V SA/Wa 3576/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W dniu 23 listopada 2015 r. wpłynął do Sądu sprzeciw J. K. (zwany dalej skarżącym) od ww. postanowienia. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a. w brzmieniu przed 15 sierpnia 2015 r.) postanowienie to straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, iż osiąga dochody z tytułu emerytury i umowy zlecenia w wysokości 3.565,26 zł, zaś jego żona z tytułu emerytury w wysokości 1.439,87 zł miesięcznie. W uzasadnieniu podniósł, iż wraz z żoną "wpadli w pułapkę kredytową" z uwagi na chęć "rozkręcenia" działalności gospodarczej żony i inne wypadki losowe, w związku z czym spłata zobowiązań pochłania 70% ich dochodów, a na "życie" pozostaje im miesięcznie kwota 430 zł. Skarżący wskazał nadto, iż jest inwalidą i nie jest w stanie przemieszczać się między miejscem zamieszkania a Warszawą. Wnioskodawca przedstawił również miesięczne wydatki swoje i żony, na które składają się: kredyty i pożyczki – 3.506,37 zł, czynsz najmu mieszkania – 278,32 zł, media – 442,10 zł, opał – 150 zł, koszty leczenia – 200 zł. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany przez referendarza sądowego do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. W szczególności ustalenia wymagało gdzie i na podstawie jakiego tytułu mieszka, jakie są miesięczne wydatki wnioskodawcy i jego żony związane z niezbędnym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, ubranie, leczenie), czy wnioskodawca bądź jego żona posiadają majątek ruchomy o znacznej wartości a także czy posiadają rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał pismo z dnia 26 października 2015 r. zatytułowane "skarga", w którym wskazał, iż koszt uzyskania żądanych dokumentów przewyższa wysokość wpisu sądowego w sprawie. Poinformował jednocześnie, iż dokonał wpłaty kwoty 200 zł tytułem wpisu sądowego, jednakże nadal wnosi o udzielenie prawa pomocy w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W nadesłanym sprzeciwie wskazał Sąd żądając od niego wierzytelnych kopii dokumentów chciał narazić go na dodatkowe koszty. Zdaniem Sądu analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów pozwala stwierdzić, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Należy wskazać, że wnioskodawca nie nadesłał żadnych dokumentów, o które był wzywany przez referendarza sądowego, a które zdaniem Sądu odzwierciedliłyby jego sytuację majątkową. Wnioskodawca mając świadomość, że przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego było nie nadesłanie dokumentów, powinien ten brak w pełni usunąć wnosząc sprzeciw, a brak poszczególnych dokumentów, o które był wzywany w odpowiedni sposób wyjaśnić. Wskazywanie na fakt, że Sąd żądając od niego wierzytelnych kopii dokumentów chciał narazić go na dodatkowe koszty, nie znajduje uzasadnienia. Zauważyć należy, że skarżący we wniosku wskazuje, iż jest obciążony kredytami i pożyczkami, to oczywistym jest, że musi posiadać rachunki bankowe, rachunki kredytowe, bądź korzystać z innych instrumentów służących ich spłacie. Wskazać należy, że wyciągi bankowe (miesięczne) dotyczące konta bankowego lub karty kredytowej, otrzymuje każdy z posiadaczy konta (karty) lub ma do nich dostęp przez Internet, a więc przesłanie ich oryginałów, kserokopii lub wydruków (konto internetowe) nie naraża wnioskodawcę na dodatkowe koszty. To samo dotyczy innych żądanych dokumentów, których kopię powinien posiadać wnioskodawca m.in. zeznań podatkowych, kopii umowy zlecenia wnioskodawcy. Należy wskazać, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodzenia okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Zatem, jeżeli storna nie przedkłada na wezwanie dokumentów niezbędnych do oceny jej sytuacji rodzinnej i majątkowej, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania mającego na celu ustalenie tej sytuacji. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej rzeczywistej sytuacji materialnej (majątkowej, dochodowej, odnośnie kosztów utrzymania koniecznego). Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło Sądowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania wyjaśniającego o udzielenie prawa pomocy, należy uznać za przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79; postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.