V SA/Wa 3604/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z. C. zawarł w skardze wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia [...] września 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oznaczonym symbolem "PPF" – w terminie 7 dni. Wobec niezłożenia wniosku na obowiązującym urzędowym formularzu PPF, zarządzeniem z dnia 4 listopada 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 3604/15 referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący złożył sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza sądowego, załączając poprawnie wypełniony obowiązujący formularz "PPF". Z. C. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Zamieszkuje w domu o pow. 80 m2 należącym do matki, rodzeństwa i żony. Nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku wskazał, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł z tytułu wynagrodzenie za pracę. Dodatkowo oświadczył, iż nie posiada majątku a od kilku lat między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa. Zaznaczył, że biorąc pod uwagę złożoność zagadnienia będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz fakt, iż skarżący nie posiada ani wystarczającej wiedzy w aspekcie merytorycznym umożliwiającej skuteczne procedowanie w sprawie ani też znajomości zasad (trybu) zachowania w trakcie rozprawy, a nadto nie stać go na ustanowienie pełnomocnika nawet według stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jego wniosek jest zasadny. Skarżący uważa, ze bez pomocy adwokata w trakcie rozprawy, nie będzie w stanie sformułować dodatkowych zarzutów których nie poniósł w skardze a które jego zdaniem możliwe są do zgłoszenia przez osobę wyspecjalizowaną w prawie podatkowym, w szczególności w zagadnieniach związanych z podatkiem akcyzowym. W związku z faktem, iż w trakcie postępowania odwoławczego Skarżący skorzystał z porady adwokata [...] , który zaznajomił się ze sprawą wnosi o ustanowienie tego adwokata. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z [...] grudnia 2015 r. wezwano Skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Wnioskodawca wyjaśnił, iż z uwagi na fakt, iż nie prowadzi z osobami zamieszkującymi pod adresem jego miejsca zamieszkania wspólnego gospodarstwa domowego, nie jest w stanie udzielić informacji dotyczących posiadanych przez te osoby rachunków bankowych, lokat, oszczędności pieniężnych czy też ruchomości o znacznej wartości. Zaznaczył, że od dnia [...] stycznia 2008 r. między nim a jego żoną obowiązuje rozdzielność majątkowa, co rodzi skutki również w postaci prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego, mimo wspólnego zamieszkania pod tym samym adresem. Wskazał, że oprócz jego i jego żony pod adresem zamieszkania przebywa również jego matka, co nie ma wpływu na wspólne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego. Skarżący zaznaczył, że uczestniczy w 1/3 w opłatach eksploatacyjnych zamieszkiwanej nieruchomości, natomiast pozostałe koszty własnego utrzymania pokrywa oddzielnie. Skarżący nie korzystał i nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej oraz nie korzysta z pomocy finansowej rodziny. Źródłem jego utrzymania jest stałe wynagrodzenie [...] zł netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Sąd nie podziela wyrażonego przez Skarżącego zdania, iż przedstawione przez niego dokumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący podkreśla, że uzyskuje dochody na poziomie [...] zł. miesięcznie z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawca wyjaśnił, iż z uwagi na fakt, iż nie prowadzi z osobami zamieszkującymi pod adresem jego miejsca zamieszkania wspólnego gospodarstwa domowego, nie jest w stanie udzielić informacji dotyczących posiadanych przez te osoby rachunków bankowych, lokat, oszczędności pieniężnych czy też ruchomości o znacznej wartości. Zaznaczył, że od dnia [...] stycznia 2008 r. między nim a jego żoną obowiązuje rozdzielność majątkowa, co rodzi skutki również w postaci prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego, mimo wspólnego zamieszkania pod tym samym adresem. Wskazał, że oprócz jego i jego żony pod adresem zamieszkania przebywa również jego mama co nie ma wpływu na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego przez niego i jego matkę. Skarżący zaznaczył, że partycypuje jedynie w 1/3 w opłatach eksploatacyjnych zamieszkiwanej nieruchomości, natomiast pozostałe koszty własnego utrzymania pokrywa oddzielnie. Skarżący nie korzystał i nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej oraz nie korzysta z pomocy finansowej rodziny. Źródłem jego utrzymania jest stałe wynagrodzenie [...] zł netto. W ocenie Sądu taka postawa i twierdzenia Skarżącego nie stanowią wystarczającej postawy do uznania, że faktycznie wykazane zostały przez niego przesłanki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy bowiem pamiętać, że przedmiotowa instytucja jest swoistym wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zatem podczas rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd musi dokonywać możliwie pełnej oceny możliwości płatniczych strony. Skoro więc Skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów, oznacza to, że były one potrzebne dla dokonania ww. oceny. Niewykonanie przez niego wezwania utrudnia prowadzenie postepowania, albowiem Sąd nie ma możliwości, jak również nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w tej materii. Wątpliwości budzą przede wszystkim zależności majątkowe Skarżącego i zamieszkującego z nim osobami, których sytuacja majątkowa nie została ujawniona przez Skarżącego. Tymczasem chcąc skorzystać z prawa pomocy, skarżący winien liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz pozostałych członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności, czego Skarżący nie uczynił. Odnosząc się do podnoszonej kwestii umowy o rozdzielności majątkowej, Sąd zauważa, że odnosi się ona do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący co prawda podkreśla faktyczny rozpad związku małżeńskiego, jednak nie wspomina nic o orzeczonym rozwodzie bądź separacji, które uzasadniałyby zwolnienie z obowiązków przewidzianych w art. 13 i art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania, uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez Skarżącego kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów sądowych i ustanowienia pełnomocnika nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą, czego skarżący nie wykazał. Z tych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.