V SA/Wa 371/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-17
Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Bożena Zwolenik, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, mimo że przepisy dotyczące wysokości tych kosztów zostały uznane za niekonstytucyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nieprawidłowo utrzymał w mocy postanowienie obciążające wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Chociaż organy miały prawo obciążyć wierzyciela kosztami po umorzeniu postępowania, nie dokonały one właściwej oceny tych kosztów w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy dotyczące maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych za niekonstytucyjne. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wytycznych TK.Stan faktyczny
Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec majątku spółki I. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości wobec PFRON. Dokonano zajęcia rachunku bankowego spółki, jednak z powodu zbiegu egzekucji i wypowiedzenia umowy rachunku, postępowanie zostało umorzone. Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył wierzyciela (Prezesa Zarządu PFRON) kosztami postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie. Wierzyciel złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania kosztów egzekucyjnych oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i zasądził od Dyrektora na rzecz P. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Naczelnik I Urzędu Skarbowego [...] [...] prowadził
postępowanie egzekucyjne wobec majątku I. Sp. z o.o. na podstawie tytułów
wykonawczych z dnia [...].07.2016 r. nr [...], nr [...] oraz o numerach od [...]do [...]wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, obejmujących zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON za okres od 12/2010r. do 04/201 Ir. i od 04/2012r. do 12/2014r. w łącznej kwocie należności głównej [....] zł. plus odsetki.
W celu wyegzekwowania zaległości objętych wyżej wskazanymi tytułami
wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].07.2016r. nr [...] dokonał zajęcia
wierzytelności z rachunku bankowego
zobowiązanej Spółki prowadzonego w A. S.A.
W odpowiedzi na przesłane zawiadomienie A. S.A. pismem z dnia
[...].08.2016r. nr [...] poinformował Naczelnika Pierwszego Urzędu
Skarbowego [...] – [...], że na rachunku dłużnika wystąpił zbieg
egzekucji.
W dniu [...].09.2017r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...]-
[....] wpłynęły wnioski Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec majątku
I. Sp. z o. o. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [....].09.2017r. nr
[...] i nr [...]
obejmujących należność z tytułu nieuiszczonej opłaty na PFRON z tytułu
niezatrudniania osób niepełnosprawnych za okres od 01/2015r. do 08/2016r. w łącznej
kwocie należności głównej [...] zł. plus odsetki.
Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].09.2017r.
nr [...] na podstawie w/w tytułów wykonawczych
dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w
A. S.A.
Pismem z dnia [...].03.2018r. A. S.A. zawiadomił organ egzekucyjny, iż
zajęcie nie może być zrealizowane, ponieważ w dniu [...].08.2017r. została
wypowiedziana przez Spółkę umowa o prowadzenie rachunku bankowego.
Postanowieniem z dnia [...].09.2018r. nr [...] Naczelnik
Pierwszego Urzędu Skarbowego [....] umorzył na podstawie art.
59 §3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne .
Następnie organ egzekucyjny pismem nr [...] z dnia
[...].09.2018r. zawiadomił Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego
przeprowadzonego wobec spółki [...], na podstawie w/w tytułów wykonawczych,
przedstawiając jednocześnie informację o podjętych czynnościach i należnych za nie
kosztach egzekucyjnych.
Przedmiotowe zawiadomienie Prezes Zarządu Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odebrał w dniu [...].10.2018r., a następnie
pismem z dnia [...].10.2018r., wystąpił zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. do organu
egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów
egzekucyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego
[...] w dniu [...].11.2018r. wydał postanowienie nr
[...] w sprawie obciążenia wierzyciela
kosztami postępowania egzekucyjnego, w kwocie [...] zł.
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
złożył zażalenie na postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami
egzekucyjnymi, wnosząc o: "jego zmianę lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do
ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji."
Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji
Skarbowej w [....] ( dalej także jako : organ odwoławczy, organ II instancji )
postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]
utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu własnego postanowienia przywołał m.in. następujące okoliczności
faktyczne i prawne :
Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana
jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej
także jako u.p.e.a.), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów
egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni
od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art.
64 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę
manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne
związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych
przepisach.
W art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, została ustanowiona generalna zasada, że
opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami
poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają
zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie
egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił
wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 ustawy egzekucyjnej). Art 64c § 4
u.p.e.a. stanowi, iż wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one
ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a.
Obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione
i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Oznacza to, że przepis art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej ma zastosowanie w
odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce
w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...]
zauważa, iż ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji
"wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy
wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku
ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
Stwierdzić należy, iż w takich sytuacjach do odpowiedzialności za nieściągnięte
koszty egzekucyjne ma zastosowanie ogólna zasada wynikająca z art. 64c § 4 ustawy
egzekucyjnej, zgodnie z którą wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą
być one ściągnięte od zobowiązanego zarówno z powodów faktycznych, jak i
prawnych. W wyroku z dnia 24.04.2014r, sygn. akt II FSK 3267/13, Naczelny Sąd
Administracyjny w Warszawie wskazał, że "zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a, wierzyciel
pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Z
wykładni językowej i systemowej tego przepisu wynika, że ma on zastosowanie do
stanów faktycznych, w których koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być
ściągnięte od zobowiązanego i niezależnie od tego czy wynika to z przyczyn
faktycznych, czy prawnych. Przy czym zwrot normatywny "nie mogą być one
ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle. Ponieważ ustawodawca nie
precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się,
że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie
prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego,
że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie
kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków
egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z
innych przyczyn faktycznych lub prawnych np. umorzenia postępowania
egzekucyjnego.
Wobec tego, skoro koszty egzekucyjne nie zostały pobrane w toku
postępowania egzekucyjnego, a w związku z jego umorzeniem nie można nimi
obciążyć zobowiązanego, zobowiązanym do ich pokrycia będzie - wierzyciel.
Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera za zajęcie innych
niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych -
5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast
stosownie do § 6 w/w przepisu, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z
tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze
stosowaniem środków egzekucyjnych - 1% kwoty egzekwowanych należności objętych
każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.
Z danych znajdujących się w aktach sprawy odnoszących się do prowadzonego
postępowania egzekucyjnego wynika , że kwota należnych organowi egzekucyjnemu
kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł.
Organ odwoławczy podkreślił nadto, że do czasu zakończenia prac
legislacyjnych związanych z przygotowaniem nowelizacji ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji będącej wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 28 czerwca 2016r, sygn. akt SK 31/14, organ egzekucyjny, wydając
postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, może jedynie opierać się na
obowiązujących przepisach regulujących kwestię tych kosztów. Odczucie Strony
Skarżącej co do obciążenia kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernie wysokimi, nie
może zatem wpływać i nie wpływa na prawidłowość dokonanego przez organ
obciążenia w trybie art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej. Wyżej opisane postanowienie
zaskarżył Prezes Zarządu PFRON zarzucając mu naruszenie :
1) art. 64 § 1 pkt.4 oraz 64§6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2018 r. poz.1314 ze zm.) poprzez ich
błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych z tytułu
zajęć rachunków bankowych pomimo, iż nie doszło w istocie do zajęcia
wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na
rachunkach bankowych nie było żadnych środków , co oznacza, iż organ nie
zajmując żadnej wierzytelności przysługującej skarżącej wobec banków nie
powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych.
2) art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks
postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia
Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...]
listopada 2018 r. znak: [...], pomimo, iż organ winien
był na podstawie art.138 § 2 k.p.a. uchylić postanowienie w zaskarżonej części i
przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,
- które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i w konsekwencji
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozważenie przez Sąd
uchylenia w zaskarżonej części postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu
Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...], a nadto zasądzenie od
Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w [...] na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów
zastępstwa procesowego według norm przypisanych .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych
wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów
wykonawczych wystawionych przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.
W ocenie Sądu stanowisko organu zajęte w wydanym postanowieniu, nie jest
prawidłowe. Jednocześnie Sąd uznaje że organy, w związku z umorzeniem
postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela
powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają
się na koszty egzekucyjne.
Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest
możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi
skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii
przez :WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/Gl 221/18, WSA w Opolu w
wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18.
Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w
egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3
wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej
należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Natomiast § 9 pkt 2 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za
zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej
wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności
zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny
dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku
zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku
bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z
tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami
egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku
bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia
o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku
bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. zdaniem Sądu użycie określenia
"egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje, że ustawodawca, nie
uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania
wierzytelności.
Tym niemniej Sąd podziela stanowisko co do tego, że wydając swoje
rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do
konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w
wyroku sygn. [...] i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości
określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a.
opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi
przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z
zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu,
wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od
zobowiązanego.
W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. [...] orzekł
m.in., że:
1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie
określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest
niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu
nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest
niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2
Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84
Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje
możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty
manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z
wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64
ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w
zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych
i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku
Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który
powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków
wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o
której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat
egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w
niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości
tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał
Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do
umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez
zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty
egzekucyjne na kwotę [...] zł.
Należy wskazać, że w wyroku [...], nie była kwestionowana sama
możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności
egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich
ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK [...] i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów
u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r.
sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego
jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w
przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z
Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal
obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być
traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie)
określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet – musi być
nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na
zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w
szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku
Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 §
6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za
niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za
dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić
maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a
jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.
Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy
egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne
oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału
Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad
określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które
mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste
wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego
poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i
czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w
oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty
egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie
poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania
egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również
postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej
oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a i § 6 tego
przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie
kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej
ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy
organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku [....].
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło