V SA/Wa 36/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2009 r. Nr [...] w przedmiocie dofinansowania realizacji projektu ze środków z budżetu UE; postanawia: -odrzucić skargę; Zaskarżonym pismem z dnia [...] października 2009 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - dalej zwana Agencją Restrukturyzacji, poinformowała M. N., że jego odwołanie dotyczące zwrotu kwoty pomocy w okresie związania celem o znaku [...] złożonego w ramach SPO "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" zostało rozpatrzone negatywnie. Agencja Restrukturyzacji zastosowała wobec beneficjenta sankcję polegającą na wprowadzeniu okresu karencji w ubieganiu się o pomoc, powołując się w uzasadnieniu na art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1275/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Przyczyną zastosowania tej sankcji były natomiast nieprawidłowości związane z wykonaniem przez beneficjenta zobowiązania umownego polegającego na zakupie ciągnika. Organ wskazał, że zakupiony ciągnik pochodził z kradzieży zaś zakup tego ciągnika od A. N. – brata beneficjenta miał znamiona czynności pozornej. W skardze na ww. pismo Agencji Restrukturyzacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. N. podniósł, iż nie użytkował ciągnika przez jego zakupem, a umowa kupna-sprzedaży ciągnika złożona do ARiMR i do Urzędu Skarbowego nie budziła żadnych zastrzeżeń. Dodał, że według Ośrodka Doradztwa Rolniczego podobnych zakupów (kupujący i sprzedający zamieszkują pod tym samym adresem) było mnóstwo i nie jest to żadne przestępstwo. Na koniec skarżący zwrócił uwagę na przewlekłość w załatwieniu jego sprawy. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Agencji Restrukturyzacji, wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że źródłem przedmiotowej sprawy jest umowa stron zawarta w związku z realizacją projektu w ramach działania "Inwestycja w gospodarstwach rolnych", a w związku z tym sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje, akty, czynności w nim wymienione. Ponadto zgodnie z § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Rozważając niniejszą sprawę, na wstępie należy podkreślić, że jej źródłem jest umowa stron zawarta w związku z realizacją projektu złożonego w ramach SPO "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Podstawę prawną wspomnianego SPO stanowiło rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2004 r. (Dz. U. nr 197, poz. 2032 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r.( Dz. U. 207, poz. 2117 ze zm.). Ww. rozporządzenia wydane zostały na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U 114, poz.1208 ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 8 ust. 1 wspomnianej ustawy, dla realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006, o którym mowa w ustawie, tworzy się m.in. sektorowe programy operacyjne. Finansowanie realizacji planu określone zostało w art. 24 ust.1 ustawy, zaś zgodnie z ust. 2 tego art. "wydatki finansowe, są dla celów w tym ustępie wskazanych identyfikowane według kategorii interwencji stosowanej dla publicznych środków wspólnotowych". Stosownie zaś do art. 26 ust. 1 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju, ubiegający się o dofinansowanie ze środków, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 "projektów w ramach programów, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1-3, składa wniosek do instytucji zarządzającej, instytucji wdrażającej albo zarządu województwa, zgodnie z systemem realizacji określonym w tych programach". W przedmiotowej sprawie w dniu [...] września 2005 r. skarżący zawarł z Agencją Restrukturyzacji umowę o dofinansowanie realizacji projektu nr [...], na podstawie której zobowiązał się m.in. do realizacji zakresu rzeczowego poprzez zakup kombajnu zbożowego i ciągnika rolniczego. Po zrealizowaniu inwestycji skarżący złożył w dniu [...] marca 2006 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o płatność. Po pozytywnej weryfikacji tegoż wniosku dnia [...] kwietnia 2006 r. zostało wystawione zlecenie płatności na kwotę [...] zł i kwota ta została wypłacona. W piśmie z dnia [...] maja 2008 r. Agencja Restrukturyzacji poinformowała beneficjenta, że w wyniku przeprowadzonej oceny związania celem ze zrealizowanym projektem nr [...] przez okres pięciu lat od dnia dokonania przez Agencję płatności końcowej, stwierdzono, że umowa kupna-sprzedaży ciągnika rolniczego [...], nr rej [...], nr VIN [...] była fikcyjna i miała na celu wyłudzenie dofinansowania z ARiMR. Agencja Restrukturyzacji wskazała w związku z powyższym, iż zostanie uruchomiona procedura Windykacji Należności w celu zwrotu wypłaconej kwoty pomocy w wysokości [...] zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia wypłacenia przez Agencję płatności końcowej. W drugim piśmie, z dnia [...] maja 2008 r. zatytułowanym "Stanowisko nr [...] Agencja Restrukturyzacji stwierdziła, iż z powodu złożenia przez M. N., wraz z wnioskiem o płatność w dniu [...] marca 2006 r. dokumentów nierzetelnych oraz stwierdzających nieprawdę, a mających istotny wpływ na wypłatę pomocy, zastosowana została w stosunku do beneficjenta sankcja wykluczenia. Od powyższego stanowiska beneficjent złożył odwołanie twierdząc, że opinia organu o wyłudzeniu dofinansowania jest dla niego krzywdząca. Pismem z dnia [...] października 2009 r. Agencją Restrukturyzacji, poinformowała M. N., że jego odwołanie dotyczące zwrotu kwoty pomocy zostało rozpatrzone negatywnie. Agencja Restrukturyzacji powołała się na art. 72 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29-04-2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1275/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, zgodnie z którym "Każdy Beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na rok kalendarzowy. Gdy deklaracja została złożona celowo beneficjent zostaje wykluczony również na rok następny." Jak wynika z powyższego stanu faktycznego przedmiotem sporu stron, jest kwestia wywiązania się przez beneficjenta z umowy zawartej przez strony i prawo do otrzymania - zgodnie z tą umową - pierwotnie przyznanej należności. Zawarcie umowy z beneficjentem i wszelkie spory dotyczące umowy nie podlegają natomiast kompetencji sądów administracyjnych, podlegają zaś rozstrzygnięciu w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Stanowisko dotyczące drogi sądowej i określenia w jakich granicznych sytuacjach właściwy jest sąd administracyjny, a w jakich powszechny (w rozumieniu sądu cywilnego), zawarte jest w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 29.03.2006 r. II GPS 1/06 ONSAiWSA 2006/4/95. Podobne zagadnienie dotyczące drogi sądowej i rozumienia pojęcia sprawy administracyjnej a związane ze stosowaniem przepisów ustawy z 20.04.2006 r. o Narodowym Planie Rozwoju, uwzględniające stanowisko wynikające ze wspomnianej uchwały NSA, rozstrzygane było w wyroku NSA z 8.06. 2006 r. II GSK 63/06 oraz w wyroku z dnia 18.10.2007r. o sygn akt II GSK 199/07. W wyrokach tych bardzo wyraźnie podkreślono, że ustawa o Narodowym Planie Rozwoju, przewiduje dwuetapowość postępowania związanego z realizacją wskazanych w niej m.in. sektorowych programów operacyjnych. Pierwszy z tych etapów, związany z oceną złożonych wniosków o dofinansowanie, o jakim mowa jest w treści art. 26 ust. 2 w/w ustawy, jest postępowaniem administracyjnym i powinien kończyć się wydaniem decyzji, czego konsekwencją jest, że w przypadku sporów wynikłych na tym tle, zainteresowanym dofinansowaniem, służy skarga do sądu administracyjnego. Drugi etap postępowania, który jest wynikiem zawarcia umowy, o jakiej jest mowa w art. 26 ust.5 ustawy powoduje, że spory powstałe na tle wywiązania się z umowy będącej umową cywilną, podlegają sądowi cywilnemu. W przedmiotowej sprawie doszło do realizacji drugiego etapu realizacji projektu w związku z zawarciem umowy, co powoduje, że powyższą sprawę - zdaniem Sądu - należy zakwalifikować do szeroko rozumianej "sprawy cywilnej" określonej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z dnia 1 grudnia 1964 r.), w związku z czym wydanie rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny naruszyłoby dyspozycję omawianego przepisu art. 3 p.p.s.a. W związku z powyższym złożoną skargę uznano za niedopuszczalną i na mocy art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej odrzuceniu.