczenia pisma z trybie określonym w art. 44 k.p.a.
• narusza art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienie na podstawie jakich dowodów uznał, iż decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. została doręczona prawidłowo zgodnie z art. 44 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza natomiast nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, stwierdza zaś wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepis postępowania a mianowicie art. 44 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. S.. Organ administracji uznał przy tym, iż decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona w sposób prawidłowy. W przekonaniu Sądu ocena organu w tym zakresie jest błędna.
Decyzja organu I instancji została bowiem skarżącej wysłana za pośrednictwem poczty. Wobec tego zastosowanie miały tutaj miejsce przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące zasady doręczeń pism przez pocztę. Aby uznać, iż decyzja została skutecznie doręczone niezbędne jest stwierdzenie, że zachodziła jedna z trzech następujących sytuacji: gdy adresat odebrał przesyłkę osobiście (art. 42 § 1- 3 k.p.a.), albo gdy wezwanie doręczono innej osobie wskazanej w przepisie, która podjęła się przekazać pismo adresatowi (art. 43 k.p.a.), albo taka, że wobec braku możliwości skorzystania z dwóch wymienionych form doręczenia istniały podstawy do zastosowania doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 § 1 - 4 k.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż uznano, że skarżącej doręczono przesyłkę w sposób określony w art. 44 k.p.a.
W tym miejscu należy podnieść, iż stosowanie instytucji prawnej doręczenia zastępczego służyć ma zapewnieniu ekonomiki postępowania i zapobiegać przewlekaniu postępowania przez adresatów pism sporządzanych przez organy administracji. Jednocześnie omawiany sposób doręczenia stwarza stan fikcji w tym zakresie. Pozwala bowiem na domniemanie, iż strona rzeczywiście odebrała skierowaną do niej przesyłkę, pomimo iż w rzeczywistości sytuacja taka nie miała miejsca. Wobec tego stosowanie tej instytucji nie może być dowolne i może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w kolejnych paragrafach art. 44 k.p.a. przy czym poszczególne czynności doręczenia muszą być wykonane z należytą starannością.
Instytucja doręczenia zastępczego składa się z kilku istotnych czynności, których łączne wystąpienie warunkuje uznanie przesyłki za doręczoną. Czynności te wymienione są w poszczególnych paragrafach art. 44 k.p.a. Po pierwsze - nastąpić musi stwierdzenie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie uprawnionej do jej odbioru. Po drugie - musi mieć miejsce przechowanie przesyłki przez 14 dni w placówce pocztowej. Po trzecie - doręczyciel zobowiązany jest zawiadomić stronę o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to umieścić należy w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Powyższy przepis ustanawia, wiążącą doręczającego, kolejność miejsc, w których należy umieścić zawiadomienie. Oznacza to, że podmiot doręczający powinien umieścić zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, a gdy umieszczenie zawiadomienia w ten sposób nie jest możliwe, to w drzwiach mieszkania adresata, albo w drzwiach pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje obowiązki zawodowe (pracuje), lub w miejscu widocznym na tej nieruchomości, np. na bramie (por. A. Wróbel [w:], M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.44 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX nr 149246).
Dopiero po spełnieniu wszystkich powyższych warunków, na mocy art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uznaje się za dokonane z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Normy zawarte w postanowieniach art. 44 k.p.a. należy bowiem odczytywać w sposób całościowy. Warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 k.p.a., jest spełnienie wszystkich wymogów płynących z powołanego przepisu.
Musi też istnieć pewność, co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru powinno być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r., II GSK 794/10, LEX nr 1068869).
Organ prowadzący postępowanie powinien dysponować, niebudzącymi wątpliwości, dowodami potwierdzającymi zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki, pozostawieniu jej w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Z akt sprawy musi też jednoznacznie wynikać, gdzie to zawiadomienie zostało umieszczone. Skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w art. 44 k.p.a.
Jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Warunkiem jednak takiej oceny jest wykonanie wszystkich tych czynności z należytą starannością. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że niezawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki, jak też zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie oznaczają, że doręczenie jest bezskuteczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 roku, sygn. akt I FSK 485/07, niepublikowane, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 1457/1996, Lex nr 34760, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt III RN 70/2000, OSNP 2001/19/574,wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2002 roku, sygn. akt II SA/Gd 2552/1999, Lex nr 76110). A zatem w sytuacji, gdy strona kwestionuje fakt otrzymania pisma, poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego.
W wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 975/12 Naczelny Sąd Administracyjny dokonał analizy sytuacji, w której na zwrotnym potwierdzeniu odbioru listonosz nie zawarł informacji o "miejscu pozostawienia awiza". NSA podkreślił, że domniemanie doręczenia przesyłki wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. jest domniemaniem usuwalnym i może zostać obalone przeciwdowodem. W szczególności w razie wątpliwości co do skuteczności doręczenia przesyłki (np. spowodowanych uprawdopodobnionymi twierdzeniami strony, że nie została prawidłowo zawiadomiona o przesyłce) organ administracji jako nadawca powinien skorzystać z prawa wniesienia reklamacji w placówce operatora pocztowego, bądź zrzec się tego uprawnienia na rzecz adresata.
W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została prawidłowo doręczona skarżącej, zgodnie z treścią art. 44 k.p.a. Ze zwrotnego dowodu doręczenia przesyłki wynika jedynie, iż doręczyciel próbował ją doręczyć w dniu [...] lipca 2010 r. Na kopercie nie widnieje żadna adnotacja odnośnie gdzie doręczyciel zostawił awizo. Ponownie próbowano doręczyć przesyłkę w dniu [...] sierpnia 2010 r. Na kopercie znajduje się jedynie adnotacja "Powtórnie awizowano". Po raz kolejny jednak nie zaznaczono, gdzie zostało pozostawione awizo. Z adnotacji znajdujących się na przesyłce wynika zatem, że w dniu [...] lipca 2010 r. doręczyciel przybył do miejsca zamieszkania skarżącego lecz nie wiadomo czy pozostawił on informację o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym i ewentualnie gdzie tę informację umieścił. Odnośnie próby doręczenia przesyłki w dniu [...] sierpnia 2010 r. również nie wiadomo, czy zostało pozostawione awizo oraz gdzie zostało ono umieszczone. Zauważyć należy, że pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. organ zwrócił się do UP [...] o wskazanie, czy doręczający przesyłkę o numerze [...] nadaną w dniu [...] lipca 2010 r. umieścił zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej (w trybie art. 44 k.p.a). Powyższa reklamacja pozostawiona została w aktach sprawy bez rozpatrzenia, ponieważ termin wniesienia upłynął po 12 miesiącach od dnia nadania przesyłki – zgodnie z art. 92 ust. 3 ustawy Prawo pocztowe z dnia 23 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że wobec wątpliwości co do skuteczności doręczenia przesyłki, spowodowanych twierdzeniami strony, że nie została prawidłowo zawiadomiona o przesyłce w sytuacji, w której na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczający nie zawarł informacji o "miejscu pozostawienia awiza" oraz wobec braku możliwości dokonania reklamacji ww. przesyłki organ nie mógł uznać takiego doręczenia za skuteczne.
Konsekwencją braku informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu I instancji jest w niniejszej sprawie bezskuteczność jej doręczenia adresatowi. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Reasumując Sąd uznał, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepis art. 44 k.p.a. co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło