V SA/Wa 344/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: 1. Przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 100 zł. 2. Oddalić wniosek w pozostałej części. M. Ł. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada mieszkanie o pow. 62 m2 oraz autobus "SETRA" z 1992 r., natomiast nie posiada nieruchomości rolnych, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wskazał, iż rozpoczął budowę domu mieszkalnego "obarczoną kredytem hipotecznym w wysokości 200.000 zł". W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż w miesiącu styczniu 2014 r. osiągnął miesięczny dochód w wysokości 1.500 zł brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu podniósł, iż mimo prowadzonej działalności gospodarczej jego sytuacja finansowa nie jest dobra, wszczęte wobec niego postępowania administracyjne spowodowały zablokowanie posiadanych rachunków bankowych, jednocześnie posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów. Nadto podniósł, iż wpis od skargi w niniejszej sprawie jest jednym z 12 wpisów jakie jest zobowiązany ponieść, zaś łączna kwota wpisów sądowych wynosi około 6.000 zł. Ponadto wskazał, iż wydatki związane z bieżącym utrzymaniem jego rodziny wynoszą około 500 zł, jego żona jest chora, w związku z czym wszystkie wolne środki przeznacza na jej leczenie. Do wniosku załączył m. in. kopie: zeznań podatkowych za rok 2012 i 2013, umowy kredytu, wyciągów z rachunków bankowych, dokumentacji leczenia żony. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Mając na uwadze powyższe regulacje, w ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, iż na podstawie oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę, jak również dysponując z urzędu informacjami z elektronicznego Systemu Obsługi Spraw Orzekanych w WSA w Warszawie ustalono, że skarżący zainicjował 12 postępowań sądowych w Wydziale V oraz jedno w Wydziale III o sygn. akt III SA/Wa 1757/13. W sprawach o sygn. akt V SA/Wa 330/14 i V SA/Wa 331/14 uiścił wpisy sądowe po 100 zł, jak również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1757/13 wpis w wysokości 1.500 zł. W pozostałych 10 sprawach w Wydziale V wezwano skarżącego do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej wysokości 3.080 zł, w tym w niniejszej sprawie w wysokości 100 zł. Analiza zgromadzonego materiału pozwoliła na ustalenie, że wnioskodawca wraz z żoną utrzymują się z miesięcznego dochodu w wysokości 1.500 zł. Wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem – według oświadczenia strony – wynoszą około 500 zł, do których należy doliczyć wydatki na leczenie żony. Zatem porównanie ciążących na skarżącym w chwili obecnej kosztów sądowych z dostępnymi środkami finansowymi prowadzi do przyjęcia, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oddalając wniosek w pozostałym zakresie wzięto natomiast pod uwagę, iż skarżący posiada stałe miesięczne źródło dochodu, nieruchomości oraz majątek ruchomy znacznej wartości, co powoduje, że nie sposób zaliczyć go do kategorii osób, które z uwagi na swoje ubóstwo nie są w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania, które mogą się ujawnić na dalszym jego etapie. W tym zakresie podnieść trzeba, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Przywołać również należy stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OZ 452/06, iż "obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę". Z kolei w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 podkreślono, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu [...] przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku" (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy te znajdują odpowiednie zastosowanie w stanie faktyczny niniejszej sprawy. W tak ustalonym stanie sprawy, kierując się zasadą prawa do sądu, przyjąć należało, że wnioskodawca zasługuje na zwolnienie od wpisu sądowego. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.