V SA/Wa 343/07
WyrokWSA w Warszawie2007-03-23
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Irena Kudiura, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa ZUS odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wydana bez należytego uzasadnienia i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, narusza przepisy postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, w szczególności art. 107 § 3, art. 11, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie nie spełnia wymogów ustawowych, nie odnosi się do konkretnych warunków skarżącej, nie wyjaśnia sposobu ustalenia jej sytuacji finansowej i nie rozważa wszystkich dowodów. Fakultatywny charakter przepisów dotyczących umorzenia składek nie usprawiedliwia dowolności organu i braku postępowania dowodowego. W związku z tym, decyzja podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Skarżąca B. A. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wskazując na trudną sytuację materialną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że wniosek nie spełnia warunków całkowitej nieściągalności i że nie ma zastosowania przepis dotyczący umorzenia składek płatników. Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że skarżąca posiada dwa źródła dochodu i otrzymuje alimenty, a jej trudna sytuacja jest przejściowa. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących umorzenia składek oraz niezgodność z Konstytucją RP.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Andrzej Kania, , Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Prezesa ZUS w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. I. Uchyla zaskarżoną decyzję II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przedmiotem skargi z 11 października 2006 r. wniesionej przez B. A. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2006 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i kosztów upomnień.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 9 czerwca 2006 r. B. A. złożyła pismo do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Ł., z wnioskiem o umorzenie jej zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek , powstałych wobec prowadzenia działalności gospodarczej w ramach firmy " T.", a obecnie" D.". Wskazała, że jest po rozwodzie, mieszka wraz synem, na którego otrzymuje alimenty w wys. 300zł, a za rok 2005 osiągnęła z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wys. 9.018,13 zł., który nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb jej dwuosobowej rodziny , a tym bardziej uregulowanie istniejącego wobec ZUS zadłużenia.
Pismem z 23 czerwca 2006 r. organ wezwał stronę, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, do dostarczenie w terminie 7 dni dokumentów, w tym kwestionariusza majątkowego, deklaracji podatkowej PIT za poprzedni rok i zaświadczenia o nieskorzystaniu z pomocy publicznej lub zaświadczeń określających wartość takiej pomocy.
W dniu 6 czerwca 2006 r. strona złożyła oświadczenie o nieskorzystaniu z pomocy publicznej oraz spisano kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, z którego wynika, iż wnioskodawczyni od 1997r. prowadzi działalność gospodarczą, a od 2 maja 2006r. dodtkowo podjęła zatrudnienie jako pracownik biurowy w biurze nieruchomości za wynagrodzeniem ok. 900zł. ( brutto) miesięcznie .
W toku postępowania organ określił zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami w kwocie kosztami upomnień kwocie 19.051,88 zł.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, w dniu [...] lipca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w oparciu o art. 83 ust 1 pkt 3 , art. 28 ust. 1 oraz art.32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek. W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozpatrywany wniosek nie spełnia warunków zawartych w dyspozycji art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie potwierdza bowiem istnienia przesłanek stwierdzających całkowitą nieściągalność należności. Ponadto jak podano w stosunku do dłużniczki, zatrudniającej pracowników, za których składki nie odprowadziła nie ma zastosowania art. 28 ust 3 lit. a ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ale dotyczy to składek od ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.
Pismem z 17 sierpnia 2006 r. B. A. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty.
Decyzją z [...] września 2006 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ podniósł, iż ubezpieczona we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie przedstawiła okoliczności ani dowodów mających wpływ na umorzenie zaległości w oparciu o przepisy ustawy. Dodał, iż zainteresowana posiada dwa źródła dochodu, a zatem nie jest pozbawiona środków utrzymania. Ponadto otrzymuje alimenty na rzecz syna. Dalej organ wskazał, że fakt obecnej trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni nie oznacza, że w przyszłości sytuacja ta nie ulegnie poprawie. Na koniec przypomniał, treść przepisu art. 28 ust 3 lit a i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń wskazując, że w świetle prawa, składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie będących płatnikami składek społecznych nie umarza się, nie odracza terminu płatności , ani nie rozkłada na raty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z [...] września 2006 r., B. A. wniosła o uchylenie powyższej decyzji wydanej -jak wskazała- z naruszeniem art. 28 ust 3 lit a. ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. nr 137 poz. 887 ze zm.) i przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. 2003 Nr 141 poz. 1365 ) i przyjęcie, że umorzenie należności tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest niezasadne w sytuacji kiedy narzucono wbrew, jak podała, Konstytucji RP przymus ubezpieczenia się zobowiązanej niezgodnie z zasadami demokratycznego państwa.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że dniu składnia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie była już zatrudniona, co nie zostało przez organ uwzględnione, jak również rozwinęła swoje dotychczasowe stanowisko, iż w świetle Konstytucji RP oraz zgodnie przepisami prawa cywilnego nie powinna być zmuszana do opłacenia zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wniósł o oddalenie skargi.
Pismem procesowym z 23 marca 2007 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zrzucając naruszenie:
- art. 19 k.pa. w zw. z art. 19 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a. w zw. z art. 156 k.p.a. przez wydanie decyzji przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości;
-art. 17 k.p.a w zw. z art. 66 ust 2 s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że organem nadrzędnym w stosunku do ZUS w zakresie odwoławczym od decyzji w rozumieniu k.p.a jest Prezes ZUS w sytuacji, gdy nadzór nad zgodnością działań ZUS z obowiązującymi przepisami sprawuje właściwy minister zabezpieczenia społecznego;
-art. 28 ust 3 lit a ustawy s.u.s. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, iż w niniejszej sprawie nie występuje argumentacja wskazująca na zasadność umorzenia przymusowych ubezpieczeń nałożonych na stronę;
-art. 28 ust 4 ustawy s.u.s. poprzez błędną jego interpretację;
-art. 31 w zw. z art. 37 ust 1 w zw. z art. 21 ust 1 w zw. z art. 67 ust 1 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie przymusu w oparciu o art. 6 ust 1 pkt 5 w zw. z art. 13 ust 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. Nr137 poz. 887 ze zm.);
-art. 21 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 8 ust 6 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja w znacznym stopniu naruszająca zasady procedury administracyjnej podlega uchyleniu, zatem z innych przyczyn aniżeli wskazane w skardze.
Z akt sprawy wynika, iż 9 czerwca 2006 r. B. A. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Ł. , o umorzenie jej zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec treści wniosku skarżącej, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powyższe oznacza, że przepis ten nie ma zastosowania, wbrew twierdzeniom skarżącej do zaległości powstałych z tytułu składek finansowanych przez zatrudnionych pracowników. Instytucja umorzenia zaległości, odroczenia terminu płatności czy rozłożenia na raty tego rodzaju zadłużenia jest z mocy art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączającego stosowanie art. 28 i 29 do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami niedopuszczalna.
Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".
Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."
Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa ZUS nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem praktycznie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności.
Przedstawiona dość szeroko interpretacja, mających zastosowanie w sprawie, przepisów prawa materialnego jest prawidłowa, jednakże zaznaczyć należy, że uznaniowy charakter przepisu -jak już to Sąd powyżej wywodził- nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia więc odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie poza przywołaniem regulacji prawa materialnego, nie uznał za celowe odnieść warunków umorzenia określonych w wymienionych przepisach do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącej. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika bowiem nawet w jaki sposób organ ustalił sytuację finansową skarżącej i jej miesięczne dochody. Ogólnikowe stwierdzenie, że posiada ona dwa źródła dochodu i otrzymuje alimenty na syna nie wyczerpuje właściwie ustalonego stanu faktycznego by na tak ustalonej podstawie rozważać o wniosku skarżącej. Stanowisko organu, iż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia na podstawie w.w. przepisu w zakresie składek, które wnioskodawczyni nie opłaciła za siebie, w świetle braku ustaleń w jakiej wysokości zadłużenie to z tego tytułu istnieje, gdyż podane w decyzji dotyczy zadłużenia również tytułu składek finansowanych przez pracowników zatrudnianych przez skarżącą, czyni rozstrzygnięcie dowolnym. Podobnie jak ustalenie, iż obecnie trudna sytuacja materialna skarżącej jest przejściowa, a tym samym nie uzasadnia w umorzeniu długu.
Ustalenia jakich organ dokonał, ich ocena w świetle zastosowanych przepisów i rozważania na temat trafności podjętego rozstrzygnięcia zawarte w odpowiedzi na skargę nie czynią zadość przepisom prawa , gdyż nie mogą zastępować treści decyzji.
W konsekwencji, Sąd przyjął, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, iż skarżone orzeczenie wydane zostało z uchybieniem art. 107§3 k.pa.
Rozstrzygając ponownie ZUS winien więc uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Winien przy tym wziąć pod uwagę okoliczności przedstawiane przez stronę w kierowanej do organu korespondencji, a także informację na temat ustania jej stosunku pracy. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów.
Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności
Odnosząc się natomiast do podniesionych przez skarżącą zarzutów uzasadniających jej zdaniem stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim nietrafny jest zarzut wydania skarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organu.
W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , które po zmianie brzmienia jej art. 83 ust 1 pkt 4 obowiązującej od dnia [...] sierpnia 2005r. właściwość organów do wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia składek ustalały następująco: Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznający sprawę w I instancji i Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ załatwiający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym zaskarżona decyzja wydana przez Prezesa Zakładu zgodna jest z przepisami o właściwości organu.
Na koniec Sąd dostrzega, iż całkowicie chybione i niepotrzebne jest wskazanie "Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" w nagłówku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w dniu [...] lipca 2006 r. Nie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał bowiem tą decyzję, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie zaś z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja winna zawierać oznaczenie organu, który ją wydał.
Niezasadny jest również zarzut skarżącej szeroko przez nią w skardze i piśmie uzupełniającym zarzuty rozwinięty jakoby zobowiązanie jej do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne było niezgodne z Konstytucją RP.
Wskazać należy, iż obowiązek ten stanowi ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U . Nr 137 poz. 887 ze zm. ) określająca m.in. zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz zasady i tryb ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstawy ich wymiaru mająca oparcie w Konstytucji RP i realizująca zasady w niej w tym zakresie określone .
Mając na uwadze powyższe rozważania nie podzielając, co prawda zarzutów skarżącej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., z przyczyn, które wyżej przedstawiono, należało orzec jak w sentencji wyroku, uznając, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości (art.152 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło