V SA/Wa 3608/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r., nr. [...], Minister Finansów ( dalej organ, organ odwoławczy lub organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014r., nr. [...] odmawiające A. O. (dalej skarżący lub zobowiązany) wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia. Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach [...], wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. O., zam. [...]. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiły decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...].05.2012 r. o numerach [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania publicznoprawnego w opłacie paliwowej, którym postanowieniami z dnia [...].10 2012 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...].12.2012 r., w trybie zastępczym, wg. art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( obecnie Dz. U. z 2016r. poz. 23 j.t. ze zm., dalej k.p.a.). W toku postępowania organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległości, między innymi zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2012r., nr. [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...]. Pismem z dnia [...].12.2012 r. wymieniony bank poinformował o braku środków na koncie. Pismem z dnia [...].07.2014 r. A. O., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą – A., wskazując na przepis art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji ( obecnie Dz. U. z 2016r. poz. 599 j.t. ze zm., dalej u.p.e.a.), wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w zakresie opłaty paliwowej, toczącego się na podstawie ww. tytułów wykonawczych, z uwagi na "wniesienie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie". W uzasadnieniu zakwestionował wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie nieprawomocnej decyzji oraz obciążenie go kosztami egzekucyjnymi. Zażądał "zawieszenia egzekucji z rachunku bankowego". Podkreślił, że prowadzenie egzekucji naraża go na straty prowadzące do niewypłacalności a w konsekwencji do likwidacji prowadzonej przez niego działalności. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...], odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w W. Skarżący złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. W wyniku jego rozpatrzenia Minister Finansów wydał postanowienie z dnia [...] czerwca 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organy sprawujące nadzór mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez podległy organ. Nadzór nad egzekucją prowadzoną przez Dyrektora Izby Celnej w W. sprawuje Dyrektor Izby Skarbowej w W. Wymieniony wyżej przepis nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, co oznacza, że organ nadzoru, na podstawie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy dokonuje ich oceny w celu uznania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wynikający z użycia w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa " może" dającego mu prawo wyboru. Dalej organ odwoławczy wskazał, że kierując się istniejącą linią orzeczniczą uznaje za szczególnie uzasadnione przypadki takie okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.). Wskazał, iż podnoszona przez A. O. okoliczność złożenia odwołań (nie skarg, jak wskazał skarżący w treści pisma z dnia [...].07.2014 r.) od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, nie może stanowić podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Natomiast kwestie związane z pogarszającą się sytuacją finansową zobowiązanego, uniemożliwiającą mu spłatę zobowiązania, zasługują na poważne potraktowanie, jednak nie mogą stanowić podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Tego rodzaju okoliczności organ nie może przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku, gdyż wielu podatników znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z różnych przyczyn, a mimo to uiszcza ciążące na nich zobowiązania. Organ odwoławczy podkreślił, iż prowadzenie działalności gospodarczej ma charakter zarobkowy i w takim celu zostało podjęte. Oznacza to, iż ryzyko gospodarcze podejmowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ponosi przedsiębiorca. Powstałe w wyniku tej działalności negatywne konsekwencje finansowe nie zwalniają go od odpowiedzialności, zobligowany jest on bowiem do ponoszenia ciężarów świadczeń publicznych. Minister Finansów uznał , iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo Minister Finansów wskazał, że inne okoliczności dotyczące wszczęcia i umorzenia postępowania, przedawnienia zobowiązania i jego nieistnienia, a także wysokości kosztów egzekucyjnych nie podlegają badaniu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. O. wniósł o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia Ministra Finansów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe określenie egzekwowanych obowiązków w zawiadomieniach o zajęciu; - art. 7 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne skierowanie zawiadomienia o zajęciu do [...] pomimo, że nie posiada on tam rachunku bankowego jak również wadliwe zawiadomienie gdyż nie wskazano z jakich tytułów powstały zobowiązania; - art. 134 w zw. z art. 40 § 2 i art. 129 § 2 k.p.a., z uwagi na brak wnikliwego zbadania sprawy przez organ, w tym niedopuszczalności egzekucji; -art.. 7 k.p.a. poprzez pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, które przejawiło się w nieuwzględnieniu sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego oraz skutków prowadzenia egzekucji; - art.8 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, które polegało na niepoinformowaniu go o potrzebie dopełnienia dodatkowych formalności i obarczeniu go negatywnymi skutkami zaniedbania organu; - art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowaniu go o potrzebie dopełnienia dodatkowych formalności i obarczeniu go negatywnymi skutkami zaniedbania organu; - art. 11k.p.a. poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu rozstrzygnięcia, w szczególności na jakiej podstawie organ odmówił zawieszenia postepowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie egzekucyjne w administracji prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 18 tej ustawy, jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem nie wszystkie przepisy k.p.a i nie wprost będą tu stosowane. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków. Przewiduje również uprawnienia dłużników mające na celu ochronę ich praw. Przy czym uprawnienia te są tylko takie jakie wprost w tej ustawie przewidziano. Przysługują one w trybach i terminach w ustawie przewidzianych, nie konkurując ze sobą. Brak konkurencji między środkami zaskarżenia przysługującymi dłużnikowi egzekwowanego obowiązku oznacza, że rozpoznanie takiego środka zaskarżenia odbywa się tylko w granicach tego środka, a nie obejmuje całościowych rozważań dotyczących postępowania egzekucyjnego, jak chciałaby skarżący w przedmiotowej sprawie. W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygały wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2014r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty paliwowej. W niniejszej sprawie zarówno Minister Finansów jak i poprzedzający go Dyrektor Izby Skarbowej wydając kontrolowane postanowienia odmówili wstrzymania postępowania egzekucyjnego powołując się na brak zaistnienia szczególnych okoliczności w sprawie. Oba organy orzekając w sprawie powołały przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania. Wynikało z niego, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że argumentacja organu nie jest prawidłowa nie mniej jednak zaskarżone postanowienie w swoim rozstrzygnięciu odpowiada prawu. Przede wszystkim podnieść należy, że w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie nadzorcze nad prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej w W. postępowaniem egzekucyjnym a tylko w takiej sytuacji możliwym było orzekanie przez organ nadzoru o ewentualnym wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Podnieść należy, że w myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, a zgodnie z art. 23 § 3 a w stosunku do dyrektora izby celnej nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje dyrektor izby skarbowej, właściwej ze względu na siedzibę tego dyrektora izby celnej. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym ( art.23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym artykule. Tryb przewidziany art.23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania ( art. 54 § 1 u.p.e.a.). Ustawa w ogóle nie przewiduje wniosku dłużnika o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2009r. sygn. akt. II FSK 1925/07 (orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń NSA, https:// orzeczenia. nsa. gov.pl). Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ze względu na zaistnienie szczególnych okoliczności mógłby co najwyżej być podstawą do podjęcia z urzędu czynności kontrolnych. W ramach tych czynności organ decydowałby uznaniowo o potrzebie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było. Organy wprost rozstrzygały wniosek skarżącego nie dopatrując się okoliczności, iż skarżącemu taki wniosek nie przysługuje. Z uwagi na fakt, że kontrolowane postanowienia organów odmawiają uwzględnienia wniosku skarżącego Sąd uznał, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Nie było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym miejscu sąd wskazuje, że przepis art. 23 § 6 u.p.e.a, mimo iż w wersji obowiązującej na datę orzekania organów, wskazywał przy prawidłowej jego wykładni, że wstrzymanie postepowania egzekucyjnego było możliwe tylko w toku trwającego postępowania kontrolnego, to dla jasności sytuacji został on przez ustawodawcę doprecyzowany nowelą z dnia 10 lipca 2015r. zawartą w art. 39 ustawy o administracji podatkowej ( Dz. U z 2015r. poz. 1269), obowiązującą od 1 stycznia 2016r., poprzez dokonanie zapisu , że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lup postepowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Powyższa nowela nie zmienia istoty rzeczy w przedmiotowej sprawie, gdyż prawidłowa wykładnia przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. w wersji obowiązującej na datę orzekania organów również sprowadzała się do tego, że nie była to czynność wszczynana na wniosek dłużnika. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.