V SA/Wa 360/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... listopada 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Dyrektor Izby Celnej we W. prowadzi wobec Z. S. (zwanego dalej: skarżącym) postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia ....10.2009 r. nr ... obejmującego należności z tytułu cła za czerwiec 2000 r. Pismem z dnia ....01.2010 r. skarżący wystąpił do Dyrektora Izby Celnej we W. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego m.in. w związku z tytułem wykonawczym nr ... Orzekając w sprawie postanowieniem z dnia ....02.2010 r. nr ... Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego zwracając uwagę na brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w tym zakresie. Rozpatrując zażalenie skarżącego na powyższe postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia ....04.2010 r. nr ... utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia ....02.2010 r. Wnioskiem z dnia ....04.2011 r. uzupełnionym (na wezwanie organu) pismem z dnia ...05.2011 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ....04.2010 r., wskazując jako podstawę prawną uwzględnienia jego żądania art. 156 § 1 pkt 3, 4 i 7 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazał na swoją sytuację zdrowotną i fakt, iż nigdy nie został przebadany przez biegłych psychiatrów, co w jego ocenie miało wpływ na prowadzone wobec niego postępowanie. Podniósł ponadto argumenty dotyczące powstania egzekwowanej zaległości wyjaśniając, iż był jedynie firmantem i nie są mu znane szczegóły transakcji. Rozpatrując powyższy wniosek Minister Finansów postanowieniem z dnia ...08.2011 r., Nr ... odmówił skarżącemu stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ...04.2010 r., nr ... W jego uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a odnosząc się do treści wniosku skarżącego z dnia ...04.2011 r., sprecyzowanego pismem z ...05.2011 r. wyjaśnił, iż wniosek ten zainicjował konkretną sprawę administracyjną, tj. w tym przypadku sprawę o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ...04.2010 r. Dalej przytaczając podstawy prawne, które mogą doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia), uregulowane w art. 156-159 k.p.a., wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzone przez organ wyższego stopnia ma na celu jedynie dokonanie oceny ważności decyzji na podstawie stanu dowodowego i przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania, co oznacza, że organy administracji opierają się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję (postanowienie) postępowaniu administracyjnym. W ocenie Ministra Finansów organ I instancji wydając postanowienie z dnia ...02.2010 r., działał na podstawie i w granicach zakreślonych przez prawo, stronie zaś wyczerpująco wyjaśnił przyczyny, dla których jej argumenty dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zostały uwzględnione. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Finansów postanowieniem z dnia ...11.2011 r., nr ... utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia ...08.2011 r. W jego uzasadnieniu wyjaśniając, iż podstawę do stwierdzenia nieważności postanowienia, zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. mogą stanowić tylko przyczyny wskazane w tym przepisie, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie przedstawił takich okoliczności, które mogłyby uzasadnić zastosowanie w sprawie przepisu art. 156 k.p.a. Niedopuszczalne jest bowiem odwoływanie się do innych, nie wymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mieszczą się w katalogu zawartych w tym przepisie i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia ...04.2010 r. nr ... Kwestionując prawidłowość wydanego postanowienia z dnia ...11.2011 r. skarżący pismem z ....01.2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w treści której zarzucił urzędnikom administracji naruszenie zasady humanitaryzmu i wniósł o umorzenie należności zawartych w egzekucji komorniczej. W przedmiotowej skardze opisał również szczegółowo swoje problemy związane z życiem codziennym. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Rozpoznając sprawę zgodnie z powyższymi zasadami uznać należy, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ....04.2010 r. nr ... utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia ....02.2010 r., nr ... w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr ... obejmującego zaległości z tytułu cła za czerwiec 2000 r., w kwocie ... zł. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie postanowień podstawą odmowy stwierdzenia nieważności było stwierdzenie, że przeprowadzona przez Ministra Finansów kontrola postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ...04.2010 r. nie potwierdziła jakiejkolwiek przesłanki określonej w wart. 156 § 1 k.p.a., a warunkującej stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż zestawienie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) i taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu[1]. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy organy orzekające - prowadząc postępowanie wyjaśniające - zobowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania postanowienia z ...04.2010 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny postanowienia z ...04.2010 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, Minister Finansów, podzielając swoje stanowisko (jako organu pierwszej instancji) uznał, że postanowienie z ...04.2010 r. nie jest obarczone wadą uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności. W tym kontekście dodatkowo organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu z dnia ...11.2011 r. zwrócił uwagę, iż postanowienie z ....04.2010 r. wydane zostało przez właściwy organ administracji, posiada podstawę prawną, nie narusza przepisów prawa, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem, zostało skierowane do osoby będącej stroną w sprawie, było wykonalne w dniu jego wydania, a w razie jego wykonania nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej nieważność z mocy prawa. W ocenie Sądu, z takim stanowiskiem organu wyrażonym w postanowieniu z dnia ...11.2011 r. w pełni należy się zgodzić. Zauważyć bowiem należy, iż skarżący zarówno we wniosku z dnia ....04.2011 r., sprecyzowanym pismem z dnia ....05.2011 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia ....04.2010 r., jak i wniosku z dnia ....09.2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wskazał na konkretne okoliczności wynikające z ustaleń stanu faktycznego, których wystąpienie powodowałoby naruszenie przepisu art. 156 k.p.a. Jak zasadnie podniósł Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu powołane przez skarżącego argumenty dotyczące m.in. powstania egzekwowanej zaległości, czy sytuacji zdrowotnej nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia ...04.2010 r. Z kolei kontrola zgodności z prawem czynności oraz aktów administracyjnych, podejmowana w toku postępowania egzekucyjnego, nie może dotyczyć zgodności z prawem rozstrzygnięć merytorycznych, którymi zostały nałożone na zobowiązanego konkretne obowiązki. Z uwagi zatem na nieprzedstawienie przez skarżącego konkretnych podstaw, mieszczących się w katalogu przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu, określonych w art. 156 k.p.a., Minister Finansów zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia ...04.2010 r., co czyni przedmiotową skargę bezzasadną. Tym samym, Sąd Administracyjny, wychodząc poza granice zaskarżenia na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2012 r.,, poz. 270], dalej – p.p.s.a., nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia Ministra Finansów z dnia ...11.2011 r., które zostało wydane na mocy właściwie zastosowanych przepisów prawa i w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Nie doszło tym samym do naruszenia norm prawa materialnego, w szczególności art. 156 k.p.a. oraz podstawowych zasad postępowania wyjaśniającego określonych w art. 7, art. 77 i art. 9 k.p.a. Z tych wszystkich przyczyn, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając, aby wydane w sprawie postanowienia naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. ----------------------- [1] Wyrok WSA w Warszawie z dnia 01.12.2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1369/09, Lex nr 583157.