V SA/Wa 365/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... grudnia 2008 r. nr .... w przedmiocie odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń; oddala skargę Wnioskiem z dnia ... czerwca 2007r. R. W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w O. o zaliczenie uregulowanej wpłaty na poczet należności głównej nieuiszczonych składek, nie naliczanie dalszych odsetek od wyżej wymienionych składek, umorzenie dotychczas naliczonych odsetek od ww. należności oraz umorzenie kosztów egzekucyjnych naliczonych w piśmie ... z dnia ... czerwca 2007 r. Decyzją z dnia ... lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R. W. umorzenia odsetek w łącznej kwocie ... zł od nieopłaconych przez stronę składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...], składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...]. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia ... września 2007 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia ... lipca 2007 r. Orzekając w sprawie, na skutek złożenia skargi na powyższą decyzję Prezesa ZUS, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt VSA/Wa 2935/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2007r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja wydana w dniu ... lipca 2007r., zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę to jest Dyrektora J. C., co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji do uchylenia decyzji. Nadto Sąd podkreślił, że wydane w sprawie decyzje podlegają uchyleniu również z uwagi na błędną interpretację przez organ rentowy przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w zakresie dotyczącym umarzania odsetek. Orzekając ponownie w sprawie decyzją z dnia ... września 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R. W. umorzenia należności z tytułu odsetek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie ... zł. W jej uzasadnieniu powołując art. 32 oraz art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 55 Ordynacji podatkowej wyjaśniono, że obowiązujące przepisy nie dopuszczają takiej sytuacji, aby po terminie mogła być regulowana tylko należność główna bez uiszczania zaległych odsetek od należności głównej. Dalej organ przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje Zakładowi możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 powołanej ustawy. Wyjaśnił również, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Odnosząc się do sytuacji majątkowej R. W. Zakład ustalił, iż wnioskodawca posiada w użytkowaniu wieczystym nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], jest właścicielem nieruchomości o nr KW ... i ruchomości o wartości ok. ... zł. Na w/w nieruchomościach dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek. Organ wyjaśnił również, że w toku postępowania nie przedstawiono dokumentów obrazujących trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz dowodów potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad matką wnioskodawcy. Analizując tym samym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz biorąc pod uwagę, iż R. W. współpracuje z osobą prowadzącą działalność gospodarczą i uzyskuje z tego tytułu dochód, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż brak jest podstaw do umorzenia odsetek powstałych w wyniku nieuiszczania obowiązkowych składek. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... grudnia 2008r. nr ...wydaną m.in. na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... września 2008r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz w pełni podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniósł, że obecnie prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postępowanie egzekucyjne, którego efekt końcowy nie jest znany, a z dokumentów podatkowych żony wnioskodawcy, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą"..." D. W., za rok 2007 wynika, że firma ta osiągnęła znaczne dochody. Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji ponownie podniósł, że R. W. nie przedstawił dowodów w postaci faktur czy rachunków potwierdzających jego trudną sytuację majątkową, co oznacza, że w niniejszym przypadku nie można stwierdzić przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W skardze na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia ....12.2008r. R. W. wniósł o jej uchylenie wskazując, że wypływające z jej uzasadnienia wnioski są sprzeczne ze stanem faktycznym i z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się do ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu skarżący stwierdził, że wydaną w sprawie decyzję charakteryzuje dowolność i brak logicznego rozumowania a uznanie, że wnioskodawca posiada majątek wykluczający możliwość umorzenia należności odsetkowych, przekracza zasadę swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych w sprawie decyzjach. Podkreślono również, że zobowiązany R. W. nie przedłożył wystarczających dowodów potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Sąd Administracyjny zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając w powyższym zakresie sprawę, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... grudnia 2008r., zawiera ustalenia co do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego R. W. Stan majątkowy skarżącego wskazuje, że w odniesieniu do niego, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym kontekście Sąd miał na uwadze fakt, iż skarżący wraz z małżonką D. W. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]o nr KW ..., na której ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego, i która to nieruchomość stanowi zabezpieczenie hipoteczne (ustanowione przez SR w O. w formie hipoteki przymusowej) spornych należności wobec Zakładu. Nadto istotnym w sprawie jest, iż R. W. jest właścicielem innej nieruchomości, dla której prowadzona jest Księga Wieczysta KW ..., osiąga dochód z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej w postaci sklepu z [...], w którym jest zarejestrowany jako osoba współpracująca (oświadczenie zawarte we wniosku o umorzenie), a z dokumentów której wynika, iż za rok podatkowy 2007 firma osiągnęła znaczne dochody. Powyżej wyszczególnione dowody nie potwierdzają, tym samy, aby w niniejszej sprawie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w w/w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Również ważną okolicznością, badaną w kontekście ewentualnego umorzenia powstałego zadłużenia jest oświadczenie płatnika o nie korzystaniu z pomocy publicznej dla przedsiębiorców z dnia ...08.2008r. (dowód, k-... akt administracyjnych) oraz fakt nie korzystania z innych form pomocy społecznej, co może świadczyć o braku konieczności udzielenia wnioskodawcy takiej pomocy. Należy ponadto zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie zostały również spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, z których wynikałoby, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż skarżący powołując się w postępowaniu wyjaśniającym na pozostawanie w trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie przedstawił dowodów w postaci faktur i rachunków potwierdzających powyższą okoliczność, co było podnoszone przez organ w zaskarżonej decyzji. Również z dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie, a odnoszącej się do konieczności sprawowania opieki nad matką skarżącego H. P. nie wynika, czym spowodowana jest konieczność sprawowania takiej opieki, jaki jest okres ewentualnego jej trwania, oraz na czym pomoc ta ma polegać i z jakimi wydatkami miałaby się wiązać. Załączone bowiem do akt sprawy jedyne zaświadczenie lekarskie z daty ...10.2008 (k-... akt administracyjnych) nie wyjaśnia powyższych kwestii, a tym samym zrozumiałym jest w ocenie Sądu, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę, nie nadał temu środkowi dowodowemu znaczącej mocy dowodowej. Sąd stwierdza ponadto, że w toku postępowania administracyjnego skarżący, pismem z dnia ...07.2008r. (k-... akt administracyjnych) został poinformowany o możliwości uzupełnienia akt sprawy o dokumenty uzasadniające wniosek o umorzenie, jednakże dokumentacja w sprawie, w tym zakresie, nie została (w zasadzie) przez skarżącego uzupełniona, a tym samym nie zostało wykazane, że w sprawie ma zastosowanie w/w rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r. Wyjaśnić również należy, że pozostawanie skarżącego w rozdzielności majątkowej ze swoją żoną, nie zwalnia małżonków, na podstawie art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z obowiązku świadczenia wobec siebie wzajemnej pomocy, a rozdzielność majątkowa nie wyklucza pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym, jak trafnie zwrócił na to uwagę Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji. Tym samym, zdaniem Sądu, prawidłowo Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) w decyzji z dnia ... grudnia 2008r. stwierdził, że sytuacja majątkowa nie uzasadnia podjęcia decyzji o umorzeniu należności w oparciu o wyżej powołane przepisy prawa, a zaskarżona decyzja nie ma charakteru dowolności rozstrzygnięcia i mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Dokonując oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ... grudnia 2008r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.