V SA/Wa 355/18

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. masy upadłości L. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia ... grudnia 2017 r. nr ... w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Syndyk masy upadłości L. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (dalej jako: "Syndyk") złożył sporządzony na urzędowym formularzu (PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Syndyka fakt pozostawania spółki w stanie upadłości powinien stać się w realiach niniejszej sprawy przesłanką do zwolnienia od kosztów sądowych. Przypomniał, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, co oznacza, iż utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Środki znajdujące się aktualnie w masie upadłości pozwalają jedynie na częściowe regulowanie bieżących kosztów, niezbędnych do zapewnienia prawidłowości i ciągłości postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego. W ostatnim okresie sprawozdawczym wszystkie, bieżące wydatki masy upadłości wyniosły 73,10 zł, natomiast środki, które wpłynęły w tym okresie do masy wyniosły 1.374,79 zł. Na koniec okresu sprawozdawczego posiadane przez masę upadłości środki finansowe wynosiły 10.831,49 zł. Stan środków w kasie na dzień 31 grudnia 2017 r. wynosił 1.748,32 zł, a na rachunku bankowym 9.083,17 zł. Syndyk podkreślił, iż kwota posiadanych przez masę środków zmniejsza się w każdym kolejnym okresie sprawozdawczym z uwagi na ponoszone koszty postępowania upadłościowego, podczas gdy wpływy są symboliczne lub w ogóle nie występują. W postępowaniu upadłościowym dokonano 20 zgłoszeń wierzytelności. Na listach wierzytelności łącznie zostały uznane roszczenia w kwocie 8.839.501,26 zł. Syndyk wskazał, że reprezentanci upadłej spółki nie wykonali ciążącego na nich obowiązku przekazania dokumentacji spółki (w tym dokumentacji pracowniczej). Istnieje więc wysokie ryzyko, iż w przypadku nie rozwiązania stosunków pracy ze wszystkimi pracownikami przed dniem ogłoszeniem upadłości spółki lub ewentualnie wadliwym ich rozwiązaniem, Syndyk zobowiązany będzie do zapłaty zaległych wynagrodzeń, składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz zaliczek na podatek dochodowy. Syndyk stwierdził, że na obecnym etapie postępowania upadłościowego można jednoznacznie stwierdzić, iż nie będzie możliwe uzyskanie środków pieniężnych wystarczających na pełne zaspokojenie długów masy, a także wierzytelności zgłaszanych na listę, nawet tych zaliczanych do kategorii pierwszej. Stan masy upadłości pozostaje w oczywistej dysproporcji do posiadanych środków. Syndyk podkreślił, iż masa upadłości nie ma możliwości uzyskania kredytu bankowego na pokrycie wpisu od skargi. Co istotne, nawet okoliczność posiadania aktywów nie może być traktowana jako dowód posiadania dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Zgodnie z orzecznictwem nie można powoływać się na aktywa firmy odmawiając jej zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli aktywa te nie są w jej posiadaniu lub firma nie może nimi swobodnie dysponować, co zachodzi w aktualnym stanie faktycznym (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1935 r., sygn. III C 25/35). Co istotne, wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie wynosi ponad 1/5 wszystkich posiadanych przez masę upadłości środków, a jego zapłata wiązałaby się z pozbawieniem funduszy niezbędnych do dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego, a w konsekwencji prowadziłaby do jego przedwczesnego umorzenia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postanowieniem z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt VIII GU 16/15 Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej VIII Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość L. spółka z o.o. (poprzednio: N. sp. z o.o.). W tym miejscu trzeba jednak wskazać, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie implikuje automatycznie obowiązku przyznania syndykowi masy upadłości prawa pomocy. W orzecznictwie akcentuje się, że fakt ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy nie stanowi warunku koniecznego przyznania prawa pomocy (tak w postanowieniach NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 204/08, LEX nr 479133 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt: I GZ 249/10, LEX nr 737473). Tak więc sam fakt ogłoszenia upadłości wnioskodawcy (obejmującej likwidację majątku) nie przesądza o tym, że wnioskodawca postawiony w stan upadłości zasługuje na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyjmuje się powszechnie, że fakt bycia w stanie upadłości określonego podmiotu ma jedynie znaczenie dla oceny jego sytuacji finansowej (postanowienia NSA z dnia 2 września 2010 r., I GZ 295/10, LEX nr 741280 i z dnia 9 grudnia 2010 r., I GZ 395/10, LEX nr 741387). Jednocześnie dodania wymaga, że zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.). Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego (zob. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15 oraz 6 grudnia 2012 r. I FZ 431/12). Stan niewypłacalności dłużnika nie oznacza braku jakichkolwiek środków albo majątku, a ogłoszenie upadłości – w świetle art. 13 ust. 1 i art. 361 ust. 1 Prawa upadłościowego oznacza wręcz, że majątek niewypłacalnego dłużnika wystarczy na więcej aniżeli tylko zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Stąd nie korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie postępowanie jest nadal prowadzone, a więc nie zachodzi negatywna przesłanka ekonomiczna wyłączająca jego dopuszczalność. Inicjując zaś inne postępowanie, które ma zmierzać do ochrony aktywów masy upadłości Syndyk powinien podjąć wszelkie możliwe działania, aby zabezpieczyć na ten cel stosowne środki. Analiza wniosku przez pryzmat przewidywanych kosztów postępowania, nie daje podstaw do jego uwzględnienia. Syndyk nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego, w tym - na obecnym etapie postępowania - tytułem wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na podjęte rozstrzygnięcie nie może wpłynąć fakt, że przed tut. Sądem toczy się inne postępowanie wszczęte przez Syndyka. Wpis sądowy w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 312/18 wynosi 3.584 zł. Zauważyć jednak należy, że w dniu 31 grudnia 2017 r. posiadane przez masę upadłości środki finansowe wyniosły 10.831,49 zł. Stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 9.083,17 zł. Zadeklarowane środki na rachunku bankowym w dniu złożenia skargi pozwalały na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie (2.000 zł), także jeżeli uwzględnić inną sprawę z udziałem Syndyka przed tut. Sądem (3.584 zł). Dodatkowo wskazać należy, że na formularzu PPPr Syndyk wykazał, że rok 2016 zakończył się stratą w wysokości 296,51 zł. Zauważyć jednak należy, że na formularzu PPPr złożonym w sprawie VSA/Wa 312/18 Syndyk wykazał za ostatni rok obrotowy zysk w kwocie 1.250,28 zł. Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy – na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w p.p.s.a – orzeczono, jak w sentencji postanowienia.